هنروتجربه ترجمه مریم شاه‌پوری: گیرمو دل تورو تهیه‌کننده و اسکات کوپر کارگردان که با هم در پروژه سینمایی «شاخ‌ها» / Antlers همکاری کردند، به صورت مجازی در رویداد «کامیک‌کان از خانه» / Comic-Con@Home حاضر شدند تا تصاویر جدیدی از فیلم ترسناک‌شان را به نمایش بگذارند و درباره تلاش‌شان برای فیلم‌سازی در روزگار شیوع جهانی ویروس کرونا صحبت کنند.

داستان «شاخ‌ها» که کِری راسل و جِسی پلِمونس در آن بازی کرده‌اند، حول موجودی به نام وِندیگو شکل گرفته است که از باور عامه بومیان آمریکا می‌آید. این فیلم بر اساس داستانی کوتاه از نیک آنتوسکا با عنوان «پسر آرام» / The Quiet Boy شکل گرفته است. با وجود این، اسکات کوپر پنجاه ساله که به‌جز نویسندگی و کارگردانی، تهیه‌کنندگی و بازیگری را هم در سینما تجربه کرده است و با فیلم‌هایی چون «دل دیوانه» / Crazy Heart محصول ۲۰۰۹ و وسترن دیدنی و به‌نوعی قدرندیده «دشمنان» / Hostiles محصول ۲۰۱۷ شناخته می‌شود، برای ساخت اولین فیلم ترسناک کارنامه‌اش نمی‌خواست بدون حضور استاد موجودات عجیب‌وغریب و اسطوره‌ای، یعنی دل تورو در مقام تهیه‌کننده، پشت دوربین قرار بگیرد.

کوپر صحبت‌هایش درباره فیلم را چنین آغاز می‌کند: «فیلم نگاهی به ترس‌های یک آمریکایی در این روزگار می‌اندازد و این موضوع را بررسی می‌کند که آمریکایی بودن در این روزگار به چه معناست؛ با تمام بحران‌هایی که ما با آن‌ها روبه‌روییم: بحران تغییرهای آب‌وهوا، شمار آدم‌های معتاد، برخوردمان با بومیان آمریکا، فقر مفرط و… همه این‌ها در فیلم جای گرفته‌اند و خوش‌بختانه احساس نمی‌شود که یک فیلم پیام‌دار ساختیم؛ در واقع همه این‌ها در قالب یک فیلم هیولایی جمع‌وجور شدند».

دل تورو می‌گوید زمان خیلی زیادی را روی این موضوع گذاشته که چطور می‌توان صحنه‌های مختلف فیلم را با رعایت پروتکل‌های بهداشتی و در شرایطی ایمن فیلم‌برداری کرد،انگار در یک سالن جراحی بزرگ کار می‌کنید! و باید همه چیز ضدعفونی‌شده باشد و همه در شرایطی درمانگاهی به‌سر می‌برند

فیلم‌سازان در توضیح بیش‌تر درباره هیولا، آن را نماینده و تجسمی از حرص و استعمار ارزیابی می‌کنند. دل تورو چنین توضیح می‌دهد: «وندیگو هر چه بیش‌تر می‌خورد بیش‌تر گرسنه می‌شود؛ و البته هر چه بیش‌تر می‌خورد، ضعیف‌تر هم می‌شود. این استعاره‌ای است برای امیال سیری‌ناپذیری که این روزها همه جا دیده می‌شوند».

اشاره شد که کوپر طرفدار «فیلم‌های پیام‌دار» نیست و هدفش از ساخت «شاخ‌ها»، خلق یک فیلم ترسناک پرتنش و واقعاً هراس‌انگیز بود. البته به دلیل شیوع ویروس کرونا، تاریخ اکران این فیلم ترسناک تازگی به تأخیر افتاد و حالا قرار شده از نوزدهم فوریه ۲۰۲۱ (اول اسفند) روی پرده سینماها برود.

