هنروتجربه-سعید حضرتی:«جاهای خالی پر شود» به کارگردانی عطیه زارع‌آرندی موفق به کسب دو جایزه (بهترین فیلم و کارگردانی) به همراه نشان فیروزه از چهاردهمین جشنواره سینماحقیقت شد. زارع‌آرندی درباره تجربه کارگردانی در حوزه سینمای مستند می‌گوید در سال‌های اخیر علاقه من به سمت سینمای مستند بیشتر شده است و با این‌که مستند دایره مخاطبان محدودتری دارد ولی از نگاه من سینمایی‌تر و آرتیستیک‌تر است.

عطیه زارع‌آرندی درباره سوژه داستانی و پرداخت مستند «جاهای خالی پر شود» به سایت هنروتجربه گفت: «حدود دو سال پیش با دختربچه‌ای آشنا شدم که دائم موبایل به دست بود و از خودش سلفی می‌گرفت و در جواب این سوال که می‌خواهی چه کاره شوی می‌گفت می‌خواهم کارگردان شوم و فیلم‌ها دفتر خاطرات من هستند. دنیای کودکی ما تا چه اندازه متفاوت بود و دفتر خاطرات کاغذی ما هم جنسی متفاوت داشت. این آشنایی، سوژه‌ای مناسب برای ورود به دنیای کودکان و ایده خوبی برای ساخت فیلمی در این ارتباط بود».

این کارگردان با اشاره به این‌که فیلم‌برداری «جاهای خالی پر شود» حدود دوسال طول کشیده‌است، ادامه داد: «همین که فیلمی را که دوست داشتم ساختم و «جاهای خالی پر شود» را تمام کردم خوشحال بودم. حقیقتی انکارناپذیر است که هر کسی از گرفتن جایزه خوشحال می‌شود ولی چشم‌داشت و انتظاری برای گرفتن جایزه نداشتم. همین‌که قبل از ۳۰ سالگی فیلم بلند خودم را ساختم برایم هیجان‌انگیز بود و گرفتن جایزه هم خوشحالی مرا بیشتر کرد. دریافت جایزه از جشنواره معتبری چون سینماحقیقت، فیلم‌ساز و زاویه دید او را بین همکاران و جامعه‌ای که برای آن کار می‌کند که برای من خانواده مستند است، بهتر و بیشتر معرفی می‌کند».

این مستندساز افزود: «در سال‌های اخیر علاقه‌ام به سمت سینمای مستند بیشتر شده است و با این‌که مستند دایره مخاطبان محدودتری دارد ولی از نگاه من سینمایی‌تر و آرتیستیک‌تر است. به خاطر همین اخیرا سر صحنه‌ فیلم‌های داستانی خودم هم، حالم خوب نبود و دوست داشتم فیلمی مستند بسازم».

به دلیل تولید مشترک و انتظارات سرمایه‌گذار خارجی، مجبور بودم در استانداردهای بین‌المللی کار کنم و در آن حد و اندازه متریال ارائه بدهم، هم سخت بود و هم به این پروژه خیلی کمک کرد. شاید اگر این انتظارات نبود و تحت فشار جهت ارائه پروژه به طرف خارجی نبودم، آنقدر فیلم‌نامه را بازنویسی نمی‌کردم و با دقت به نوشتن سیناپس و جزئیات توجه نمی‌کردم

این فیلم در پیچینگ یازدهمین جشنواره سینما حقیقت شرکت کرد و موفق به جذب تولیدکننده سوئیسی شد. زارع‌آرندی درباره تجربه تولید مشترک توضیح داد: «به دلیل تولید مشترک و انتظارات سرمایه‌گذار خارجی، مجبور بودم در استانداردهای بین‌المللی کار کنم و در آن حد و اندازه متریال ارائه بدهم، هم سخت بود و هم به این پروژه خیلی کمک کرد. شاید اگر این انتظارات نبود و تحت فشار جهت ارائه پروژه به طرف خارجی نبودم، آنقدر فیلم‌نامه را بازنویسی نمی‌کردم و با دقت به نوشتن سیناپس و جزئیات توجه نمی‌کردم. بازنویسی چندباره فیلم‌نامه و متریال‌ها به ساختار فیلم کمک زیادی کرد. این‌که روی کاغذ اتفاق درستی را رقم بزنم و ساختار درست و شکیلی در ذهن داشته باشم، در تدوین فیلم کمک زیادی می‌کند».

