هنروتجربه: شیوع بیماری کرونا بر همه چیز و همه جا تاثیر گذاشت و در این بین سینما هم بی‌نصیب نماند و با تعطیلی صددرصدی همه فعالیت‌ها، شوک بزرگی به سینمادوستان و سینماگران وارد شد. برای گذر از این دورران باید راهکاری پیدا می‌شد و اکران آنلاین یکی از این راه‌ها بود؛ موضوعی که با استقبال و مخالفت همزمان رو‌به‌رو شد.

در این میان،طرح اکران آنلاین فیلم‌ها و نمایش در پلتفرم‌های جدید از سوی کارشناسان و سینماگران به عنوان یکی از راه حل‌های حمایت بیشتر از آثار هنری وتجربی در کنار سایر آثار مطرح شد و تعدادی از آن‌ها تاکید داشتند که گروه هنروتجربه باید در پساکرونا هم به این شیوه جدید نمایش آثار توجه جدی کند. در شرایط فعلی و تقریبا همزمان با شروع عرضه اینترنتی آثار،سایت‌های مختلفی به اکران فیلم‌های کوتاه و مستند و آثار تجربه‌گرا پرداختند و یا  این گونه آثارشان را بیشتر تبلیغ کردند. چند فیلم کوتاه هم پیشقدم اولین اکران خود به صورت اینترنتی شدند و تعدادی از فیلم‌های کوتاهی هم پیش از این به نمایش درآمده بودند،دوباره از این طریق در دسترس مخاطبان قرار گرفتند. مستندهایی هم که در پلتفرم‌های موجود پیش از این عرضه شده بودند،در چنین شرایطی بیش از پیش از سوی مخاطبان دیده شدند و در این بین چند فیلم بلند سینمایی تجربه‌گرا هم از سوی کارگردان و تهیه‌کننده‌های‌شان برای عرضه اینترنتی اعلام آمادگی کرده‌اند.

شرایطی که محدودیت‌های کرونا برای سینما به وجود آورد، موجب توجه بیشتر به بسترهای مختلف عرضه و نمایش آثار شد و این مقوله را سرعت بخشید. اتفاقی که با وجود نقاط ضعف و قوت‌هایش و تجربه اندک،به بیان خود سینماگران بخصوص کارگردان‌های فیلم‌های کوتاه و مستند نکات مثبت زیادی را به همراه داشته است.

پیدایش مخاطبان جدید
یکی از پیامدها مثبت نمایش آنلاین به ویژه برای فیلم‌های کوتاه و مستند،افزودن مخاطبان تازه‌ای است که شاید تا به حال دنیای سینمای کوتاه را نمی‌شناخته‌اند و حالا با شروع اکران اینترنتی و تماشای فیلم کوتاه‌ها در خانه برخی از مخاطبان تازه با این سینما آشنا شده‌اند و این احتمال وجود دارد که پس از بازگشایی سینماها این دسته مخاطبان تازه وارد که به سینمای کوتاه یا مستند علاقه‌مند شده‌اند، برای تماشای این نوع آثار به سینما بروند. آرمان فیاض کارگردان فیلم کوتاه «مانیکور» که سال گذشته در هنروتجربه اکران شد،یکی از نکات مثبت اکران آنلاین را گسترش طیف مخاطبان عنوان می‌کند:« کسانی که برای تماشای فیلم به سینماهای هنروتجربه مراجعه می‌کنند تماشاگران حرفه ای هستند و حالا فکر می‌کنم با اکران اینترنتی فیلم‌های کوتاه جمع جدیدی از مخاطبان به تماشاگران فیلم‌های کوتاه افزوده شود. در این فضا مثل سینما ما فقط مخاطب حرفه‌ای نداریم بلکه مخاطبان عام هم حالا در این فرصت قرنطینه از طریق اینترنت تماشاگر فیلم‌های کوتاه شده اند و این واقعا اتفاق خوشحال کننده‌ای برای من است و حالا به عنوان فیلم‌ساز حس می‌کنم با نمایش اینترنتی فیلم علاوه برمخاطبان فرهیخته گذشته‌ام گروه تازه‌ای تماشاگر دارم که اثرم را می‌بینند».

این نکته‌ای است که داود اشرفی کارگردان مستند«قصه بولوار» هم به آن اشاره دارد و معتقد است که فیلم‌سازان باید از این فرصت بهره گرفته و خودشان به سمت مخاطبان جدید بروند:«مخاطبان شهرستان‌ها و حتی روستاها باید بیننده مستند شوند و من ترجیح می‌دهم مستندم را مخاطب تازه ببیند. دوست دارم از این دور تسلسل خارج شوم که خود ما مستندسازها مدام آثار یکدیگر را می‌بینیم و نسبت به هم اظهار نظر می‌کنیم. در واقع باید ما جذب کننده باشیم و با این اقدام می‌فهمیم چرا فیلم می‌سازیم و باید به چه سمتی حرکت کنیم».

