هنروتجربه: مستند «جایی برای فرشته‌ها نیست» در سینماهای هنر و تجربه در حال اکران است.روزنامه شرق در صفحه هنر امروز خود (یکشنبه ۲ شهریور) گفت‌وگویی با سام کلانتری کارگردان مستند «جایی برای فرشته‌ها نیست» داشته است و اعظم سنایی (کاپیتان تیم اسکیت هاکی دختران ایران) هم یادداشتی در مورد این مستند نوشته است.

هرچه در ذهن داشتم گفتم

سام کلانتری در این گفت وگو در پاسخ به این سوال که سوژه ساخت مستند «جایی برای فرشته‌ها نیست» بیشتر یک دغدغه شخصی بود یا واکنشی انتقادی؟ گفت: «به نظرم این دو مقوله را شاید نشود خیلی از هم تفکیک کرد، آن هم برای شخص من به عنوان یک مستندساز، معمولا دغدغه‌های شخصی یک هنرمند از اتفاقات روز جامعه‌اش فاصله زیادی ندارد و خیلی دور نیست. همان طور که گفتم حداقل برای من که این گونه است… ایده ساخت یک فیلم می‌تواند بر پایه یک کنش انتقادی شکل بگیرد که ریشه‌هایش از دغدغه‌های شخصی من به عنوان فیلم‌ساز می‌آید».

او درباره مراحل ابتدایی تحقیق و شروع ساخت مستند عنوان کرد: «معرفی ابتدایی من از سمت یکی از بازیکنان تیم به کاوه صدقی سرآغاز ماجرا بود… ساعت‌ها گفت‌وگو درباره تک تک دختران تیم و خانواده‌هایشان با کاوه صدقی به عنوان مربی بچه‌ها خروجی ساعت‌ها پیاده‌روی بود. ما درباره تک تک این بچه‌ها حرف می‌زدیم و نقاط دراماتیک هرکدام را بررسی می‌کردیم. شاید دو یا سه ماهی طول کشید تا به این قطعیت رسیدم که این فیلم را بسازیم. این دختران و خانواده‌هایشان و کاوه صدقی به قدری مهربان و همراه بودند که وقتی من به خودم آمدم دیدم میانه طراحی فیلم هستیم»ِ

کلانتری ادامه داد: «در این فیلم سانسور یا حذفی چه از جانب ما و چه از جانب ارگان های دیگر اتفاق نیفتاد، نمی دانم شاید شانس ما بود یا شاید جنس فیلم به این شکل بود اما من هرچه در ذهن داشتم گفتم».

او دلیل موفقیت مستند را تصویری واقعی از از زنان و حرف دل آن ها عنوان کرد: «شاید برای اینکه این فیلم حرف دل زنان و دختران جامعه ماست. تصویری واقعی که باید از آن ها دیده شود. شاید این فیلم سعی می‌کند تصویری از مردان جامعه ما نشان دهد که می‌تواند سرمشق و الگوی بقیه آن ها باشد. فیلم ما از تلاش و کوشش و مهربانی می‌گوید و مهربانی اگر از دل بیاید و واقعی باشد بر دل مخاطبش قطعا می‌نشیند، این روزها مردم احتیاج به دیدن فیلم‌هایی دارند که در کنار یادآوری سختی‌های پیش‌رو به آن ها مسیر و راه مواجهه با مشکلات را هم نشان دهد».

او تاکید کرد: «امیدوارم ساخت و نمایش آثاری مانند «جایی برای فرشته‌ها نیست» بتواند به مردان ما نشان دهد که در صورت حمایت و همراهی با دختران و زنان ایرانی چه اتفاقات جذاب و ویژه‌ای می‌تواند برای همه آن ها بیفتد. به نظر من حق و جایگاه دختران ورزشکار ما بسیار بالاتر از جایی است که الان قرار دارند».

