هنروتجربه-سعید حضرتی: وحید صداقت در فیلم «صحنه‌هایی از یک جدایی» بر روند ساخت یکی از مهم‌ترین و پرافتخارترین آثار سینمای ایران در عرصه بین‌المللی یعنی «جدایی نادر از سیمین» تمرکز کرده است. این مستند از ۲۴ بهمن در گروه هنروتجربه بر روی پرده سینماها رفت و با استقبال تماشاگران روبه‌رو شد،اما به دلیل شیوع ویروس کرونا و تعطیلی سینماها اکرانش متوقف شد. «صحنه‌هایی از یک جدایی»  از سوم تیرماه با بازگشایی سینماها اکران خود را از سر گرفت. درباره این مستند با وحید صداقت گفت‌وگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

وحید صداقت درباره مضمون مستند «صحنه‌هایی از یک جدایی» توضیح داد: «این مستند به زوایای پنهان فیلم سینمایی «جدایی نادر از سیمین» می‌پردازد و به مواردی اشاره می‌کند که تاکنون عنوان نشده‌اند و کمتر به آن‌ها توجه شده است و هم‌چنین روایت‌گر چگونگی شکل گیری ایده و فیلم‌نامه این اثر تا انتخاب بازیگران و پایان فیلم‌برداری و بازتاب‌های جهانی این فیلم است».

صداقت درباره سوالاتی که از اصغر فرهادی پرسیده می‌شود و این که آیا این سوالات در لحظه و طی گفت‌وگو پیش آمد یا از قبل نوشته و فکر شده بود، توضیح داد:«۱۰۰ساعت پشت صحنه از فیلم «جدایی نادر از سیمین» در اختیارم بود که تدوین کردم و نسخه‌ای حدود پنج ساعت رسیدم و می‌دانستم که باید از کجا شروع کنم و کجا پایان بدهم. سوال‌ها را بر مبنای پشت صحنه‌هایی که می‌خواستم استفاده کنم تنظیم کردم و در مواردی پاسخ‌های اصغر فرهادی سوالات ما را تکمیل‌تر می‌کرد».

این کارگردان درباره چگونگی حضور ابراهیم گلستان در فیلم، بیان کرد: «برای حضور ابراهیم گلستان در فیلم چندباری ایمیل زدیم و بعد از طریق هنگامه گلستان، همسر کاوه گلستان و قاضی ربیحاوی به ایشان پیغام دادیم و وقتی متوجه شدند ساخت مستندی درباره فیلم «جدایی نادر از سیمین» است، قبول کردند در فیلم حضور داشته باشند».

او در پاسخ به سوالی درباره این‌که مصاحبه با افراد خارج از ایران را خودش انجام داده یا خیر، توضیح داد:«به دلیل این‌که در تاریخ معین شده با مایک لی و ابراهیم گلستان در لندن نتوانستیم حضور داشته باشیم، از طریق دوستی هماهنگ کردیم و سوالات را فرستادیم و مصاحبه انجام شد. مصاحبه با ژان کلود کریر را خودمان انجام دادیم».

صمیمیت فیلم بخشی به خاطر خود فرهادی است و بخش دیگر آن به میزانسن‌هایی است که برای فیلم تعریف کردیم. تصمیم گرفتیم که مصاحبه شونده آزاد باشد و در دفتر و فضای شهر باشد تا اینکه فقط جلوی دوربین بنشیند و درباره فیلم صحبت کند

صداقت ادامه داد: «البته تعداد دیگری از فیلم‌سازان مهم هم بین اسامی بود که با آن‌ها مصاحبه کنیم و چون بخش بیشتری از آن‌ها در آمریکا بودند، در زمان خاصی که هماهنگ کردیم بودیم نتوانستیم حضور داشته باشیم و بعضا آن‌ها درگیر پروژه‌های دیگری بودند».

کارگردان «درباره فروشنده» در خصوص صمیمیت فیلم، بیان کرد: «یکی از دلایل ماندگاری فیلم «جدایی نادر از سیمین» این است که هر کسی در هر کجای دنیا می‌تواند با بخش‌هایی از فیلم ارتباط برقرار کند و با آن همذات‌پنداری کند. این از قدرت اصلی فیلم می‌آید و من سعی کردم در فیلم خودم آن را تکمیل کنم و بیشتر به آن بپردازم. صمیمیت فیلم بخشی به خاطر خود فرهادی است و بخش دیگر آن به میزانسن‌هایی است که برای فیلم تعریف کردیم. تصمیم گرفتیم که مصاحبه شونده آزاد باشد و در دفتر و فضای شهر باشد تا اینکه فقط جلوی دوربین بنشیند و درباره فیلم صحبت کند».

این کارگردان هم‌چنین درباره حضور فیلم در جشنواره و مخاطبان خاص فیلم، گفت:« در زمان ساخت فیلم به فکر عرضه و اکران آن و حضور در جشنواره‌ها نبودیم و هدفمان این بود که علاقه‌مندان جدی سینما فیلم را ببینند.در حقیقت فیلم را با ذهنیت جشنواره‌ای نساختم. اگر هم دو نفر از مصاحبه‌شونده‌ها که شخصیت‌هایی بین‌المللی هستند و در فیلم حضور دارند به این خاطر است که فیلم فرهادی فیلمی جهانی است».

صداقت افزود:«این‌گونه از مستندها که از مستندهای بیوگرافی هم متفاوت است، مخاطب خاص خودش را دارد و اصولا در جشنواره‌ها توجهی بر نمی‌انگیزد. با این‌که در جشنواره حقیقت جزو فیلم‌های پر مخاطب بود ولی در بحث داوری توجهی به آن نشد».

او ادامه داد:«به هر حال ساختن فیلمی درباره یک فیلم دیگر باعث می‌شود کار کمی سخت شود. من به‌عنوان مستندساز باید به غیر از فیلم به سراغ زوایای پنهان یا کمتر پرداخته شده آن می‌رفتم و به‌نوعی پشت صحنه و صحبت‌های مؤلف را که در این فیلم آقای فرهادی است به همراه افراد دیگر ارائه می‌کردم تا تکمیل‌کننده فیلم اصلی باشد».

این کارگردان و تهیه‌کننده درباره تدوین و زمان فیلم، اظهار داشت: «در مرحله اولی که فیلم را تدوین کردم، نسخه‌ای ۶۰ دقیقه‌ای بود و اصغر فرهادی هم فیلم را دید و دوست داشت. در این فاصله فیلم «درباره فروشنده» که در هنروتجربه اکران شده بود را کار کرده بودم و از بازخوردهایی که گرفتم متوجه شدم که تماشاگران دوست داشتند زمان فیلم بیشتر باشد و به همین دلیل مستند «صحنه‌هایی از یک جدایی» را دوباره تدوین و صداگذاری کردم و حدود ۲۰ دقیقه به زمان فیلم اضافه کردم و ۷۷ دقیقه شد. در حقیقت دوبار فیلم را تدوین کردم و به یک سری از مسائلی که کمتر پرداخته شده بود، مفصل‌تر آمده است».

عکس:یاسمن ظهورطلب