توجه به تبلیغات
تبلیغات و جلب توجه مخاطبان مساله‌ دیگری است که سینماگران برای موفقیت عرضه اینترنتی آثار به آن تاکید دارند.

کاوه مظاهری در گفت‌و‌گویی درمورد اکران فیلم «شهربازی» و موفقیت اکران آنلاین گفته است: «در نمایش آنلاین فیلم‌های کوتاه نمی‌توان از تبلیغات غافل شد. هر چه تبلیغات بیشتر باشد، مخاطب بیشتری هم متوجه اکران فیلم‌ها خواهد شد. متأسفانه در زمینه فیلم کوتاه تبلیغات بسیار محدود و کم است. در گروه سینمایی هنروتجربه، شرایط به شکل دیگری بود و هزینه‌‌ای صرف تبلیغات فیلم‌ها می‌شد و به این دلیل که هنر و تجربه شبکه انسانی در این چند سال به وجود آورد، آن شبکه خود به خود کمک می‌کند فیلم دیده شود،  اما در بستر آنلاین این شرایط را باید از قدم اول خود فیلم‌ساز ایجاد کند و در نهایت در صفحات شخصی خودمان تبلیغ کنیم.فکر می‌کنم در این شرایط بهتر است گروه سینمایی هنروتجربه، انجمن سینمای جوان یا انجمن فیلم کوتاه ایران در تبلیغات فیلم‌های کوتاه و نمایش آنلاین آن‌ها مشارکت کنند».

نحوه عرضه آثار و شناساندن آن به مخاطب هم نکته‌ای است که می‌تواند به عنوان راهکار و تبلیغی مناسب قلمداد شود، چنانچه آرین وزیردفتری کارگردانی که فیلم کوتاه«هنوز نه» او در هنروتجربه در کنار چهار فیلم کوتاه دیگر در یک بسته اکران شد،همین روش ارائه فیلم‌ها در یک مجموعه را برای عرضه اینترنتی نیز مفید دانسته‌است: «در این شرایط بهتر است که روند نمایش آنلاین فیلم‌های کوتاه به شکل بسته‌های فیلم کوتاه که متشکل از چند فیلم در کنار هم و با رویکرد‌های مختلف است، می‌تواند در جذب مخاطب موفق‌تر عمل کند. فکر می‌کنم اگر این روند ادامه پیدا کند مخاطب خودش را پیدا می‌کند. البته نه به اندازه مخاطب انبوه سریال‌ها. اما قطعا ظرفیت خوبی برای این نوع فیلم‌ها وجود دارد».

کپی قیرقانونی پاشنه آشیل عرضه اینترنتی
کارگردان‌های فیلم‌های کوتاه و مستند اغلب نسبت به عرضه اینترنتی آثار دیدگاهی مثبت دارند اما در این میان یک نگرانی عمومی که همانا ضریب امنیت چنین شیوه نمایش است،آن‌ها را هم دل نگران می‌کند.

در واقع تا امروز یکی از مشکلات اساسی مطرح شده در اکران آنلاین بحث کپی رایت و دانلود غیر قانونی فیلم‌های حاضر در اکران آنلاین است که سازندگان و صاحبان پلتفرم‌های جدید را متضرر می‌کند. و به طور قطع با توجه به شرایط جدید و امکان ادامه و تکرار این وضعیت در فصول و زمان‌های مختلف و این‌که مردم حتی در صورت بازگشایی سینما چه موقع آمادگی حضور در سالن‌های سینمایی را دارند،لزوم توجه جدی به ساختار اکران آنلاین در ایران و نقاط ضعف و مشکلات آن را دوچندان می‌کند.

وحید صداقت کارگردان مستندهایی چون«درباره فروشنده» و «صحنه‌هایی از یک جدایی» با این‌که اکران اینترنتی آثار سینمایی را  اتفاق مهم و بسیار خوبی می‌داند اما نگران کپی غیرقانونی است:« در کشورهای دیگر به دلیل زیرساخت مناسب و حمایت همه جانبه از فیلم‌سازان و تهیه‌کنندگان، امکان پخش غیرقانونی فیلم‌ها را به صفر رسانده‌اند. تنها دلیلی که من و سایر همکاران نگران آن هستیم، این است که کپی فیلم‌ها به دلیل نبود قانون کپی‌رایت باعث ضرر مادی و معنوی به صاحبان اثر شود و نتوانند از تمام پتانسیل فروش فیلم بهره‌مند شوند. اکران آنلاین جلوی انحصاری شدن پخش و اکران در چرخه اصلی اکران عمومی را می‌گیرد و در صورت برطرف کردن نقایص نمایش اینترنتی، راه حلی مفید و کارآمد است که می‌تواند ادامه پیدا کند».

