هنروتجربه- فاطمه رستمی: اکران فیلم کوتاه «شهربازی» به کارگردانی کاوه مظاهری در سایت و اپلیکیشن «وُدیو» در شرایطی که سینماها به دلیل شیوع کرونا تعطیل هستند، با استقبال خوبی روبه رو شد. این فیلم که محصول مشترک ایران و کانادا است، تاکنون جوایز بین المللی زیادی را از جشنواره های مختلف به دست آورده است. در گفت و گوی پیش رو کاوه مظاهری از اکران آنلاین و تجربیاتش گفته است.

ایده ابتدایی نمایش آنلاین فیلم «شهربازی» چه طور به ذهن شما رسید و آیا از این تصمیم راضی هستید؟
شاید من اولین نفری بودم که چنین تصمیمی گرفتم و اتفاقا از خیلی قبل‌تر چنین ایده‌ای در ذهن داشتم. فکر می‌کنم پلتفرم‌های آنلاین بستر مناسبی است که فیلم‌های کوتاه در آن نمایش داده شود. تابستان گذشته می‌خواستم این کار را انجام دهم و می‌دانستم بعد از نمایش آنلاین فیلم کوتاهم، خیلی از کارگردان‌ها چنین تصمیمی می‌گیرند. ایده اولیه‌ام راه افتادن موجی پیرامون همین ماجرا بود. ابراهیم حاتمی کیا برای فیلم بلند «خروج» این کار را کرد و ما هم به طور کل چنین تصمیمی داشتیم. پلتفرم‌های مختلف مخاطبان گوناگونی دارند. در روز اول اکران اینترنتی «شهربازی» ما پرفروش‌ترین بودیم و بعد از آن هم از لحاظ تعداد بیننده فروش بالایی داشتیم. راضی هستم و فکر می‌کنم با توجه به این که حرکت تازه‌ای بود، اما نتیجه رضایت بخش است.

برای شما به عنوان فیلم‌ساز آیا اکران در سینما با سایر پلتفرم‌های نمایش فیلم از نظر مالی تفاوت محسوسی دارد؟
از املای نانوشته نمی‌توانیم غلط بگیریم و اکران آنلاین هم همین‌طور است، یعنی ما نمی‌دانیم نتیجه در اکران اینترنتی موفق‌ترخواهد بود یا اکران در سالن هنروتجربه، پس فعلا آزمون و خطا می‌کنیم. فیلم «شهربازی» و طراحی آن کاملا برای سینما ساخته شده و طبیعتا باید روی پرده سینما نمایش داده می‌شد و در آن شرایط می‌توانستیم با مخاطب مستقیم حرف بزنیم و… که اکران اینترنتی از این موهبت محروم است، ولی از سوی دیگر برای ما سودمند است چراکه تماشاچی‌ها آسان‌تر در نقاط مختلف می‌توانند تماشاگر فیلم باشند مثلا با اکران اینترنتی مخاطب راحت‌تر می‌تواند فیلم را ببینند . پس اکران اینترنتی ظاهرا به نفع مخاطب است و فکر می‌کنم فیلم هم بهتر دیده می‌شود. به لحاظ مالی برای فیلم کوتاه گمان نمی‌کنم اکران اینترنتی یا هنروتجربه چندان تفاوتی داشته باشند.

فکر می‌کنید آیا امکان دارد نمایش آنلاین فیلم‌های کوتاه باعث شود در آینده جمع تازه‌ای از مخاطبان برای تماشای فیلم کوتاه به سینما بیایند و آگاهانه به تماشای این آثار بنشینند؟
فکر می‌کنم نتیجه در نهایت مثبت خواهد بود. به نظرم اکران آنلاین آنقدرها هم پیچیده نیست که می‌گویند و در مطبوعات و رسانه‌ها گاهی بیان می‌شود که این نوع اکران سینما را نابود می‌کند و… در دنیا ماجرا این‌گونه نیست حداقل آنچه ما فهمیده‌ایم این چنین نشان می‌دهد که اگر بخواهیم خیلی تجاری به ماجرا نگاه کنیم سینما یک پلتفرم است و اکران اینترنتی و موبایل و… یک پلتفرم دیگر. من شخصا سینما را ترجیح می‌دهم و در خانه‌ام تلویزیون ندارم و هرچه می‌خواهم ببینم با پروژکشن تماشا می‌کنم. این پلتفرم‌ها نه مخاطب هم را می‌خورند نه به تعداد مخاطب یکدیگر می‌افزایند. دراکران یک فیلم پرفروش در ایران نهایتا چند میلیون نفر مخاطب به سینما می‌رود؟ اما در اکران پلتفرم‌های دیگر غیر از سینما، می‌بینیم که عدد بسیار زیادی مخاطب فیلم را تماشا کرده اند. مثلا در مورد فیلم «روتوش» که در هنروتجربه اکران شد، در vimeo ویمیو ۲۲۰ هزار نفر آن را تماشاکرده‌اند که شاید تا به حال بیشتر هم شده باشد. در یوتیوب هم همین‌طور است و در یک کانال آن حدود سیصد و هفتاد هزار بیننده داشته است. این تعداد مخاطب برای فیلم کوتاه درحال اکران در سینما اصلا قابل تصور نیست.

