هنر و تجربه مریم شاه‌پوری: در روزهایی که کل صنعت فیلم‌سازی به دادگاه و  عکس‌های هاروی واینستین واکنش نشان می‌دادند او را محکوم می‌کردند، زنان در جشنواره فیلم برلین ۲۰۲۰ حضور پررنگ و موثری داشتند. برنامه امسال، تحت نظارت و رهبری ماریئته ریسِن‌بیک و کارلو شاتریان، گرایش جشنواره‌های اروپایی برای تحقق برابری جنسی در حرفه سینما را در برنامه‌های‌شان را دنبال کرد و شش فیلم به کارگردانی زنان در بخش مسابقه اصلی روی پرده رفت؛ که بر اغلب‌شان نقدهای خوبی نوشته شد و توجه خریداران جهانی را برانگیختند. به‌علاوه، داستان‌های خوب و پرمایه زیادی توسط زنان یا درباره آن‌ها به این رویداد سینمایی معتبر راه یافتند و در میان آثار انتخابی برلیناله قرار گرفتند که انگار هر سال بر وسعتش افزوده می‌شود!

بعضی از نکته‌های مهم این دوره را می‌توان چنین برشمرد:

 حضور پررنگ فیلمسازان زن

فیلم آرژانتینی بخش مسابقه «مزاحم» / The Intruder به کارگردانی ناتالیا مِتا هم در جشنواره برلین تحسین شد. کارگردان فیلم در نشست خبری فیلمش گفت: «موضوعی که مرا به اقتباس از این رمان علاقه‌مند کرد، ساختن یک فیلم ژانر درباره خیر و شر نبود؛ این بود که فرصت شکستن قالبی را پیدا می‌کردم. می‌توانستم وارد این دنیا شوم؛ دنیایی درباره رؤیاها و بیداری، داستان، واقعیت و حقیقت.» «مزاحم» به گونه‌ای استعاری به شیوه‌هایی می‌پردازد که مردان زنان را کنترل می‌کنند و به شکلی سیال میان واقعیت و قلمروی خیال رفت‌وآمد دارد، تا حدودی مثل «قوی سیاه» (دارن آرونوفسکی).

آگنیشکا هولاند، فیلم‌ساز لهستانی نامزد اسکار، با فیلم‌هایی چون «اروپا، اروپا» (۱۹۹۰) و «رد پا» (۲۰۱۷)، یک سال پس از نمایش «آقای جونز» با فیلم زندگی‌نامه‌ای و تاریخی دیگری با عنوان «شارلاتان» / Charlatan به بخش ویژه جشنواره برلین برگشت؛ فیلمی که می‌توانست در بخش مسابقه هم جای بگیرد.

الیزا هیتمن فیلم‌ساز اهل بروکلین، یک ماه پیش از اولین نمایش جهانی سومین فیلم بلندش در جشنواره ساندنس (که جایزه ویژه هیأت داوران برای «نئورئالیسم» را برنده شد) متوجه شد که «هرگز به‌ندرت گاهی‌وقت‌ها همیشه» / Never Rarely Sometimes Always در بخش مسابقه جشنواره برلین هم پذیرفته شده؛‌ درامی نوجوانانه (که کمپانی «فوکس فیچرز» پیش از تولید حقوق پخش آن را خرید و از ۲۳ اسفند آن را اکران می‌کند) که در برلین هم نمایش موفقی داشت .

کارگردان انگلیسی سالی پاتر یکی از پرستاره‌ترین فیلم‌های این دوره برلین را داشت: «راه‌های نرفته» / The Roads Not Taken؛ فیلمی با بازی‌های خاویر باردم، سلما هایک، لورا لینی، ال فانینگ و… درباره نویسنده‌ای نیویورکی که با زوال عقل دست به گریبان است. پاتر فیلم خوش‌برورویی را با بودجه پایین درباره پدری ساخته که دخترش از او مراقبت می‌کند ولی فیلمش به اندازه «پدر» / The Father به کارگردانی فلوریان زِلر متقاعدکننده نیست که ابتدا در جشنواره ساندنس روی پرده رفت و آنتونی هاپکینز و الیویا کولمن نقش‌های اصلی‌اش را بازی کرده‌اند.