ابن کارگردان در ادامه صحبت‌هایش در مورد ادامه تجربه فیلم‌سازی در زمینه مستند عنوان کرد:«سر صحنه مستند آنقدر فضای انسانی و شکل‌گیری روابط کارگردان و کاراکتر با اهمیت است که ترجیح می‌دهم عوامل کمتری حضور داشته باشند و از نظر فنی اطلاعات بیشتری کسب کنم و دوره‌هایی در این زمینه طی کنم و این فضای شخصی را ادامه بدهم».

او سپس در مورد همکاران خود گفت:«تدوین «جاهای خالی پر شود» را محدثه گلچین‌ عارفی بر عهده داشت که تدوین‌گر شناخته شده‌ای است و برای این کار انرژی زیادی گذاشت و با عشق و علاقه کار را انجام داد. محمد حسین ابراهیمی هم صداگذاری فیلم را به نحو احسن انجام داد. خوشحالم کار آن‌ها دیده شده و هم تدوین و هم صداگذاری «جاهای خالی پر شود»، نامزد دریافت جایزه در چهاردهمین دوره جشنواره سینماحقیقت شدند».

زارع آرندی هم‌چنین درباره برنامه‌ اکران این مستند در آینده توضیح داد: «با توجه به این‌که حق رایت و حق پخش «جاهای خالی پر شود» متعلق به مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی است، در این زمینه نمی‌توانم مداخله‌ای داشته باشم. ضمن آنکه نمی‌دانم مرکز گسترش در این زمینه چه تصمیمی گرفته است».

این مستندساز در پاسخ به سوالی در مورد شرایط این روزهای سینما و مشکلات ناشی از کرونا و تاثیر آن بر آثار هنری گفت:«سینما و  فیلم‌های سینمایی در همه جای دنیا آسیب دیده، سالن‌های سینما بسته شده و مردم در خانه‌های خود هستند و همان‌طور که اقتصاد جهان صدمه دیده، به سینما هم آسیب زیادی رسیده است. البته شاید فیلم‌هایی با محوریت کرونا در سال‌های آینده به عمق بیشتری برسند و از حالت گزارشی خارج شوند و از لایه رویی این اتفاق گذر کنند و به لایه‌های عمیق‌تری از این اتفاقی که جهان را درگیر خودش کرده برسند و روایت هنرمندانه‌تری را روایت کنند».

این کارگردان هم‌چنین در ادامه این بحث در ارتباط با افزایش هزینه‌های تولید در سینمای داستانی و مستند عنوان کرد: «گاهی در زمینه تولید یک مستند دوستانی به صورت افتخاری همکاری می‌کنند و مراودات دوستا‌نه بین فیلم‌سازان حوزه مستند جریان دارد و نمی‌توان عدد و رقم مشخصی را بیان کرد. به طور کلی می‌توان گفت که هزینه تولید مستند به طرز غیرمنتظره‌ای بالا رفته و مثلا اگر کسی بخواهد با گروهی کوچک و جمع و جور سه‌نفره‌ای (فیلم‌بردار، صدابردار و کارگردان) کار کند و فیلمی با مشخصات قابل قبولی بسازند، روزانه حدود ۱۰ میلیون تومان هزینه خواهد داشت».