او در پایان این گفت‌وگو در پاسخ به این سوال که هنر و تجربه بستر مناسبی برای نمایش فیلم بود؟ اظهار داشت: «با توجه به فضای جامعه و وضعیت بیماری کووید۱۹ ما از ابتدا هم می‌دانستیم فیلم فروش قابل توجهی در سینماهای هنر و تجربه نخواهد داشت و از ابتدا شکل برنامه‌ریزی ما برای بازگشت سرمایه فیلم، اکران آنلاین و آن هم نمایش در پردیس نماوا و فیلیمو بود. هدف از اکران در سینماهای هنر و تجربه همراهی با افرادی بود که اگر علاقه‌مند به رفتن به سینما در این شرایط بودند، حداقل با فیلمی امیدبخش و مهربان مواجه شوند… دوستان ما در هنر و تجربه فکر می‌کردند که با شروع دوره جدید اکران شان با فیلم ما شاید سینماهای این گروه رونقی بگیرد و آن ها باور داشتند و دارند که «جایی برای فرشته‌ها نیست»، می‌توانست بهترین شروع برای بازگرداندن مردم به سینماهای این گروه باشد ما هم پذیرفتیم اما به هرحال باید قبول کنیم که این روزها عادت به سینمارفتن تغییر کرده و مردم به علت کرونا و مشکلات اقتصادی دل و رمق چندانی برای سینمارفتن ندارند… این حرف شاید تکراری به نظر برسد اما همه می‌دانیم که سینمارفتن فقط خرید بلیت نیست. شاید حتی ساده‌ترین و ارزان‌ترین قسمت همان خرید بلیت باشد و یک خانواده چهارنفره اگر تصمیم به دیدن یک فیلم در سینما بگیرد، باید منتظر هزینه کردن عددی حداقل پنج برابر قیمت یک بلیت باشد. تازه همان‌طور که گفتم شرایط ترسناک کرونا و حواشی آن را هم که اصل موضوع است، به این اتفاق اضافه کنید. نمی‌دانم وظیفه چه کسی یا چه کسانی است اما باید بگویم که وضعیت اکران امسال دیگر تمام شده است و هنر و تجربه هم از این جریان مستثنا نیست. شاید اکران‌های آنلاین به بعضی فیلم‌ها بتواند کمک کند؛ البته بعضی فیلم‌ها و نه همه».

تصویری جدید از مردان سرزمین

اعظم سنایی (کاپیتان تیم اسکیت هاکی دختران ایران) هم در یادداشتی درباره این مستند نوشته است»: «تقریبا سه سال و نیم پیش بود که ما در اردوی تیم ملی بودیم و کارگردانی به نام سام کلانتری ایده ساخت مستندی از تیم ما را مطرح کرد. ما در آن زمان خودمان را برای مسابقات جهانی آماده می کردیم که متاسفانه اعزام کنسل شد و دوباره بعد از یک سال اردوهای ما این بار برای مسابقات آسیایی که قرار بود در کره جنوبی برگزار شود، شروع شد. سام کلانتری از روز اول در تمام تمرینات حضور داشت و سختی‌ها، مشکلات و روزهای خوب و بد ما را ثبت کرد و عضوی از خانواده ما شد و از هیچ کمکی برای موفقیت این تیم دریغ نکرد و حاصل این ماجرا مستندی شد به نام «جایی برای فرشته ها نیست». مستندی که شاید به جرئت بتوانم بگویم مسیر این ورزش و حتی زندگی ما را تغییر داد. در روزهای اول اردو و فیلم‌برداری شاید هیچ کسی چنین روزی را تصور نمی‌کرد که تیم با تمام مشکلات و کمبودها به مسابقات برود و با دست پر برگردد و در نهایت امروز بتوانیم حاصل تمام آن تلاش‌ها را در تصویر زیبای این مستند ببینیم. کاوه صدقی می‌گوید ما از هیچ چیز همه چیز ساختیم و این حرف درستی است. کاوه صدقی سرمربی تیم‌های ملی ما، شخصی که ۳۰ سال از عمرش را وقف این ورزش کرد و در تمام این سال‌ها با تمام وجود کنار تیمش ایستاد و به تعبیری جنگید و امروز ثمره این سفرش قهرمانی آسیا برای تیم پسرها و سومی شیرین برای تیم دخترهاست که شاید اگر او نبود خیلی از این اتفاق‌ها نمی‌افتاد.این مستند زندگی ما را به عنوان دخترهایی با تمام مشکلات و محدودیت‌های آشنا که در جامعه ما وجود دارد، به تصویر کشیده است، اینکه فارغ از جنسیت و تمام مشکلات خواستیم، جنگیدیم، رویاهایمان را به هدفمان تبدیل کردیم و به دستش آوردیم. اما موضوع این مستند فقط تیم ملی هاکی دخترها و سختی‌ها و تلاش‌های آن ها نیست. این مستند تصویری جدید از مردان این سرزمین در قامت پدر، همسر، برادر و مربی را نشان می‌دهد. دیدن تصویر پدرانی که برای موفقیت دخترانشان حاضرند از تمام دست رنج شان بگذرند، شوهرانی که خودشان را یار همسران شان می‌دانند، سرمربی مردی که کنار یک مربی زن برای تیمش تلاش می‌کند و دخترانی که برای تحقق رویاهایشان سرسختانه می‌جنگند، در این روزهای تلخ، جامعه ما خالی از لطف نیست. به نظرم این فیلم بهانه خوبی است که بتوانیم انسان‌ها را فارغ از جنسیت شان، به معنای واقعی انسان بودن، کنار هم ببینیم. تمام حرفی که این مستند دارد، امید است. مشکلات همیشه وجود دارد و شاید در جامعه ما جنس مشکلات برای دخترها متفاوت است. اما زندگی همیشه جریان دارد و با تلاش قطعا می‌توانیم هر مانعی را از سر راهمان برداریم».