هنروتجربه- فاطمه رستمی: بعد از بازگشایی سینماها که به دلیل بحران کرونا تعطیل شده بودند، فیلم «یلدا» به کارگردانی مسعود بخشی در گروه هنرو تجربه اکرانش را آغاز کرد. این فیلم که جوایز بین‌المللی معتبری به دست آورده است، روایت‌گر معنای واقعی بخشش است؛ در این فیلم مفهوم بخشیدن و وجوه مختلف آن در پوسته قصه دختری که مرتکب قتل همسرش شده به تصویر کشیده شده است. مسعود بخشی در گفت‌و‌گو با سایت هنرو تجربه از «یلدا» و اکران آن گفته است.

 

همه می‌دانیم که کرونا و شرایط تازه‌ای که به وجود آورد، منجر به تعطیلی سینماها شد و شما پس از بازگشایی مجدد سالن‌های نمایش، فیلم «یلدا» را روی پرده بردید. چطور شد که این زمان را برای اکران فیلم‌تان انتخاب کردید؟
درحقیقت انتخاب زمان اکران فیلم، انتخابی خودخواسته نبود. کرونا شبیه به یک پدیده شوم همه ما را اسیر کرده و من هم نمی‌توانم شکایتی داشته باشم به این دلیل که در همین روزها خیلی از آدم‌ها جانشان را از دست می‌دهند، خیلی‌ها بیکار شده‌اند و آنقدر موقعیت‌های بد برای ما پیش آمده که من به عنوان کارگردانی که اکران فیلمش عقب افتاده یا جشنواره‌های سینمایی تعطیل شده اند و… نمی‌توانم شکایتی کنم. بازگشایی سینماها و اکران فیلمی مثل «یلدا» که بیشتر از جنبه سرگرمی یا مخاطب محور بودن، اندیشه محور است در این موقعیت باعث می‌شود ما به راه‌های تازه‌ای برای رسیدن به مخاطب فکر کنیم. تکنولوژی قطعا چنین راه‌های تازه‌ای را در اختیار ما خواهد گذاشت. بسیاری از دوستان قبل از من گفته‌اند که ای کاش در شرایطی که تکنولوژی و راه‌های نوین نمایش فیلم به ما کمک می‌کند، هنروتجربه پیش از همه پلتفرم یا پایگاه نمایش اینترنتی برای خودش داشت. شاید ماجرای کرونا بهانه خوبی بود که حالا گروه هنروتجربه سریعا به فکر راه‌اندازی چنین سامانه‌ای بیافتد و حداقل فیلم‌هایی که در این سال‌ها هم مخاطبش شناسایی شده است و هم به نوعی تربیت شده‌اند را برای خودش نگه دارد و از سوی دیگر راهی برای رسیدن فیلم‌ها به  مخاطب خاص خودش را باز کند.

فکر می‌کنید در شرایط فعلی مخاطب تا چه اندازه برای تماشای فیلمی مثل «یلدا» و تماشای آن در سینما مشتاق است و آیا شما برای جذب تماشاگر به سمت اثر ایده‌ای داشته‌اید؟
فیلم «یلدا» هم قصه دارد هم مسیر قصه‌گویی را انتخاب کرده است. هرچند برای خودم این‌گونه است که «یلدا» جزو فیلم‌های اندیشه‌دار به حساب می‌آید و صرفا در جهت سرگرمی یا داستان‌گویی ساده نیست. این فیلمی است که برای مخاطبانی که لایه‌های زیرین یک اثر را درک می‌کنند، می‌تواند اثر جالبی باشد و اصلا به همین دلیل «یلدا» را به هنروتجربه آوردم. در هنروتجربه گروهی به عنوان مخاطب به دیدن فیلم می‌روند که می‌دانند فیلم‌های این گروه صرفا سرگرم کننده نیست و فرم خاص یا ریتم متفاوتی دارد. داشتن چنین مخاطبانی واقعا خوب است و فکر می‌کنم بزرگ‌ترین دستاورد هنروتجربه همین است که به تربیت مخاطبان زیادی دست زده و این اتفاق بسیار بزرگی است. مهم‌ترین مشکل در هنروتجربه سانس محدود و سالن‌های کم است. این گروه نه تنها امکاناتش محدود است بلکه به عنوان یک گروه سینمایی مظلوم واقع شده درحالی که خیلی از فیلم‌های اندیشه پرور را به مخاطب معرفی می‌کند. سینمایی که بعد از گذشت چهل سال از انقلاب افتخارش این است که آثاری داشته که در سینمای دنیا مطرح شده و خیلی از آن‌ها در دل همین هنروتجربه بوده‌اند، حیف است که مهجور واقع شوند.

