هنروتجربه- فاطمه رستمی: فیلم کوتاه «سولاریا» به کارگردانی سعید نجاتی یکی از ۴۵ فیلم منتخب جهت راه‌یابی به مرحله نهایی داوری«پویش فیلم‌سازی با موضوع مقابله با کرونا» است. به همین بهانه با او درباره تولیدفیلم کوتاه «سولاریا» در شرایط قرنطینه و هم‌چنین ضرورت حمایت از فیلم‌های تجربه‌گرا در موقعیت کنونی و اکران آنلاین گفت‌وگو کردیم.این کارگردان فیلم‌های «باران آهسته می‌بارد» و «صراحی» را در هنروتجربه اکران کرده است و با فیلم «دابر» در سی و هشتمین جشنواره ملی فیلم فجر حضور داشت که جوایزی را هم به دست آورد.

سعید نجاتی در مورد ایده ساخت فیلم «سولاریا» همزمان با روزهای کرونایی و توقف فعالیت‌های سینمایی در همه کشورها توضیح داد: «کلمه سولاریا در واقع قصه جهانی است که در زمین نیست و مردم آنجا جدا از هم زندگی می‌کنند. این قصه در این روزها و وضعیت قرنطینه با شرایط ما سنخیت خوبی داشت. با شیوع کرونا آدم‌ها به اجبار جدا از هم هستند و به نوعی زندگی انفرادی دارند و این همان داستان «سولاریا» است که با سبک خاصی به آن پرداخته‌ام».

او افزود: «همیشه برای انتخاب نام فیلم و ارتباط آن با محتوای قصه حساس هستم و خیلی تحقیق می‌کنم تا به بهترین گزینه برسم و درمورد فیلم «دابر» هم همین اتفاق افتاد. من اصالتا قمی هستم و فارغ از ماجرای کرونا در برای نوروز به شهرم رفتم تا سال نو را با خانواده باشم. بعد از اوج گرفتن ماجرای کرونا و این‌که می‌گفتند قم منشا بیماری است، در خانه ماندم و دیگر نتوانستم به تهران برگردم و کارها متوقف شد. این مساله خیلی اذیتم می‌کرد و تصمیم گرفتم در نهایت یک کاری انجام بدهم. یکی از دوستانم در تهیه وسایل ساده‌ای که برای فیلمی کوتاه احتیاج بود، کمک کرد و در نهایت با همکاری برادرم مجید نجاتی که صداگذار است، «سولاریا» پیش رفت. هم‌چنین دوست دیگری در اصفهان، موشن‌ها را برایم کشید و فیلم «سولاریا» ساخته شد».

جالب اینجاست که بیشتر از اکران آنلاین این روزها آموزش آنلاین چه در اینستاگرام و چه در پلتفرم‌های دیگر رواج یافته است  وقتی آموزش سینما به این سمت رفته،به طور قطع فیلم‌سازها هم باید به اکران آنلاین جدی‌تر فکر کنند

نجاتی در ادامه درمورد تاثیراتی که کرونا بر سیستم فیلم‌سازی ایجاد کرده است و لزوم انعطاف پذیری سینماگران در چنین بحران‌هایی بیان کرد: «در پی بحران بیماری کرونا، همه ما در هر سطح اجتماعی، فرهنگی و تفکری، دیدگاه‌مان به دنیا عوض شده است. هنرمندان در این وضعیت حساس‌تر هستند. در این روزها ما شاهد وقایع تلخی هستیم مثلا عزیزانی که از دست می‌روند و اطرافیان‌شان حتی نمی‌توانند مراسم ختم و تشییع جنازه داشته باشند و… این بحران چاره‌ای جز این باقی نمی‌گذارد که هر انسانی به این فکر کند که چه تحولی در دنیا ایجاد شده است؟! در این شرایط هنرمندان هم تحت تاثیر قرار می‌گیرند و حتی افرادی مثل خود من به این فکر می‌کنند که حالا مثلا حتی اگر همه جایزه‌های مهم سینمایی دنیا را هم داشته باشم، با این وضعیت چطور باید به زندگی ادامه داد؟!».

این کارگردان درمورد اکران آنلاین و ورود سینما به این مقوله گفت: «ما پیش از این شاید اکران آنلاین را بیشتر با اقدامات کمپانی‌ها  نتفلیکس و …و عرضه فیلم‌های خارجی تجربه کرده بودیم که اتفاقا خیلی هم فروش خوبی دارند. فکر می‌کنم در چندسال اخیر زیرساخت‌هایی را آماده کردیم تا به حدی برسد که بتوانیم اکران آنلاین جدی داشته باشیم. شاید هنوز مسائلی وجود داشته باشد که با مشکل رو‌به‌رو باشد مثل ضعف اینترنت و… اما به هرحال در ماجرای نمایش آنلاین فیلم هم باید پله پله پیش رفت و هر زیرساختی که لازم است را فراهم کرد تا بتوانیم از اکران آنلاین حرف بزنیم».

