هنروتجربه:در ششمین روز جشنواره «سینماحقیقت»، مراسم نکوداشت کامران شیردل به پاس سال‌ها فعالیت این مستندساز برگزار شد.

به گزارش سایت هنروتجربه به نقل از ستاد اطلاع رسانی چهاردهمین جشنواره بین‌المللی «سینماحقیقت»، ششمین روز از چهاردهمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت به بزرگداشت کامران شیردل اختصاص داشت. مراسم بزرگداشت این مستندساز بعد از ظهر یکشنبه  ۳۰ آذرماه و هم‌زمان با شب یلدا برگزار شد.

منصور ضابطیان مانند شب‌های گذشته اجرای این مراسم را به عهده داشت و در بخش اول میزبان محمد حمیدی‌مقدم دبیر چهاردهمین جشنواره بین‌المللی«سینماحقیقت» بود.

محمد حمیدی‌مقدم؛ دبیر جشنواره سینماحقیقت با اشاره به این‌که آمار بازدید از فیلم‌های جشنواره ۳۰ آذر به عدد ۸ هزار رسیده و شکل برخط با مخاطب به خوبی ارتباط گرفته است، گفت: «استقبال به اندازه‌ای بود که چند فیلم در سامانه‌های برخط به سانس فوق‌العاده رسیدند.در فضای کرونا شاید برنامه‌ریزان و مدیران فرهنگی در اجرای برخی رویدادهای فرهنگی دچار تردید باشند اما فکر می‌کنم اتفاق برگزاری برخط جشنواره سینماحقیقت یک پیشنهاد جدید بود که باید طرح‌های خلاقانه و پیش‌رویی برای پر کردن خلأهای آن ایجاد شود تا مخاطب نیازهای روحی‌اش را به خصوص در این ایام کرونایی تامین کند».

او در ادامه با اشاره به بزرگداشت کامران شیردل گفت: «در سیزدهمین دوره جشنواره سینماحقیقت این افتخار را داشتم که از استاد شیردل برای پذیرفتن داوری جشنواره دعوت کنم و ایشان پس از سال‌ها پذیرفتند که به عنوان رئیس هیئت داوران در جمع ما حضور داشته باشند. امسال هم شورای سیاست‌گذاری در اولین انتخاب‌شان برای نامگذاری ایام جشنواره به نام اساتید مستند، استاد شیردل را انتخاب کردند».

در ادامه این مراسم، مستندی درباره کامران شیردل به کارگردانی هادی آفریده پخش شد و آفریده برای صحبت درباره این مستندساز پیشکسوت روی صحنه حاضر شد.

هادی آفریده در این برنامه با اشاره به کسالت کامران شیردل که باعث شد نتواند در این مستند کوتاه حضور داشته باشد، گفت: «دیدن آثار آقای شیردل برای ساخت این مستند مرور ارزشمندی بود چراکه می‌توان ۶۰ سال تاریخ این کشور را با آن مرور کرد.من شانس این را داشتم که پیش از این در سفرهایی همراه آقای شیردل باشم و می‌دیدیم که چقدر از ایشان استقبال می‌شود، چراکه مستندهای او این مرور تاریخ را در خود داشت».

میهمان بعدی این برنامه بزرگداشت، خسرو دهقان بود از طریق اسکایپ در این مراسم صحبت می‌کرد.

دهقان با اشاره به بخشی از ویژگی‌ها و خصایص کامران شیردل گفت: «تا پیش از شیردل کسی که به این شکل محصل‌وار و‌ جدی سینما را آموخته باشد، نداریم. شیردل خیلی جدی درس خوانده و کار کرده است. کامران شیردل نئورئالیسم زندگی و کار می‌کند و بخش جدایی‌ناپذیر از اوست. در ایتالیا علاوه بر این‌که درس نئورئالیسم را می‌خواند بخشی از زندگی او هم می‌شود. نئورئالیسم دست روی چیزی می‌گذارد که قبل از به وجود آمدنش هم در جهان وجود داشته. عصاره و ته‌مایه و جوهره تفکرش مانده، برای همین شیردل در مکتبی کار می‌کند که ازلی و ابدی است و در کار با دوربین و ساخت و محتوا با آن دمخور است و می‌توان ردپایش را در لباس پوشیدن و رابطه با خانواده‌اش و فیلم‌هایش دید».

او در پایان عنوان کرد: «کامران شیردل مثل کوه یخی است که یک هشتم آن را می‌بینیم و باقی شخصیت او برای ما ناپیداست».

 

هوشنگ گلمکانی مستندساز و منتقد سینما هم در ادامه مراسم برای صحبت درباره کامران شیردل به صحنه آمد. گلمکانی با اشاره به این‌که «در چند دهه اخیر رسانه‌ها گسترش یافته و تکنولوژی رسانه‌ای که برخی هنرها با آن تولید می‌شوند پیشرفت کرده است و تعداد باسوادهای فعال در آن هم زیاد شده اما با این حال در بعضی از زمینه‌ها وقتی سراغ موضوعی می‌رویم اسم‌های خاصی به یادمان می‌آید، گفت: «وقتی می‌گوییم از یک عکاس خوب اسم ببرید یاد کاوه گلستان و بهمن جلالی می‌افتیم یا در فیلم‌برداری و کاریکاتور هم همین‌طور. در مورد سینمای مستند ایران که طی سال‌ها گسترش پیدا کرده هم این‌طور است که وقتی نام مستند می‌آید یاد کامران شیردل می‌افتیم».