«یلدا» برای مخاطبانی که لایه‌های زیرین یک اثر را درک می‌کنند، می‌تواند اثر جالبی باشد و اصلا به همین دلیل فیلم را به هنروتجربه آوردم. در هنروتجربه گروهی به عنوان مخاطب به دیدن فیلم می‌روند که می‌دانند فیلم‌های این گروه صرفا سرگرم کننده نیست و فرم خاص یا ریتم متفاوتی دارد. داشتن چنین مخاطبانی واقعا خوب است و فکر می‌کنم بزرگترین دستاورد هنروتجربه همین است که به تربیت مخاطبان زیادی دست زده و این اتفاق بسیار بزرگی است

با توجه به نامشخص بودن شرایط امروز سینما در دنیا، روند اکران آنلاین آثار سینمایی هرروز جدی‌تر می‌شود. فکر می‌کنید در کشور ما پلتفرم‌های نمایش اینترنتی فیلم تا چه اندازه آماده هستند و یا چه کمبودهایی دارند؟
 فکر می‌کنم واقعا امروز پلتفرم‌های ما آماده نیستند. همین که دیدیم فیلم‌ها دقیقا زمانی که اکران اینترنتی‌شان آغاز شد به سرعت قاچاق شدند این یعنی فاجعه!  فیلم‌سازی کار ساده‌ای نیست و با این هزینه‌ها هرروز سخت‌تر هم می‌شود. شما تصور کنید صاحب اثر با این همه زحمت و سرمایه تهیه کننده و سرمایه‌گذار بعد از قاچاق فیلمش در همان اولین ساعات اکران آنلاین چه ضرری می‌کند؟ قاچاق فیلم‌ها همان دزدی است چرا فکر می‌کنیم دزدی کردن فقط به معنای بالا رفتن از دیوار خانه مردم است! این مسئله بحث‌های زیادی را باز می‌کند مثل قفل‌گذاری پلتفرم‌ها که اصلا رعایت نمی‌شود یا بحث تبلیغات که به نظرم نیاز به شیوه های تبلیغاتی تازه دارد. در واقع همه این مسائل تازه است و ما همانند افرادی هستیم که ناگهان با بحرانی رو‌به‌رو شده و هنوز راه حل اساسی برایش پیدا نکرده‌ایم. در این چندماه فهمیدیم که بحران کرونا به این زودی‌ها تمام نمی‌شود و ما باید راهکار تازه برای ادامه کار پیدا کنیم. توقف فعالیت‌های سینمایی و مشکلات این چنینی در همه جای دنیا وجود دارد. قرار بود «یلدا» از اردیبهشت در اروپا اکرانش را آغاز کند و دوماه بعد به آمریکا برود و اما این برنامه حدود هشت ماه عقب افتاده و طبیعتا در این مدت فیلم‌های تازه‌ای روی کار آمده‌اند. اقتصاد خیلی از فیلم‌ها وابسته به برگزاری جشنواره‌های سینمایی مهم است و با تعطیلی جشنواره ونیز، کن و… معلوم نیست این فیلم‌ها قرار است چرخه پخش و اکران و بازگرداندن سرمایه اولیه را چگونه طی کنند؟! این مسائل قابل تامل است و در کنار همه نقاط منفی، به طور قطع ویژگی‌ها و اتفاقات مثبتی هم در این دوران وجود داشته که باید به آن‌ها هم فکر کرد.

فکر می‌کنید اکران یک فیلم در سینما و به صورت آنلاین چه تفاوت‌هایی باهم دارد و اگر «یلدا» به سینما نمی‌رسید و در پلتفرمی اینترنتی نمایش  داده می‌شد به نظر شما آیا تاثیری در کلیت اثر داشت؟
سینما رفتن و فیلم دیدن درابعاد بزرگ پرده سینماها و همراه با جمعیت، بیش از سرگرمی شبیه به یک آیین است. وقتی فیلم آنلاین و در خانه دیده شود دیگر چنین ویژگی آیینی نخواهد داشت اگرچه این نوع فیلم دیدن هم مزیت‌های خودش را دارد، ولی فکر نمی‌کنم لذتی که از فیلم دیدن در سینما حاصل می‌شود در خانه هم حاصل شود به خصوص فیلمی که برای سینما درست شده است. فیلمی که از ابتدا با اندیشه رفتن روی پرده عریض سینما ساخته می‌شود، در تلویزیون دیگر حس سالن سینما را نخواهد داشت و طبیعتا وقتی همان فیلم را در گوشی موبایل در مترو و در حال حرکت تماشا کنیم، توجه کمتری به فیلم می‌کنیم و در مقایسه با سینما که در تاریکی هستیم و با هوش بیشتر فیلم می‌بینیم، ماجرا خیلی متفاوت است. ما باید آیین دیدن فیلم در ابعاد غیرسینمایی را پیدا کنیم تا بتوانیم به ارزش فیلم‌ها پی ببریم. داشتن سینماخانگی در خانه‌ها که مدتی است باب شده ، شاید حالا خیلی بیشتر رواج پیدا کند و هرکس درخانه خودش سالن نمایش فیلم داشته باشد و بازهم فیلم دیدن را تبدیل به آیین کند. مهم‌ترین مسئله در اکران آنلاین پیش فرض اولیه است که باید درست انجام شود و وقتی فیلم روی پلتفرم قرار می‌گیرد با داشتن قفل و امنیت بالا فیلم دزدی نشود و کدگذاری‌ها جلوی قاچاق فیلم را بگیرند.

پروژه سینمایی جدیدی در دست دارید؟
بله درحال حاضر مشغول ساخت مستندی هستم که فعلا باید مراحلش را طی کنم و پس از آن اخبارش را در اختیار رسانه ها قرار می‌دهم.

عکس:یاسمن ظهورطلب