او ادامه داد: «اگر صادقانه نظرم را اعلام کنم، واقعا تماشای فیلم روی پرده سینما و در سالن با حضور تماشاگران حس دیگری دارد و اصلا دنیای متفاوتی است. اگر قرار باشد فیلم‌ها آنلاین نمایش داده شوند ماجرا از نظر ماهوی عوض می‌شود و باید در تولید هم با دید تازه‌ای کار کرد. اگر برفرض بازار سینمارفتن تعطیل شود، ما دیگر چاره‌ای جز اکران آنلاین نداریم. جالب اینجاست که بیشتر از اکران آنلاین این روزها آموزش آنلاین چه در اینستاگرام و چه در پلتفرم‌های دیگر رواج یافته است؛ وقتی آموزش سینما به این سمت رفته،به طور قطع فیلم‌سازها هم باید به اکران آنلاین جدی‌تر فکر کنند. شاید با دیدی بدبینانه، این وضعیت کرونا و محدودیت‌ها تا سال‌های دیگر طول کشید! در آن شرایط بالاخره تولیدات سینمایی ما ته می‌کشد! پس حتی باید فکر کنیم آیا می‌توانیم تولید آنلاین داشته باشیم؟ حقیقت این است که تهیه کننده برای فیلمش هزینه کرده و باید سرمایه‌اش برگردد، حالا فیلم اگر هنروتجربه باشد که مخاطبان خودش را دارد و آثار چهره محور هم از سوی دیگر به دلیل استقبال مخاطب می‌فروشند».

کارگردان فیلم «دابر» در ادامه صحبت‌هایش،ورود هنروتجربه به بستر نمایش آنلاین فیلم را یک ضرورت دانست که حتی باید خیلی زودتر از سایر بخش‌های سینمایی وارد این عرصه می‌شده است. او دراین باره توضیح داد: «یک زمانی طرح‌های مختلفی برای اکران فیلم‌های هنری و تجربی ارائه می‌شد که همه شکست می‌خوردند. شکل‌گیری هنروتجربه مزیت‌های زیادی داشت؛ زمانی فیلم‌سازهایی که آثار ضعیفی می‌ساختند همیشه شاکی بودند و می‌گفتند به فیلم ما اکران نمی‌دهند و… درحالی که حتی اگر اکران می‌شدند هم شکست می‌خوردند. وقتی هنروتجربه آمد تعدادی از آن‌هایی که ادعا می‌کردند به ما اکران نمی‌دهند، اثرشان را به نمایش درآوردند و دیدند حتی اگر اکران بگیرند هم فیلم‌شان مورد استقبال قرار نمی‌گیرد، پس مشکل از ضعف اثر بود نه از اکران گرفتن یا نگرفتن! هنروتجربه این ماجرا را برای خیلی‌ها روشن کرد».

نجاتی گفت: «فیلم‌های خوبی مثل آثار مجید برزگر و شهرام مکری و… باید دیده می‌شدند و هنروتجربه این امکان را فراهم کرد. از نظر من هنروتجربه باید مطابق با اسمش عمل کند و تجربه‌گرایی و هنری بودن در تمام وجوه تصمیم گیری آن باشد. فکر می‌کنم  هنروتجربه باید خیلی پیش‌تر از این، وارد حیطه اکران آنلاین می‌شد و آغازکننده این اتفاق بود. توقع همه ما از هنروتجربه نوزایی است و درسیستم سینمای ایران، هنروتجربه یعنی سینمای اکسپریمنتال در کنار سینمای تجاری. هنروتجربه حتی اگر در تجربه‌گرایی شکست بخورد، اشکالی ندارد برای این‌که این سینما جای تجربه کردن است. یعنی آزمایشگاهی است که روزی کمپانی بزرگی می‌شود و دست به آزمایش‌های بزرگ‌تر می‌زند. هنروتجربه خیلی از ما را به عنوان فیلم‌ساز رسمی معرفی کرده است. جایی که باید سوبسید فرهنگی بگیرد و دولت پشتیبانش باشد تا به نتایج تازه‌ای برسیم، همین هنروتجربه است و این تجربه‌ها به‌طورقطع به سینمای بدنه هم کمک خواهد کرد».

از نظر من هنروتجربه باید مطابق با اسمش عمل کند و تجربه‌گرایی و هنری بودن در تمام وجوه تصمیم گیری آن باشد. فکر می‌کنم بایدخیلی پیش‌تر از این هنروتجربه وارد حیطه اکران آنلاین می‌شد و آغازکننده این اتفاق بود.توقع همه ما از هنروتجربه نوزایی است

این فیلم‌ساز درمورد این‌که آیا فعالیت سینمایی‌ داشته که به دلیل کرونا نیمه کاره بماند، عنوان کرد: «در حقیقت نمی‌خواستم فعلا فیلم کوتاه بسازم و «سولاریا» هم براساس شرایط پیش آمده ساخته شد. بیشتر روی فیلم‌نامه بلندم کار می‌کنم و نزدیک به سه چهار سالی می‌شود که درگیر این فیلم‌نامه هستم. حتی چندبار تا مرز همکاری با چند کمپانی خارجی در ترکیه و آلمان برای ساخت پیش رفته‌ایم، اما دوست داشتم بیشتر روی فیلم‌نامه کار کنم. فعلا از این تصمیم راضی هستم به این دلیل که توانستم بازهم به دغدغه اصلی‌ام که فیلم کوتاه است بپردازم».

کارگردان «صراحی» درمورد تصمیمش برای اکران آنلاین «دابر» توضیح داد: «ما درمورد اکران در «ودیو» تصمیماتی داشتیم و چون قوانین فجشنواره‌های جهانی مبنی براین است که اثر اکران نداشته باشد و «دابر» تازه پخش جهانی‌اش را آغاز کرده، منتظر هستیم تا پس از آن برای اکران فیلم تصمیم بگیریم».

او در آخر بیان کرد: «فیلم‌نامه بلندی که در دست دارم اثری تجاری نیست و حال و هوای هنری و تجربی دارد. با آرش رواده که از دوستانم است هنوز روی این فیلم‌نامه کار می‌کنیم. به نظرم اگر وقت بگذاریم و یک فیلم خوب بسازیم بهتر از این است که چندین اثر داشته باشیم که ارزش چندانی ندارند».