اکران سینمایی و اکران آنلاین نه به نفع و نه به ضرر یکدیگر هستند. این دو پلتفرم از هم جدا هستند، موازی باهم حرکت می‌کنند و ضرری به هم نمی‌رسانند و هرکدام گروهی مخاطب مخصوص به خود دارند

طبیعتا برای هر سینماگری مهم است که اثرش کجا اکران می‌شود. با توجه به اینکه خیلی از فیلم‌های کوتاه مثل «شهربازی» طوری طراحی شده که باید روی پرده سینما دیده شود، شما با اکران اینترنتی فیلم‌تان فکر نمی کنید ممکن است به کلیت آن آسیب برسد یا حق مطلب ادا نشود؟
بله طبیعتا بهتر است که فیلم سینمایی در اشل سینما و پرده سینما دیده شود و فیلم‌ساز هم صدای نفس‌های تماشاگرش را بشنود و این اتفاق با اکران نمایش خانگی قابل مقایسه نیست، اما من به طور کلی با تقسیم بندی خوب و بد مشکل دارم و فکر می‌کنم هردو روش اکران بدی‌ها و خوبی‌هایی دارند. اگر بخواهیم براساس پیش‌بینی‌ها و ذهنیات خودمان صحبت کنیم یک مساله است و اگر تجربه دنیا از این اقدامات را بررسی کنیم ماجرا متفاوت می‌شود. مثلا ببینیم که آن‌ها با اکران اینترنتی آثار به چه نتایجی دست یافته‌اند. تاجایی که من فهمیده‌ام اکران سینمایی و اکران آنلاین نه به نفع و نه به ضرر یکدیگر هستند. این دو پلتفرم از هم جدا هستند. به عنوان مثال تجربه ای که خودم کسب کردم این بود که فکر می‌کردم تمام مخاطبان فیلم کوتاه «روتوش» را در ویمیو ( vimeo) می‌بینند و بعد وقتی از یوتیوب پیشنهاد اکران داشتم تصورم این بود که همه مخاطبانم در vimeo فیلم را دیده‌اند و در یوتوب بازخوردی نخواهد داشت، اما در کمال تعجب دیدم این‌طور نیست و حتی کسانی که در یوتوب فیلم را دیدند بیشتر هم هستند. بنابراین اکران در سینما و و اکران اینترنتی موازی باهم حرکت می‌کنند و ضرری به هم نمی‌رسانند و هرکدام گروهی مخاطب مخصوص به خود دارند.

شما فیلم کوتاه «روتوش» را در هنروتجربه اکران کردید. این اکران سینمایی برای شما چه تجربیات و ویژگی‌هایی در پی داشت؟
من از این اکران راضی بودم و چون تجربه اولم بود و در ایران هم تازه اکران فیلم کوتاه رواج یافته بود جذابیت بیشتری برایم داشت و خیلی دلنشین بود.همه اعضای هنروتجربه همکاری خوبی با ما داشتند و برای من اکران هنروتجربه واقعا عالی بود.

آیا شما هم فیلمی در دست ساخت داشتید که به دلیل شیوع کرونا ساخت آن متوقف شود؟
 در سه پروژه مشغول به کار بودم که هرسه متوقف شد. یکی از این پروژه‌ها یک برنامه تبلیغاتی بزرگ بود که مربوط به تلویزیون اینترنتی می‌شد و کاملا کار متوقف شد و شاید به دلیل مشکلات بودجه‌ای و اقتصادی پیش آمده اصلا مجدد آغاز نشود. از طرف دیگر مشغول پخش فیلم سینمایی بلندم«بوتاکس» بودم که به همه جشنواره‌های مختلف فرستادم که متاسفانه تقریبا همه جشنواره‌ها یا به تعویق افتاد یا اصلا برگزار نشد و… البته برخی جشنواره‌ها پیش رو است و باید ببینیم برگزاری آن‌ها به کجا می‌رسد؟! با جشنواره کن هم مکاتباتی درمورد سرنوشت حضورمان در این جشنواره داشتم که حدود چهل روز دیگر نتایج آن اطلاع داده می‌شود. ساخت یک فیلم کوتاه هم در برنامه‌هایمان بود که شاید با بهبود شرایط آن را کم کم پیش ببریم. البته این قرنطینه و توقف کارها جنبه‌های مثبتی داشت مثلا من نسخه اولیه فیلم‌نامه بلندی را نوشتم.

نکته ای هست که دلتان بخواهد به گفت‌وگو اضافه کنید؟
 فکر می‌کنم باید نگاه تازه ای به شرایط پیش آمده داشته باشیم و نسبت به اکران اینترنتی منفی‌نگری نکنیم. کسانی که می‌گویند با اکران اینترنتی فیلم‌شان می‌سوزد، به این نکته توجه کنند که اگر اکران در سینما داشته باشند و خوب فیلم را معرفی نکنند هم فیلم‌شان می‌سوزد. فیلم‌ساز و همه عوامل باید پشت کار بایستند تا فیلم دیده شود و در اکران اینترنتی هم این موضوع صدق می‌کند. افراد درست کار نکردن خودشان را گردن چیزهای دیگر می‌اندازند در حالی که این‌طور نیست و باید از شرایط به درستی بهره برد.