فیلم‌برداری در جریان شیوع جهانی ویروس کوویدنوزده برای دل تورو هم یک چالش اساسی و منحصربه‌فرد به شمار می‌رود؛ به‌خصوص که فیلم بعدی‌اش با عنوان «نایتمر الی» یا «کوچه کابوس» / Nightmare Alley فضایی کارناوالی دارد. بردلی کوپر، کیت بلانشت و تونی کولت از ستارگان فیلم هستند که در حال حاضر شرایط تولید پایداری ندارد و دل تورو نهایت تلاش خودش را می‌کند که برنامه کاری دائماً در حال تغییر بازیگران و عواملش را با هم جور کند و پروژه را به جایی برساند. او می‌گوید: «ما از هر زمان دیگری بیش‌تر روی برنامه‌ریزی و هماهنگی‌های لازم وقت می‌گذاریم. داشتن چنین ترکیبی از بازیگران فوق‌العاده است و یک موهبت الهی، اما دشواری‌های برنامه‌ریزی دوباره با همه این ستاره‌ها واقعا تمام‌نشدنی است. همه دارند دوباره خودشان را پیدا می‌کنند و سرپا می‌شوند؛ و برای همین دائم در حال مذاکره و برنامه‌ریزی‌های تازه هستند. بنابراین مجبورم خودم را با همه تطبیق بدهم که حتی گفتن چنین حرفی هم گویای دشواری آن است. دوست دارم این طور فکر کنم که برای هر مشکلی در هر فیلمی، یک راه‌حل ساده و خوشایند وجود دارد. گاهی وقت‌ها بلافاصله به آن نمی‌رسید ولی به نظرم حالا این «گلوله نقره‌ای» (در فرهنگ عامه یکی از معدود سلاح‌هاست برای مقابله مؤثر با گرگ‌نما، ساحره، خون‌آشام و دیگر هیولاها) را پیدا کردیم و قرارست همه چیز راه بیفتد و به سرانجامی برسد».

اما در این روزگار کرونازده ساخت چنین فیلمی دشواری‌های مضاعفی هم دارد و شرایط موجود خیلی چیزها را تغییر داده است. دل تورو می‌گوید زمان خیلی زیادی را روی این موضوع گذاشته که چطور می‌توان صحنه‌های مختلف چنین فیلمی را با رعایت پروتکل‌های بهداشتی و در شرایطی ایمن فیلم‌برداری کرد، به‌ویژه که هنروران متعددی در صحنه‌های بزرگ فیلم حضور دارند و برخی صحنه‌ها هم در فضای پرجمعیت کارناوال یا محیط بسته چادر سیرک می‌گذرند. دل تورو می‌افزاید: «انگار در یک سالن جراحی بزرگ کار می‌کنید! و باید همه چیز ضدعفونی‌شده باشد و همه در شرایطی درمانگاهی به‌سر می‌برند؛ اما در این وضعیت باید کارناوالی را با تمام هنرورها و شلوغی و سروصدایش راه بیاندازید؛ حتی تصورش هم دشوار به نظر می‌رسد؛ این‌که چطور می‌توان هنرورها را هدایت کرد و اصلاً شیوه‌ای که باید آن‌ها را به کار بگیرید و استخدام کنید؛ چون معمولاً هنروران روزانه سر کار می‌آیند و حالا شما باید قراردادهای بلند و چندهفته‌ای با آن‌ها ببندید برای این‌که نمی‌خواهید سر صحنه فیلم‌های دیگری بروند و خطر ابتلای آن‌ها به کرونا افزایش پیدا کند و… به عبارت دیگر، آن‌ها را بعد از آزمایش‌های لازم به‌نوعی در پروژه خودتان قرنطینه می‌کنید. ما در این زمینه چند دوجین صفحه از قواعد احتیاطی را در نظر گرفتیم و همه را به کار بستیم تا احتمال شیوع را به حداقل برسانیم و جان کسی به خطر نیhفتد».

دل تورو با تمام این حرف‌ها و شرایط دشوار فیلم‌سازی در روزگار شیوع ویروس مرگبار کرونا، درباره آینده فیلم‌سازی خوش‌بین است و در پایان می‌گوید: «من فهمیدم که فیلم‌سازی، هنر استخراج زیبایی از دل بدبختی و فاجعه است».

  • ایندی‌وایر