هنروتجربه-فاطمه رستمی: عباس امینی سال گذشته فیلم «هندی و هرمز» را در هنروتجربه اکران کرد و در سی و هشتمین جشنواره ملی فیلم فجر نیز با فیلم «کشتارگاه» حضور داشت که این روزها به صورت اینترنتی در حال اکران است. در گفت‌وگویی با این کارگردان زوایای مختلف این شیوه جدید اکران را بررسی کرده‌ایم که می‌خوانید.

چطور شد که تصمیم گرفتید فیلم «کشتارگاه» را به صورت اینترنتی اکران کنید؟
در این ماجرا تصمیم گیرنده اصلی نبودم، اما مشورت‌هایی با من صورت گرفت. فکر می‌کنم در سال ۹۹ سینماها رونق نخواهند داشت به این دلیل که ظاهرا کرونا تا آخر سال با ما هست و همه دنیا درگیرش خواهند بود. سینما چون پدیده‌ای جمعی است در بحث کرونا آسیب زیادی دید. ما فکر کردیم اکران روی پرده هزینه‌هایی دارد و از سوی دیگر حجم فیلم‌هایی که در نوبت اکران مانده و فیلم‌های جشنواره باعث شد فکر کنیم ممکن است در طول سال نوبت اکران پیدا نکنیم ضمن این‌که موضوع فیلم مربوط به همین روزهای مملکت است و باید آدم‌ها در این روزها آن را تماشا کنند تا ارتباط درستی با آن بگیرند. هرچند می‌توان بعد از مدتی به برخی فیلم‌ها برگشت و دوباره تماشا کرد، اما دیدن «کشتارگاه» در همین روزها بهتر بود پس تصمیم براکران آنلاین شد.

به نظر شما فیلم‌هایی که قرار است آنلاین نمایش داده شوند حتما باید شاخص‌های ویژه‌ای برای این بستر داشته باشند یا هرفیلمی که دنبال فرصت اکران است، می‌تواند در پلتفرم‌های نمایش آنلاین عرضه شود؟
طبیعتا هر فیلم‌ساز و فعال سینمایی علاقه‌مند است فیلم را روی پرده سینما ببیند و وقتی این اتفاق می‌افتد تازه حس می‌کند سینما کار خودش را کرده است، اما وقتی شرایط ویژه‌ای رخ می‌دهد فیلم‌ساز باید از خواستش بگذرد و به این فکر کند که فیلم دیده شود و دیده شدنش بهتر از فروش فیلم است. در این سال‌ها متاسفانه تبلیغات سینمای ایران به این سمت رفته است که مثلا فلان فیلم میلیاردی شد در حالی که تعداد مخاطب را در نظر نمی‌گیریم و عددها برایمان مهم است. به نظرم این اتفاق ناشی از ورود کاسب‌کاران فرهنگی به حوزه سینماست و این‌که وضعیت سینما را اعداد و ارقام تعیین می‌کنند، درحالی که اصل در سینما تعداد مخاطب است. سوال این است که فیلم مگر قرار نیست کار فرهنگی کند؟ پس چرا برای این کار فرهنگی دنبال پول و اعداد می‌گردیم؟ این با مفهوم سینما و هدفش کمی متفاوت است.

موضوع فیلم مربوط به همین روزهای مملکت است و باید آدم‌ها در این روزها آن را تماشا کنند تا ارتباط درستی با آن بگیرند. هرچند می‌توان بعد از مدتی به برخی فیلم‌ها برگشت و دوباره تماشا کرد، اما دیدن «کشتارگاه» در همین روزها بهتر بود پس تصمیم براکران آنلاین شد

وقتی تصمیم به اکران اینترنتی فیلم «کشتارگاه» گرفتید، فیلم «خروج» اکران آنلاین شده بود که به سرعت قاچاق شد. آیا شما از منتشر شدن غیرقانونی فیلم‌تان در اکران آنلاین واهمه نداشتید؟ برای جلوگیری از این اتفاق به راهکاری اندیشیده بودید؟
ما پیش بینی کرده بودیم که فیلم در ساعت‌های اولیه قاچاق شود. نکته‌ای که در این بین وجود دارد این است که کسانی که بلیت سینما می‌خرند همان کسانی هستند که فیلم قاچاق هم نمی‌بینند و کسانی که فیلم قاچاق می‌کنند در زمان باز بودن سینماها هیچ‌وقت سینما نمی‌روند و برای تماشای فیلم‌ها حاضر نیستند بلیت خریداری کنند. ما نمی‌توانیم کسی که فیلم قاچاق می‌کند را سرزنش کنیم به این دلیل که او در اینجا آموزش ندیده ضمن این‌که خودمان سال‌هاست فیلم‌های خارجی را به صورت کپی غیرقانونی می‌بینیم. نکته دیگر این است که اصولا سایت‌هایی فیلم قاچاق پخش می‌کنند که فیلتر هستند و ما نمی‌توانیم آن‌ها را ببندیم چون قابل ردیابی نیستند برخی سایت‌ها هم که خارج از کشور هستند و ارتباطی با آن‌ها نداریم.

مقوله اکران آنلاین یکی از مسائلی است که بسیار مورد توجه آثار هنری و تجربی قرار گرفته‌اند. فکر می‌کنید نمایش اینترنتی فیلم‌ها برای هنروتجربه چه کارکردی دارد و می‌تواند به عنوان ابزاری حمایتی در دوران پساکرونا هم به کارش ادامه دهد؟
بله، دنیا به این سمت رفته و سینما به خانه‌های ما آمده است و ابزارهای صوتی و تصویری و موبایل‌ها رسانه‌ها را تغییر داده‌اند پس اکران فیلم هم متفاوت شده‌است. هرچیزی که انحصار را بشکند نتایج موفقیت‌آمیزی دارد و اکران آنلاین همین کار را برای سینما کرده است. چرخه اکران در ایران ظاهرا  به این صورت است که فکر می‌کنیم برنامه و ساز و کار مشخص دارد درحالی که این‌طور نیست و برخی فیلم‌ها به خصوص آثار مستقل در این چرخه جا می‌مانند و جایی برای عرضه جدی ندارند. فیلمی که واقعا مستقل تولید شده است وقتی در زمان اکران بازگشت سرمایه نداشته باشد به صاحبش ضرر می‌زند و خودش هم از بین می‌رود و تبدیل به سینمای تجاری می‌شود. اکران آنلاین دقیقا به همین فیلم‌ها کمک می‌کند. این فیلم‌ها اگر به اکران سینما نرسند حداقل در اکران آنلاین جایی برای دیده شدن و برگشت سرمایه دارند. به خاطر قاچاق فیلم در ایران روند طرح اکران آنلاین کند پیش می‌رود و فیلم‌ها نه تنها دنبال سود نیستند بلکه فقط به بازگشت سرمایه فکر می‌کنند. برای من همین که فیلم «کشتارگاه» دیده شد و اکران آنلاین کمک کرد فیلم در چرخه اکران گم نشود، رضایت‌بخش است. مخالفان سیستم اکران آنلاین بهتر است به جای مخالفت تلاش کنند فرهنگ فیلم دیدن آنلاین جا بیافتد و نظم پیدا کند.

