هنر و تجربه-فاطمه رستمی: فیلم سینمایی «وقتی پروانه شدم» به کارگردانی آرش زارع در اولین روزهای اکرانش در بهمن ماه ۹۸ به دلیل شیوع کرونا و تعطیلی سینماها از ادامه نمایش بازماند و حالا پس از چندماه دوباره روی پرده سینماهای هنر و تجربه رفته است. آرش زارع در گفت‌و‌گویی با سایت هنر و تجربه درمورد ادامه  اکران این فیلم و شرایط این روزهای سینما نکاتی را یادآور شده است.

آرش زارع که فیلم «وقتی پروانه شدم» را در هنر و تجربه درحال اکران دارد، درمورد نمایش فیلم در این دوره در سینماها گفت: «فیلم ما ۳۰ بهمن ۹۸ آیین رونمایی در هنر و تجربه داشت و هفته بعد از آن سینماها و ورزشگاه ها تعطیل شدند. یعنی فیلم ما یک هفته هم اکران نشده بود که کرونا موجب تعطیلی سینماها شد و حالا مجددا «وقتی پروانه شدم» در هنر و تجربه اکرانش را از سر گرفت. امروز قطعا وضعیت سینما مثل قبل نیست. سینماها چه تعطیل باشد چه نباشد خیلی فرقی نمی‌کند به این دلیل که مردم دیگر حوصله و انگیزه  چندانی برای سینما  رفتن و فیلم دیدن را ندارند. حتی من پروژه سینمایی بعدی خودم را متوقف کردم و ادامه کار به نظرم در این شرایط به صلاح نبود».

زارع درمور پروژه تازه اش توضیح داد: « سال قبل روی پروژه سینمایی کار کرده بودم و فیلم نامه اش آماده بود و با سرمایه گذار و تهیه کننده ای برای ساختنش به توافقی رسیده بودیم. یک فیلم سینمایی نزدیک به ۴ تا ۵ میلیارد هزینه می‌خواهد و ما هم کارها را انجام دادیم تا بتوانیم بعد از جشنواره فیلم فجر درخواست پروانه ساخت بدهیم و پیش تولید آغاز شود و بعد از آن فیلم برداری کنیم که داستان کرونا پیش آمد. حالا با این شرایط  دیگر حقیقتا تمایل به ساخت فیلم ندارم و به نظرم به صلاح نیست».

او در ادامه با اشاره به اهمیت اکران درست فیلم‌ها عنوان کرد: «با این وضعیت اکران واقعا نمایش فیلم‌ها درست نیست و سینماها حتی اگر بازهم باشد، فیلم‌ها گیشه موفقی ندارند. مردم از فیلم‌ها استقبال نمی‌کنند و حتی فیلم خوبی مثل «شنای پروانه» در اکران نابود شد. به نظرم اگر همه چیز به حالت عادی هم برگردد کلی فیلم در نوبت اکران است و کلی فیلم امسال ساخته می‌شود و این حجم از ترافیک اکران موجب سوختن فیلم‌های زیادی خواهد شد. به نظرم حداقل یک سال طول می‌کشد تا سینما به حالت عادی برگردد. من به عنوان فیلم ساز ضرر کردم؛ هم اکران فیلم قبلی من تحت الشعاع قرار گرفت هم فیلم بعدی که قرار بود آن را بسازم فعلا متوقف شد».

این کارگردان در ادامه درمورد اکران آنلاین و وجوه مختلف آن گفت: «سینما در واقع یک پکیج است یعنی فقط این طور نیست که برویم فیلم ببینیم بلکه سینما رفتن یعنی می رویم هوایی تازه می‌کنیم، شاید چیزی بخوریم و در یک فضای دسته جمعی در تاریکی فیلم مشترکی می‌بینیم و بعد از تماشای فیلم باهم حرف می زنیم و تبادل نظر می‌کنیم و… اکران آنلاین شاید به سینما ضربه نزند، اما از نگاه کلی و حقیقی به سینما کمک نمی‌کند. شاید عده ای که شرایط سینما رفتن ندارند یا از نظر جسمانی و حرکتی نمی‌توانند به سالن‌های سینما بروند، گزینه اکران آنلاین برایشان خوب باشد، اما دیدن فیلمی که برای پرده ۱۶ متری سینما ساخته شده و باید در فضای تاریک و متمرکز سینما دیده تماشا شود ماجرایش متفاوت است و اکران آنلاین برای این ساختار و دیدگاه نسبت به فیلم دیدن مناسب نیست».