البته ماجرای کپی غیرقانونی فقط به عرضه اینترنتی آثار در شرایط فعلی محدود نمی‌شود و پیش از این هم سینماگران همواره گله مند این معضل بوده‌اند. مهوش شیخ الاسلامی مستندساز هم  به این نکته اشاره دارد:«این مسئله همیشه همین‌طور بوده است. بارها دیده ام آثارم را بدون اجازه من نمایش دهند و شاید باور نکنید که در یک اداره این اتفاق افتاده است! اما هربار تذکر می‌دهم اتفاق خاصی نمی‌افتد و باید پیگیری کنم که حوصله آن را ندارم. قطعا عده‌ای از همکاران از قاچاق فیلم‌شان ضرر بسیار می‌کنند به این دلیل که هم پول خرج کرده‌اند هم وقت گذاشته‌اند و زحمت کشیده‌اند. مستند ساختن اینطور نیست که متنی نوشته شود  و بازیگرها جلوی دوربین اجرا کنند بلکه کار پیچیده‌تر است و مستندسازها از جان مایه می‌گذارند، اما متاسفانه این حرفه قانون درستی ندارد و می‌بینیم به راحتی فیلم‌ها قاچاق می‌شوند».

در این میان همان‌طور که پیشتر اشاره شد، بخشی از دلایل نگرانی سینماگران از اکران آنلاین به ساختار این شیوه نمایش در ایران مرتبط است. ساختاری که البته در ایران دارای تجربه اندکی است و هستند در دنیا پلتفرم‌های جهانی و معتبری که کارشان عرضه اینترنتی و تولید آثاری برای این شیوه اکران است و تجارب موفق بسیاری هم در این زمینه داشته‌اند و توانسته‌اند نظر کارگردان‌های مطرحی را هم به این شیوه اکران  و تولید جلب کنند.

فرصتی برای حمایت بیشتر از آثار هنری و تجربی
 نکته دیگری که می‌تواند در این شرایط مورد توجه قرار بگیرد حمایت از فیلم‌های هنری و تجربی و به ویژه فیلم‌های کوتاه و مستند با این شیوه عرضه و نمایش است. اتفاقی که موجب می‌شود، این فیلم‌ها در فضای اینترنتی البته به شرط رعایت اصول ایمنی و برخورد جدی با قاچاق فیلم، در دسترس مخاطبان گسترده‌تری قرار گیرند.مساله‌ای که وحید صداقت بخصوص به عنوان یکی از راهکارهای گروه هنروتجربه برای حمایت بیشتر از آثار به آن اشاره دارد:«اکران اینترنتی ظرفیت بالایی دارد و اگر کرونا هم نبود ناگزیر امکانی است که قابلیت توجه جدی دارد. گروه هنروتجربه می‌تواند زیرساختی فراهم کند برای اکران آنلاین فیلم‌هایی که در هنروتجربه اکران عمومی می‌شود به این صورت که بعد از اتمام اکران عمومی در سینماها، برای تمامی فیلم‌ها اعم از کوتاه و مستند و داستانی امکان نمایش فیلم‌ها در اینترنت در دسترس مخاطبان قرار بگیرد. بسیاری از فیلم‌های ارزشمندی که در هنروتجربه روی پرده می‌رود می‌تواند در ادامه در سایت مخصوص هنروتجربه عرضه و در اختیار همگان قرار گیرد. از این فرصت طلایی به‌دست آمده می‌توان بهترین استفاده را کرد و طیفی از مخاطبان را هم از طریق اکران اینترنتی جذب فیلم‌های هنروتجربه کرد».

بعد از گذر از کرونا باید به پساکرونا فکر کنیم و نیاز واقعی مخاطبان،شیوه‌های تازه اکران اگرچه نمی‌تواند جای آیین سینما رفتن را بگیرد و بسیاری از آثار فقط بر پرده سینماست که می‌توانند به ثمر برسند، اما با توجه به تغییرات شیوه زندگی، گزینه‌ای جدی برای رساندن آثار هنری به دست مخاطبان است و اتفاقی که به نظر می‌رسد با طراحی ساختاری مناسب،خلاقیت و ابتکار و رفع نقاط ضعف و حمایت، می‌تواند ایده‌ای برای تمام فصول باشد.

 

برچسب‌ها: