هنروتجربه-سعید حضرتی: آرمان خوانساریان کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس، اکران آنلاین فیلم‌ها و تغییرعادت مخاطبان سینما را امری گریزناپذیر می‌داند و معتقد است سینمای تجربه‌گرا نیاز به حمایت‌های بیشتری دارد و با تولیدات بیشتر فیلم‌های هنری، سطح سلیقه تماشاگران را می‌توان تغییر داد. با خوانساریان که در حال حاضر مشغول بازنویسی فیلم‌نامه‌ای در ژانر جاده‌ای است و قرار است امسال اولین فیلم بلند داستانی خود را کارگردانی کند، صحبت کردیم.

آرمان خوانساریان درباره بسته شدن سینماها و تاثیر آن در عادت مخاطبان پیگیر سینما و وضعیت این روزهای سینما توضیح داد: «این‌روزها به این فکر می‌کنم که شاید دیگر مثل سابق، نیازی به سالن‌های تاریک سینما به مفهوم قبل و تماشاگرانی که در کنار هم می‌نشینند و فیلم می‌بینند نیست و در همه جای دنیا این وضعیت رو به تغییر است. این دل‌مشغولی با توجه به پیشرفت تکنولوژی در همه عرصه‌ها از جمله سینما و جدای از بحث کرونا که باعث بسته ‌شدن سینماها شده، مطرح است. با شیوع ویروس کرونا و خانه‌نشینی اجباری و بسته‌شدن سینماها، این وضعیت تشدید شد و عادت سینما رفتن مخاطبان تغییر پیدا کرد و هم اکنون بسیاری از مردم فیلم‌های روز را به راحتی و در خانه تماشا می‌کنند».

خوانساریان با اشاره به این‌که با شیوع بیماری کرونا، سینماها به دلیل ایجاد تجمع مخاطبان در آن، یکی از اولین مراکزی بودند که تعطیل شدند، بیان کرد: «دیگر مردم فیلم‌های روز را با قیمتی گران‌تر و در خانه تماشا می‌کنند. در دوران پساکرونا هم این تاثیر به نظرم باقی می‌ماند و عملا سالن‌های سینما به آن شکل قدیم خودش نخواهد بود. از بین رفتن این عادت برای من لااقل خبر خوب و خوشایندی نیست و البته چاره‌ای نیست و باید با زمانه پیش رفت و این اتفاق هم ناگزیر باید می‌افتاد».

این فیلم‌نامه‌نویس با بیان این‌که چون این روزها سینماها درگیر کرونا هستند نباید اکران اینترنتی را از دست بدهیم، گفت: «جدای از بحث خوب یا بد بودن اکران آنلاین، این اتفاق سال‌هاست که در دنیا روی داده و در صنعت سینما هم تاثیر خودش را نشان داده است و با شرایط خاص خانه‌نشینی در ایران هم تجربه می‌شود. عادت سینما رفتن تماشاگر به شکل سابق دیگر نیست و نشان دهنده وجه جدیدی از سینماست. با اینکه ترجیح خودم سینما رفتن و در کنار دیگران فیلم دیدن است، اما فیلم‌هایی که اکران آنلاین داشتند مانند «طلا» و «خروج» را با اینکه در جشنواره سال قبل دیده بودم اما برای حمایت از سینما دوباره اقدام به خرید بلیط کردم و مخاطب اکران آنلاین فیلم‌ها هستم».

فکر می‌کنم هنروتجربه باید حساسیت بیشتری در انتخاب و اکران فیلم‌ها داشته باشد تا مخاطبان بیشتری را جذب کند و البته مدیران فرهنگی هم سالن‌ها و امکانات مناسبی را در اختیار هنروتجربه قرار دهند تا این ارتباط با مخاطب گسترده‌تر از قبل شود

کارگردان فیلم کوتاه «سایه فیل» درباره اکران اینترنتی مستندها که با استقبال مخاطبان روبه‌رو شده است، عنوان کرد: «اکران آنلاین فیلم‌های مستند باعث می‌شود این فیلم‌ها در دسترس مخاطب قرار بگیرد و ارتباط تماشاگر با فیلم‌های مستند حفظ شود و آرشیو این فیلم‌ها برای علاقه‌مندان موجود باشد و نیازی به دانلود غیرقانونی نباشد».

خوانساریان هم‌چنین با تاکید بر این نکته که:« دولت و ارگان‌های مرتبط باید برای فیلم‌های تجربه‌گرا و هنری استراتژی درست و درازمدتی داشته باشند و به فیلم‌سازان جوان کمک کنند تا فیلم‌های تجربی خود را بسازند»، افزود: « اگربرگردیم به سال‌های قبل که با کارگردان‌های نظیر سامان سالور، محسن امیریوسفی، علیرضا امینی و…سینمای تجربی به معنای واقعی کلمه شکل گرفت و بسیاری از این فیلم‌ها جایی برای اکران عمومی نداشتند و طبیعتا بحث اکران آنلاین هم مطرح نبود اما با حمایت‌های درست دولتی که صورت می‌گرفت، سینمای تجربه‌گرا به حیات خود ادامه می‌داد. مهم‌ترین نکته در سینمای تجربی این است که باید اجازه تولید داشته باشد و ارگان و نهادی از این سینما حمایت کند. مطمئنا بحران در سینمای تجربی بحران تولید است و قبل از بسته شدن سینماها هم وجود داشت و در حال حاضر بحث اکران فیلم‌های تجربی در مرتبه بعدی قرار دارد».

او ادامه داد: «ساخته نشدن آثار تجربی منجر به نزول سطح توقع بیننده شده است. فیلم‌های مهم دهه‌های قبل را به خاطر بیاورید که درعین تجربی و مهم بودن، در زمان خودشان به فیلم‌هایی پرفروش تبدیل شدند. فیلم «هامون» داریوش مهرجویی که در دوره هشتم جشنواره فجر بسیاری از جایزه‌ها برد  و در اکران فیلمی پرفروشی هم شد یا «سگ‌کشی» بهرام بیضایی در سال ۸۰ نمایش داده شد و پرفروش‌ترین فیلم سال شد، و «کاغذ بی‌خط» ناصر تقوایی که همین امروز اگر قرار بر اکران آن‌ها باشند، فقط در گروه هنروتجربه باید اکران شوند چون سطح سلیقه عموم مردم به سمت دیگری سوق داده شده است. به دلیل تولید فیلم‌های نازل و سطحی، به طرز عجیبی سلیقه مخاطب هم نزول کرده است. امروز فاصله مخاطب فرهیخته‌ای که پیگیر فیلم‌های هنروتجربه است با بیننده عام، ژرف و باورنکردنی است».

کارگردان و نویسنده فیلم کوتاه «سبز کله غازی» با اشاره به این‌که نمایش و اکران فیلم‌های هنروتجربه باعث بالا بردن سطح سلیقه و نگاه مخاطبان می‌شود، توضیح داد: «سال‌هاست تماشاگر پروپا قرص فیلم‎های به نمایش درآمده در گروه هنروتجربه هستم و سال‎هاست فیلم‌های اکران شده را در سینما می‌بینم و منکر تاثیر و تلاش هنروتجربه در ارتقای سطح سلیقه مخاطبان و در کل سینمای ایران نیستم. زمان دانشجویی که به‌تازگی گروه هنروتجربه هم شروع به کار کرده بود با علاقه و شوق فراوانی با جمعی از دوستان به سینما می‌رفتیم و اوقات خیلی خوبی را می‌گذراندیم».

او ادامه داد: « هنروتجربه با نمایش فیلم‌هایی عالی و هنری در آن سال‌ها به خوبی پاسخگوی نیاز تماشاگران و اهالی جدی سینمای هنری بود. اکران فیلم‌هایی نظیر «پرویز» مجید برزگر، «خواب تلخ» ساخته محسن امیریوسفی، «ماهی و گربه» شهرام مکری و… در هنروتجربه فرصتی مغتنم بود که برویم و یاد بگیریم. اما در ادامه نمایش تعدادی فیلمی که کیفیت پایین‌تری داشتند باعث شد این ارتباط تماشاگر با هنروتجربه کمی دچار نوسان شود. بنابراین فکر می‌کنم هنروتجربه باید حساسیت بیشتری در انتخاب و اکران فیلم‌ها داشته باشد تا مخاطبان بیشتری را جذب کند و البته مدیران فرهنگی هم سالن‌ها و امکانات مناسبی را در اختیار هنروتجربه قرار دهند تا این ارتباط با مخاطب گسترده‌تر از قبل شود».

ترجیح می‌دهم به عنوان اولین کار و شروع کارگردانی در ژانری کار نکنم که امتحانش را پس داده است و سینماگران خوبی هم داشته است… زمان زیادی را صرف تحقیق کردم و در نهایت تصمیمم بر این است که فیلمی در گونه جاده‌ای بسازم

خوانساریان درباره این‌که در این روزهای قرنطینه مشغول چه کاری است، گفت: «طرح فیلم‌نامه‌ای را مدت‌ها در ذهنم داشتم و دنبال فرصتی برای نوشتن بودم. با شیوع کرونا دراسفندماه و تعطیلی مدارس و انجمن سینمای جوان که سال‌هاست در آنجا مشغول تدریس هستم، شروع به نوشتن فیلم‌نامه کردم و روزی هشت ساعت وقت می‌گذاشتم و دوماهی تا پایان آن زمان برد. امروز در مرحله بازنویسی چندباره آن هستم. فیلم‌نامه تقریبا آماده است و با توجه به وسواسی که برای کارگردانی فیلم اولم دارم، این فیلم‌نامه را دوست دارم و مناسب ساخت می‌دانم. این فیلم تمام خصوصیت‌های فیلم اول را دارد و قطعا شبیه درک و دریافت من از سینما است».

نویسنده فیلم «ابر بارانش گرفته» درباره فضا و حال و هوای این فیلم هم توضیح داد: «ترجیح می‌دهم به عنوان اولین کار و شروع کارگردانی در ژانری کار نکنم که امتحانش را پس داده است و سینماگران خوبی هم داشته است. رئالیسم اجتماعی و آپارتمانی و… قبلا در سینما با فیلم‌سازان خوبی چون سعید روستایی با فیلم «ابد و یک روز» که شناخت کاملی از اتمسفر و فضای آن داشت ساخته شده است و دوستان دیگر ادامه داشت. اما متاسفانه در ادامه برخی از سینماگران که درک و دریافت درستی از این‌گونه فضاها نداشتند و فقط به دلیل استقبالی که تهیه‎کنندگان و تماشاگران داشتند اقدام به ساخت فیلم‌های اجتماعی می‌کردند و سینما پر از فیلم‎های اجتماعی کپی‌کاری شده از روی دست آدم‌های موفق شد».

خوانساریان با اشاره به این‌که دغدغه اصلی او قصه گفتن است ادامه داد: « می‌خواستم با خودم روراست باشم و از این فضاها دور باشم و زمان زیادی را صرف تحقیق کردم و در نهایت تصمیمم بر این است که فیلمی در گونه جاده‌ای بسازم. اگر می‌خواهم به عنوان نسل ششم فیلم‌سازی وارد سینما شوم، فیلمم فارغ از موفق بودن یا نبودن، باید فضای جدیدی را معرفی کند. سینمای جاده‌ای که شروع و خاستگاه اصلی آن با سینماگران آمریکایی است و بعد در اروپا اوج می‌گیرد و هنوز هم مخاطبان خودش را دارد. اما در ایران سینمای جاده‌ای به معنای واقعی و با تعریف دقیق ژانری آن نمونه‌های موفقی را نداشته و کمتر در این فضاها فیلم ساخته شده است».

او در پایان بیان کرد: «خوشبختانه سازمان سینمایی اجازه فیلم‌برداری را با رعایت نکات بهداشتی داده و در همین روزها تهیه‎کننده فیلم اولم مشخص می‌شود و ایده‌آلم برای شروع فیلم‌برداری به دلیل نیاز فیلم‌نامه، اواخر شهریور است. امیدوارم فیلمی که دوست دارم را بسازم».

عکس:یاسمن ظهورطلب