آرش زارع در ادامه با تاکید به مخاطبان خاصی که به دیدن فیلم‌های هنر و تجربه می روند بیان کرد: «مخاطبان هنر و تجربه خاص هستند و بیشتر دانشجوها یا دست اندرکاران سینمایی اند. فیلم‌های این گروه با فیلم‌های سینمای بدنه فرق دارد و در این آثار نوعی خلاقیت و نگاه تازه دیده می‌شود. این سینما انفرادی تر است و معمولا کسانی که به این سینما می روند یا انفرادی این کار را می‌کنند یا نهایت با یک دوستی به تماشای فیلم می‌نشینند و به نوعی فضای انفرادی تری دارد، اما فضای اکران آنلاین آثار هنر و تجربه، علاوه براینکه شاید تعداد فروش بلیت را از آنچه هست کمتر کند،  گفتمان مخاطبان سینما بعد از تماشای فیلم را هم تحت تاثیر قرار می دهد، و در واقع مخاطب بازهم تجربه فیلم دیدن دسته جمعی در سالن تاریک را از دست می دهد».

او با تاکید بر لزوم یافتن راه هایی که می‌تواند به حیات سینما کمک کند، درمورد ایجاد پلتفرمی اختصاصی برای آثار هنر و تجربه بیان کرد: «برخی فیلم‌ها واقعا سینما هستند و اتفاقی در آنها رخ می دهد که در قاب تلویزیون قابل دیدن و درک نیست. فیلمی مثل «پنجره عقبی» ساخته هیچکاک همین شرایط را دارد. در این نوع فیلم‌ها جزئیاتی وجود دارد که فقط در پرده سینما می‌توان آن را مشاهده کرد. من به عنوان کارگردان وقتی برای تلویزیون فیلم می‌سازم با زمانی که برای پرده عریض سینما فیلمی می‌سازم، نگاه و دکوپاژ مختلفی دارم. سینما فرمول خودش را دارد و باید  براساس آن عمل کرد تا نتیجه دلخواه حاصل شود. اگر مخاطب ما مثل مخاطبان هنر و تجربه خاص باشد توقع او بیشتر است و حقیقتا نمی‌تواند بپذیرد شگفتی و تاثیری که روی پرده سینما به آن رسیده در تلویزیون هم او را راضی کند».

برخی فیلم‌ها مثل «وقتی پروانه شدم» واقعا فیلم مناسب اکران آنلاین نیستند. من در فیلم خودم لانگ شات‌های زیادی دارم و کلوزآپ نگرفتم برای اینکه می‌خواستم به سینما نزدیک باشم نه تلویزیون. ما پلان‌هایی در فیلم داریم که پر از جزئیات است و این جزئیات بر پرده سینما دیدنی است

او افزود:«پلتفرم اکران آنلاین برای هنر و تجربه هم فرصت است هم تهدید؛ فرصتش این است که مخاطبان سینمای هنر و تجربه چون خاص هستند تعداد افرادی که به تماشای فیلم‌ها می رفتند هم مثل سینما بدنه نیست و حالا با ایجاد یک پلتفرم اختصاصی می‌توانند در خانه به همان صورت انفرادی فیلم‌ها را آنلاین تماشا کنند و نسبت به اکران آنلاین در سینمای بدنه که افراد بیشتری مخاطبش هستند هنر و تجربه کمتر در اکران آنلاین متضرر می‌شود. تهدید یا ضررش هم اینجاست که فیلم‌های سینمایی برای پرده عریض سینما طراحی شده اند و نورپردازی و صداگذاری متناسب با آن ابعاد دارند».

کارگردان «وقتی پروانه شدم» در ادامه در پاسخ به این سوال که آیا جدی شدن شیوه اکران آنلاین می‌تواند در فیلمسازی یا فرم و محتوای آثار تاثیرگذار باشد، توضیح داد: «درمورد محتوا بعید می دانم اکران آنلاین تاثیری بگذارد، اما در کارگردانی و دکوپاژ بی شک تاثیرگذار است. برخی فیلم‌ها مثل «وقتی پروانه شدم» واقعا فیلم مناسب اکران آنلاین نیستند. من در فیلم خودم لانگ شات‌های زیادی دارم و کلوزآپ نگرفتم برای اینکه می‌خواستم به سینما نزدیک باشم نه تلویزیون. ما پلان‌هایی در فیلم داریم که پر از جزئیات است و این جزئیات بر پرده سینما دیدنی است. اگر قرار باشد برای اکران آنلاین فیلم بسازیم قطعا از سینما دور می‌شویم و به سمت قاب بندی تلویزیونی می رویم. سینما در دکوپاژ و هر ثانیه اش برنامه ریزی به شدت دقیقی دارد و هر کلامی در فیلم قطعا با دلیل مشخصی گفته می‌شود».

زارع در آخر درمورد تازه ترین فعالیت‌هایش گفت: «آخرین فعالیت من فیلم سینمایی «اسطوره» بود که تولیدش کلا به دلیل کرونا متوقف شد. علاوه بر این قرار است یک سریال نمایش خانگی کار کنم و فعلا نمی‌توانیم جزئیات آن را رسانه ای کنیم و بعد از قطعی شدن مراحل کار اخبارش را اعلام می‌کنیم».

عکس:یاسمن ظهورطلب