اما سه فیلم آمریکایی دیگر هم بودند که زنان ساختند و در برلین با نقدهای خوبی مواجه شدند: «گاو اول» / First Cow به کارگردانی کلی رایکارد توانمند و خوش‌نام، که در جشنواره تلیوراید و ساندنس تحسین شده بود و در بخش مسابقه حضور داشت؛ «شرلی» / Shirley ساخته جوزفین دِکِر با بازی الیزابت ماس در نقش نویسنده کتاب‌های ترسناک شرلی جکسن که در بخش «برخوردها»ی برلین بسیار تحسین شد؛ و درامی درباره آزار جنسی کیتی گرین که با الهام از هاروی واینستین ساخته شده با نام «دستیار» / The Assistant و اکرانش در ایالات متحده شروع شده و در بخش «پانوراما» به نمایش درآمد.

«کیوتیز» / Cuties که جایزه بهترین کارگردانی را از بخش سینمای جهان ساندنس فرانسه برای میمونا دوکوری به ارمغان آورد، در بخش جنبی «نسل‌ها» نمایش داده شد و نتفلیکس هم حقوق عرضه‌اش را خرید.

«منطقه آمریکایی» مستند غافلگیرکننده کورتنی استیونز و پاچو وِلِس هم در بخش ویژه برلین روی پرده رفت؛ فیلمی درباره قطعه‌های مختلفی از دیوار برلین که به ایالات متحده رسیده‌اند؛ و درست مثل مستند درخشان «چهره‌ها مکان‌ها» / Faces Places فیلم‌سازان با فرصت‌طلبی مردمان معمولی را جلوی دوربین قرار داده‌اند تا بگویند تکه‌های دیوار برلین برای آن‌ها چه معنایی دارد که به نتایج سرگرم‌کننده غیرمنتظره‌ای – و گاه پریشان‌کننده یا حتی تکان‌دهنده – منجر شده است.

 

 جنبش ۵۰-۵۰ در سال ۲۰۲۰ به پایان نخواهد رسید

بازار فیلم اروپا و بنیاد سوئد سمیناری با عنوان «۵۰-۵۰؛ نقشه راهی برای آینده» برپا کردند که وِندی میچل آن را برگزار کرد  که در آن آنا سِرنِر، مدیرعامل بنیاد فیلم سوئد  حضور داشت  کسی که به قول میچل «یکی از ستاره‌های اصلی و خط مقدم مبارزه در راه تحقق برابری جنسیتی» است . سِرنِر در جشنواره کن ۲۰۱۳ ایده «۵۰-۵۰ تا سال ۲۰۲۰» را مطرح کرد. او در بخشی از صحبت‌هایش روی این موضوع تأکید کرد که «من از سهمیه‌ها وحشت ندارم… شکست یک گزینه نیست.» او به مبارزه برای تحقق شرایط برابر برای فیلم‌سازان زن در سوئد اشاره کرد و این‌که با پیامدهای ناشی از واکنش مردان قدرتمند هم پیکار می‌کند؛ و گفت که حالا کشورهای بیش‌تری این هدف را دنبال می‌کنند.سرنر در بخش دیگری از صحبت‌هایش به فعالیت‌های کیت بلانشت، مریل استریپ، پاتریشا آرکت و اما واتسن اشاره کرد که برای تحقق برابری حرفه‌‌ای زنان و مردان در هالیوود مبارزه می‌کنند و گفت: «این سؤال درباره این‌که چه کسانی جایزه‌های بزرگ را برنده می‌شوند و چه کسانی پول‌های کلان می‌گیرند، مسأله‌ای شده که همه روی آن کار می‌کنند».

  • ایندی‌وایر