وقتی در هنروتجربه و در سطح ایران فیلم‌های مستند اکران و دیده می‌شوند ارتباطی دوسویه بین فیلم‌ساز و مخاطب شکل می‌گیرد. اکران مستند هم برای فیلم‌ساز باعث دلگرمی است که به مخاطب وصل می‌شود و هم آنکه مستند، ذائقه فیلم‌ دیدن مخاطب را تغییر و  ارتقا می‌دهد و چقدر خوب و مهم است که این اتفاق ادامه داشته باشد

او در بخش دیگری از این گفت‌وگو درباره اکران آثار به ویژه مستندها در هنروتجربه و تاثیر بر مخاطبان و فیلم‌سازان گفت: «شکل‌گیری گروه هنروتجربه تصمیم درست و به جایی بود. به لحاظ آماری سالی حدود ۱۰۰۰ فیلم مستند به جشنواره سینماحقیقت می‌رسد و این دریچه ورودی، خروجی هم لازم دارد و اگر مثلا ۱۰۰ فیلم در جشنواره انتخاب شوند تعداد زیادی از عوامل برای ساخت این مستندها زحمت کشیده‌اند و زاویه دید و ماجراها و داستان‌های متفاوتی دارند و در صورت نبود گروه هنروتجربه هیچ‌کدام دیده نمی‌شدند، مگر در سطح اکران محدود جشنواره. وقتی در هنروتجربه و در سطح ایران فیلم‌های مستند اکران و دیده می‌شوند ارتباطی دوسویه بین فیلم‌ساز و مخاطب شکل می‌گیرد. اکران مستند هم برای فیلم‌ساز باعث دلگرمی است که به مخاطب وصل می‌شود و هم آنکه مستند، ذائقه فیلم‌ دیدن مخاطب را تغییر و  ارتقا می‌دهد و چقدر خوب و مهم است که این اتفاق ادامه داشته باشد».

کارگردان مستند «بین دو قبر کهنه دفن شوند» درباره مزایا و معایب برگزاری آنلاین جشنواره‌ها در شرایط حاضر بیان کرد: «دنیا به سمت آنلاین شدن هر بخشی از سینما پیش می‌رود و موضوعی اجتناب‌ناپذیر است. خوشحال و غمگین بودن من تاثیری در این جریان همه‌گیر و عظیم ندارد. اما من به شخصه جزء آدم‌های کلاسیکی هستم که ترجیح می‌دهم در جشنواره حضور فیزیکی داشته باشم و با همکاران مستندساز خود گپ‌وگفتی داشته باشیم و فیلم‌های همدیگر را ببینیم. در خانه و تنهایی فیلم‌های همدیگر را دیدن برایم خوشایند نیست، ضمن آنکه بسیاری فیلم‌ها برای نمایش بر روی پرده ساخته شده و تفاوت نمایش روی پرده و مانیتور بسیار زیاد است. هنوز در سینما فیلم دیدن هیجان بیشتری دارد ولی جلوی موجی که در سراسر جهان راه افتاده است را نمی‌توان گرفت. حسن برگزاری آنلاین این است که طیف گستره‌تری از آدم‌ها می‌توانند به مستندها دسترسی داشته باشند و از سریال‌ها و فیلم‌های سخیف دور باشند و محتوای فاخرتری را تماشا کنند».

زارع در پایان خبر داد: «در جلسه پیچینگ چهاردهمین جشنواره سینماحقیقت، پروژه دیگری ارائه کردم که خوشبختانه یکی دو سرمایه‌گذار خارجی نظر مثبتی داشتند و امیدوارم با قرارداد خوبی کار را آغاز کنیم. این طرح در مرحله پژوهش است و هم‌چنان در حوزه زنان تمرکز خواهم داشت و معتقدم به عنوان یک زن درباره زنان باید حرکتی انجام بدهم. روایت‌های زنانه رنگ و بوی دیگری دارند و این فضا را بیشتر می‌شناسم و ارتباط خوبی با زنان برقرار می‌کنم. سکوت و حرف زدن یک زن را بهتر می‌فهمم و احساس می‌کنم می‌توانم قصه‌ای را تعریف کنم که برای دنیا هم جذاب باشد».