او با تاکید بر این‌که خیلی از مستندهای او عرضه رسمی نمی‌شد، چون درونش اعتراضی نهفته بود، گفت: «اون شب که بارون اومد نقطه عطف سینمای مستند ایران است. با اینکه مستندهای خوبی پس از آن‌ها ساخته شده، اما از نظر من هنوز بهترین مستند ایران این فیلم است. فیلمی طناز، شیردل طناز است و حضور نصرت کریمی در آن تاثیر داشته است.این فیلم به عنوان فیلمی اداری و سفارشی شروع شد و بعد دیدیم که چطور یک سفارش برای فیلم تبلیغاتی تبدیل به چیزی شد که سیستم را به تمسخر می‌گیرد و برای سال‌ها توقیف می‌شود. وقتی در دهه ۵۰ این فیلم را دیدم سینمای مستند رواج عام نداشت اما از میان همان معدود فیلم های مستندی که دیده بودیم این فیلم، دنیای دیگری را به ما نشان داد.  آن موقع هم متوجه نگاه معترض فیلم نسبت به حاکمیت شدیم، این مستند خیلی هم در سالن نمایش تشویق شد».

او با اشاره به حسرتی که درباره شیردل دارد، گفت:« اگر فیلم «اون شب که بارون اومد» در زمان خودش توقیف نمی‌شد، کارنامه آقای شیردل مسیر دیگری می‌رفت».

این منتقد سینما با اشاره به سینمای داستانی شیردل، توضیح داد: «جالب است فیلم‌سازی که خاستگاهش نئورئالیسم بوده در فیلم داستانی‌اش سراغ موج نو می‌رود اما ساختار و روایتش آن‌چنان رادیکال نبود. نمی‌دانم چرا آقای شیردل سینمای داستانی را ادامه نداد. با این‌که «صبح روز چهارم» ایشان سال ۵۱ نمایش داده شد و مورد توجه منتقدان هم قرار گرفت. به نظرم ضربه توقیف «اون شب که بارون اومد» زندگی حرفه‌ای آقای شیردل را تحت تاثیر قرار داد که اگر نبود، با کارنامه متفاوت‌تری از او مواجه می‌شدیم».

فرشاد فرشته حکمت سخنران بعدی این رویداد بود که به صورت آنلاین در مراسم حضور داشت، او ابتدا درباره فیلم‌های کامران شیردل گفت: «بخشی از فیلم‌های شیردل وام دار سینمای موج نو در آلمان، فرانسه و ایتالیاست و فیلم‌های او منشا جنبشی در مستندسازی اجتماعی در ایران شد، اما آنچه که مطرح است صرفا جنبه گرایش موضوعی نیست و در تطبیق فیلم‌های شیردل به این نتیجه می‌رسیم که یک وحدت فرمی بین فیلم‌های اجتماعی او وجود دارد.موضوعی که در مورد شیردل وجود دارد جسارت یک فیلم‌ساز است که چگونه از یک سفارش فیلمی از آن خود بسازد. او به خوبی از پس نقد صریح سیاست های موجود در فیلم‌های خود برآمده است. موفقیت فیلم‌های او در این است پرسش ایجاد می‌کند و صرفا یک فیلم خبری نیست. او باعث می‌شود که مخاطب نگاه انتقادی و متفکرانه پیدا کند».

مهمان بعدی این مراسم علیرضا ارواحی بود که کتابی درباره کامران شیردل نوشته است.ارواحی در صحبت کوتاهی عنوان کرد:« از ابتدای آغاز به نوشتن کتاب فکر کردم چطور می‌توانم ایده و شیوه فیلم‌سازی کامران شیردل را نشان دهم. با توجه به اینکه هدفم از این کتاب، یک مستند نوشتاری بود».

در بخش پایانی این مراسم بزرگداشت، کامران شیردل در تماسی تلفنی درباره غیبتش در این مراسم گفت:« یک سال و اندی است که مجبور شده‌ام با این سن و سال وقتم را در خانه سپری کنم و در این مدت راه رفتن و ورزش و استخر همه این‌ها ممنوع شد و بعد از چند عمل جراحی که داشتم، تضعیف عضلات شکل گرفت و لطماتش را زد. گربه‌ای دارم که تنها چیزی است که برای من مانده و با او بازی می‌کنم. جلوی من دوید و برای این‌که پا رویش نگذارم، باعث شد که از پله‌ها بیفتم‌ که خیلی دردناک بود اما خدا رحم کرد که پایم نشکست».

شیردل یادآور شد:«مسئولیت حرف‌هایی که دوستان درباره من زدند را قبول نمی‌کنم. می‌دانم اهل مزاح هستیم و این‌جور مواقع پا را فراتر می‌گذاریم در تعاریف از دیگران. اما از همه دوستان ممنونم و متاسفم که برای من مشکل بود که آنجا باشم. امیدوارم شب یلدای خوبی کنار هم داشته باشید و نمی‌دانم با چه زبانی از شما تشکر کنم».

پایان‌بخش این مراسم بزرگداشت، اهدای نشان فیروزه‌ای چهاردهمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت و سه شاخه گل سرخ و لوح یادبودی به کامران شیردل بود که با حضور محمد حمیدی‌مقدم به شیرین نادری به نمایندگی از این مستندساز که در مراسم غایب بود، اهدا شد.