فکر می‌کنید برای رشد و فرهنگ‌سازی در زمینه اکران آنلاین پلتفرم‌های مربوط به این موضوع چقدر آمادگی دارند؟ آیا افزایش تعداد آن‌ها خطر ایجاد انحصارطلبی برخی سودجویان در این بستر را کاهش می‌دهد؟
ما می‌توانیم زیادی خوش بین باشیم و بگوییم با افزایش پلتفرم‌های نمایش آنلاین فیلم ممکن است انحصارطلبی و سایر مشکلات حل شود درحالی که این‌طور نیست. ما در سیستم فرهنگی مشکل داریم یعنی باید ببینیم برخی مدیران فرهنگی واقعا می‌خواهند اکران آنلاین را سر و سامان بدهند یا نمی‌خواهند؟! به نظرم نمی‌خواهند این کار را بکنند. در ایران به شکلی عجیبی علاقه به انباشت سرمایه در یک جا وجود دارد، اما نمی‌دانم چرا؟ مثلا درمورد پلتفرم‌ها فقط چند سامانه محدود رشد کردند و بقیه حتی نتوانستند بالا بیایند! شاید سیاست‌گذاری خاصی وجود دارد و به دلیل نبود یک نظارت جامع برای این‌که بتواند ماجرا را مدیریت کند از سیستم کنترل و انحصار استفاده می‌کنند.

اگر ارزش‌های واقعی هنروتجربه مشخص شود کمک بزرگی به سینمای ما شده است و با ورود این گروه سینمایی به اکران آنلاین به صورت جدی و ساخت پلتفرمی مستقل برای خودش می‌تواند برنده این ماجرا هنروتجربه و فیلم‌های آن باشد

وضعیت فیلم‌های مستقل و هنروتجربه را چگونه می‌بینید؟
در این میان هنروتجربه وظیفه سختی دارد و  با درایت لازم می‌تواند از این برهه عبور کند و بهترین استفاده را ببرد که فکر می‌کنم هنوز برای رسیدن به این نقطه باید فعالیت کند. متاسفانه در برخی موارد شرایط به شکلی شده است که وقتی می‌گویند هنروتجربه انگار از فیلم‌های بی‌کیفیت یا بی‌مخاطب حرف می‌زنند و این مسئله به خاطر نوع تعریفی است که از هنر در کشور ما شده است.در حالی که اگر ارزش‌های واقعی هنروتجربه مشخص شود کمک بزرگی به سینمای ما شده است و با ورود این گروه سینمایی به اکران آنلاین به صورت جدی و ساخت پلتفرمی مستقل برای خودش می‌تواند برنده این ماجرا هنروتجربه و فیلم‌های آن باشد. ما مدت‌ها قبل از پلتفرم نمایش آنلاین فیلم در هنروتجربه حرف زده‌ایم و حالا نیاز به آن به شدت حس می‌شود.

شما پیشینه مستندسازی خوبی دارید و قبلا در هنروتجربه «والدراما» و «هندی وهرمز» شما اکران شده است. چطور شد که از مستند به سینمای داستانی آمدید و آیا بازهم مستندسازی خواهید کرد؟
مستندسازی همیشه آرزوی من است. مثل بازیگران خوب سینما که ریشه در تئاتر دارند و تئاتر کمک می‌کند افت نکنند حس می‌کنم ریشه‌های من هم در مستند است و منبع الهامم محسوب می‌شود. در مستندسازی بحث اصلی هزینه‌های ساخت و پخش است و از این نظر وضعیت سینمای داستانی در ایران بهتر است، اما به هرحال من بازهم مستند می‌سازم و ایده‌های سینمای داستانی‌ام را از آنجا پیدا می‌کنم.

در شرایط توقف فعالیت‌های سینمایی کاری در دست داشتید که متوقف شده باشد؟ از تازه‌ترین کارهای سینمایی‌تان بگویید.
شاید زندگی ما با آمدن کرونا خیلی تغییر نکرد چراکه همیشه سعی می‌کردیم در خانه فیلم ببینیم و بنویسیم و به نظرم زندگی مردم عادی بیشتر تغییر کرده است. در این مدت یک فیلم‌نامه بلند سینمایی با محوریت اجتماعی نوشتم. یک کتابی هم هست که یکی دو سال روی آن کار کرده‌ام و آن هم تقریبا آماده چاپ شده است و البته اسم آن هنوز قطعی نیست. این کتاب در واقع مثل این است که فیلمی را در قالب کتاب ببینیم و به صورت عکس و تصاویری هست که داستان دارد.

عکس:یاسمن ظهورطلب