هنروتجربه: مستند «صحنه‌هایی از یک جدایی» به کارگردانی وحید صداقت  روایتی است از شکل‌گیری ایده تا نگارش فیلم‌نامه «صحنه هایی از یک جدایی»، از نحوه انتخاب بازیگران تا پایان فیلم‌برداری و بازتاب‌های جهانی «جدایی نادر از سیمین».این مستند این روزها در هنروتجربه در حال اکران است.روزنامه اعتماد به همین بهانه با صداقت گفت‌وگو کرده‌است.

وحید صداقت درباره کارکرد فیلم‌های مستند با جنبه بیوگرافی و معرفی‌نامه گفت: «آثار مختلفی در سینمای جهان با ویژگی‌های خاص خلق می شوند که نسبت به دیگر آثار سینمایی برجسته‌تر هستند و طبیعتا در لیست «ترین» ها قرار می گیرند مثل فیلم «پدرخوانده». در سینمای ایران هم وقتی هر ۱۰ سال یک بار نظرسنجی توسط منتقدان صورت گرفته می‌شود یک سری فیلم‌ها با شاخصه‌های خاص در اولویت قرار می‌گیرند. این فیلم‌ها به خودی خود بزرگ هستند فارغ از اینکه جوایزی گرفته باشند یا نگرفته باشند؛ مخاطب ویژه‌ای دارند و تبدیل به اتفاق منحصر به فردی در سینمای ایران می شوند که البته تعدادشان در سینما زیاد نیست. بعد از برجسته شدن این فیلم‌ها بعضی از تماشاگران که این فیلم‌ها را دیده‌اند، دوست دارند بیشتر راجع به این فیلم‌ها بدانند و در جریان خلق و پیرامون این فیلم ها قرار بگیرند. طبیعتا چنین فیلم‌هایی برای تماشاگران مختلف کارکرد متفاوتی دارد. من سعی کردم، فیلمم را با انواع کارکردها بسازم. یعنی هم جنبه سندیت این ماجرا را در نظر بگیرم که بعدها به عنوان مرجع به آن نگاه شود و هم اینکه به کنجکاوی تعدادی از مخاطبان پاسخ دهد».

کارگردان «درباره فروشنده» در پاسخ به این سوال که با الگوی از پیش طراحی شده به ساختار این فیلم رسیدید؟ توضیح داد: «اینکه قرار است راجع به یک فیلم مهم کار کنم از یک جهاتی کار مرا بسیار سخت می‌کرد و از جهاتی هم آسان بود. چون من راجع به اثری صحبت می‌کردم که کنجکاوی زیادی راجع به آن وجود داشت. وقتی که قرار بود کار را شروع کنم، ایده خیلی مشخصی راجع به ساختار این فیلم نداشتم. ابتدا راش‌های پشت صحنه را دیدم و بعد برنامه‌ریزی کردم که روی کاغذ چه کنم».

او هم‌چنین درباره نوع فیلم‌برداری و دکوپاژ «صحنه‌هایی از یک جدایی» عنوان کرد: «بخشی از فیلم و شکل گفت وگوها را تا جایی که می شد، دوربین روی دست طراحی کردیم تا مدل گفت وگوهایم با آقای فرهادی به شیوه صحنه‌های فیلم نزدیک شود. به نظرم رسید در این صورت مصاحبه‌ها از حالت رسمی خارج می‌شود و هارمونی فیلم پشت صحنه و گفت‌وگو با آقای فرهادی با کلیت فیلم حفظ می‌شود ضمن اینکه تلاش‌مان این بود، فضای گفت‌وگوها حالت صمیمانه‌ای داشته باشد. نکته مهم دیگر این‌که در فیلم «جدایی نادر از سیمین» ما با دو خانواده که روبه روی هم قرار می‌گیرند، مواجه هستیم. ما هم سعی کردیم در فیلم‌مان، این دو خانواده و کاراکترهایش را بخش بندی کنیم و جدا جدا هر کاراکتری را مورد بررسی قرار دهیم. با اینکه هر کاراکتری ممکن بود به لحاظ فیلم‌نامه ای در پس زمینه آدم‌های دیگر باشد. این بخش‌بندی در تدوین بر اساس دو خانواده صورت گرفته از فیلم می‌آید که در فیلم دو خانواده از دو طبقه اجتماعی رو در روی هم قرار گرفته اند. چیزهایی بود که قبل از ساخت به آن فکر می‌کردیم».

او درباره ارتباط با اصغر فرهادی و سختی‌های احتمالی کار با این کارگردان اشاره داشت: «خیلی راحت با موضوع همراه شدند. نکته مهم اینکه اتفاق دیگری حین ساخته شدن این فیلم افتاد و آن اینکه من از زمانی که ساخت این مستند را شروع کردم تا آن را به سرانجام برسانم یک فیلم مستند دیگر به همراه خانمم درباره فرهادی ساختم به نام «درباره فروشنده» و از آنجایی که فیلم‌برداری پشت صحنه فیلم «فروشنده» بر عهده‌ام بود در این پنج، شش سال ارتباطم با آقای فرهادی نزدیک و نزدیک‌تر هم شد».

فیلم «صحنه‌هایی از یک جدایی» بر وجه عامه پسند بودن هم تاکید دارد. یعنی مخاطب عام را هم با خود همراه می کند. صداقت در این باره گفت: «نظرم این است که خود فیلم «جدایی نادر از سیمین» در زندگی آدم‌های دیگر اتفاق افتاده است. سوای از اینکه فیلم پربیننده‌ترین فیلم هم هست اما فضا و عناصری دارد که جهان شمول است. یعنی در یک نقطه دیگر دنیا هم در خانواده‌ای آدم مسنی هست که بیمار می‌شود و در بستر آرمیده و پرستاری هم هست که از این بیمار نگهداری می‌کند همچنین ممکن است ما به کارگری که در محل کار شما یا خانه شما رفت و آمد دارد، شک کرده باشید. می‌خواهم بگویم قصه و داستان جدایی برای همه مردم دنیا آشناست و از درون زندگی همه ما بیرون می‌آید. اینکه فیلم مورد توجه عامه مخاطبان قرار می‌گیرد، تعمدی نبوده و شاخصه خود فیلم است».

او همچنین درباره بازخوردهای جهانی فیلم افزود: «از آنجایی که فیلم «جدایی نادر از سیمین» در دنیا زیاد دیده شده این فیلم مستند می توانست اثر پر بیننده‌ای باشد و اتفاقات خوب برایش بیفتد اما ممکن بود مشکلات احتمالی هم برای‌مان پیش بیاید به همین جهت ما برای پخش جهانی آن دست به عصا راه رفتیم. ما یک ربع از صحنه‌های اصلی فیلم «جدایی نادر از سیمین» استفاده کردیم که به لحاظ کپی رایت جهانی برای ما ممنوعیت وجود داشت. چون فیلم قبلا توسط پخش کننده در قاره‌ها و کشورها واگذار شده بود و ارایه این فیلم به تلویزیون‌ها و شبکه‌های دیگر از جانب ما ممکن بود مشکل ساز شود. از طرفی حل این مساله برای ما به لحاظ حقوقی بسیار وقت گیر می‌شد. به همین جهت فقط به چند اکران آنلاین بسنده کردیم».