هنر و تجربه: شهرام مکری که «جنایت بی‌دقت» آخرین ساخته اوست، می‌گوید: مثل هر فیلمساز دیگری به جشنواره فجر مانند فستیوال‌های دیگر نگاه می‌کنم و همانطور که تمایل دارم فیلمی که ساخته‌ام در فستیوال‌های مختلف باشد به جشنواره فجر هم همین نگاه را می‌توانم داشته باشم.

به گزارش سایت هنروتجربه، شهرام مکری که دو فیلم «هجوم» و «ماهی و گربه» را در هنرو تجربه اکران کرده است در گفت‌وگویی با ایسنا درباره پروانه نمایش تازه ترین فیلمش به نام «جنایت بی‌دقت» که موفقیت‌های بین المللی هم کسب کرده است، توضیح داد: «ما اوایل مهرماه برای پروانه نمایش فیلم اقدام کردیم، ولی تا الان هنوز از ارشاد خبری نشده و حتی نسخه‌ای از فیلم را از ما نخواسته‌اند. البته فکر می‌کنم بخشی از این اتفاق به شرایط حال حاضر کشور از نظر نمایش فیلم‌ها برگردد، ولی با این حال در جریان دقیق برگزاری جلسه‌های شورای پروانه نمایش نیستم».

او افزود: «در این باره باید این نکته را بگویم، برای اینکه یک فیلم بتواند در بازار بین‌المللی کار کند و سهمی هر چند کوچک از آن داشته باشد باید سعی کند خود را زودتر به بازارهای جهانی برساند، یعنی مثلاً وقتی فیلمی را تولید می‌کنید که محصول سال ۲۰۲۰ یا ۲۰۱۹ است خیلی نمی‌توانید صبر کنید و آن را نگه دارید تا برای پخش در بازارهای جهانی از زمان تولید آن بگذرد؛ در نتیجه باید فیلم خود را زودتر به بازار برسانید و این پروسه هم ابتدا از فستیوال‌ها شروع می‌شود که خریدارها و فروشنده‌ها در این رویدادها شرکت می‌کنند و فیلم‌ها را می‌بینند. بنابراین ما زودتر از زمان انتظاری که برای گرفتن پروانه نمایش فیلم در ایران طی می‌کنیم ناچاریم فیلم خود را برای فستیوال‌ها و شرکت در بازارهای خرید و فروش جهانی ارائه کنیم. درواقع فیلم‌هایی که بخواهند به بازار گسترده‌تری فکر کنند ناچارند که از این مسیر بگذرند».

مکری ادامه داد: «در همین راستا ما هم از جشنواره ونیز پخش بین‌المللی فیلم «جنایت بی‌دقت» را شروع کردیم. قرارداد پخش فیلم با یک شرکت خارجی است و این شرکت موفق شده چندین قرارداد پخش و اکران با کشورهای مختلفی همچون ایتالیا، سوئیس و آلمان منعقد کند. البته شرایط کرونا همه این برنامه‌ها را به تعویق انداخته وگرنه فیلم ما خیلی زودتر وارد پروسه پخش می‌شد، اما به هر حال در چند جشنواره در سال ۲۰۲۰ شرکت کردیم و چند جشنواره هم در سال ۲۰۲۱ داریم که نمایش فیلم در آن‌ها در چند وقت آینده انجام خواهد شد و اکرا ن را در فرانسه، سوئیس و ایتالیا هم در برنامه داریم».

من موقعیت‌های مختلفی را در این فستیوال تجربه کرده‌ام یعنی هم به عنوان مخاطب در آن بودم،  هم به عنوان کسی که با نشریات آن کار کرده و حالا هم به عنوان یک فیلمساز هستم که می‌تواند در این جشنواره فیلم داشته باشد. این یک ویژگی منحصر به فرد است

مکری درباره شرکت در جشنواره فجر هم گفت: «هر فیلمسازی دوست دارد اثرش در جشنواره‌های مختلف به نمایش در آید چون باعث می‌شود بازخوردهای بیشتری بگیرد که این بازخوردها به فروش فیلم هم کمک می‌کند. جشنواره فجر هم همین شرایط را دارد و بازخوردهای آن شاید می‌تواند در فروش و دیده شدن فیلم تاثیر خوبی داشته باشد به خصوص برای فیلم من که معمولاً با بازیگران جدید و همین‌طور عوامل فنی جدید کار می‌کنم و دیده شدن آن‌ها می‌تواند به بازار سینمای ایران هم کمک کند؛ در نتیجه در پاسخ به اینکه آیا تمایل دارم که فیلم‌ام در جشنواره فجر باشد یا خیر، باید بگویم من هم مثل هر فیلمساز دیگری به جشنواره فجر مانند فستیوال‌های دیگر نگاه می‌کنم و همانطور که تمایل دارم فیلمی که ساخته‌ام در فستیوال‌های مختلف باشد به جشنواره فجر هم همین نگاه را می‌توانم داشته باشم، منتها جشنواره فجر به دلیل آن که همه ما با آن نوستالژی و خاطره داریم و فیلم‌های خوب زندگی خود در سینمای ایران را در این جشنواره دیده‌ایم می‌تواند از این نظر اهمیت دیگری هم داشته باشد».

او اظهار کرد: «من موقعیت‌های مختلفی را در این فستیوال تجربه کرده‌ام یعنی هم به عنوان مخاطب در آن بودم، هم به عنوان کسی که در صف بلیتش بوده، هم به عنوان کسی که با نشریات آن کار کرده و حالا هم به عنوان یک فیلمساز هستم که می‌تواند در این جشنواره فیلم داشته باشد. این یک ویژگی منحصر به فرد است که ما درباره فستیوال‌های دیگر در هیچ نقطه از دنیا چنین حس و موقعیتی نداریم و همین سبب می‌شود جشنواره فیلم فجر اهمیت و جایگاه دیگری برای فیلمساز ایرانی داشته باشد. پس بله، من دوست دارم فیلمم در فستیوال‌های متنوعی حضور داشته باشد و از این منظر که توضیح دادم «فجر» ویژگی و اهمیت بیشتری هم می‌تواند داشته باشد».

این کارگردان درباره تاکید جشنواره فجر مبنی بر عدم نمایش فیلم‌هایی که پیش از شرکت در این جشنواره، در فستیوال‌های خارجی شرکت کرده‌اند، عنوان کرد: «فکر می‌کنم این جا یک سوءتفاهم پیش آمده یعنی حداقل خوشبینانه‌اش این است که آن را سوءتفاهم برای برگزارکنندگان جشنواره بدانیم. شاید بهتر است بگویم یک عهد و قرار قدیمی در جشنواره فجر وجود دارد که هنوز به‌روز نشده و باز هم خوشبینانه‌اش این است که بگوییم این قوانین بازنگری جدی نشده‌اند، چرا که مهمترین تناقض همین است که جشنواره فجر فعلا به عنوان یک جشنواره ملی محسوب می‌شود و نمی‌دانم یک جشنواره ملی چه ارتباطی با بازار بین‌المللی می‌تواند داشته باشد».

وی ادامه داد:‌ «این در حالی است که ما جشنواره بین‌المللی فجر هم داریم، یعنی هر چقدر مناسبات جشنواره بین‌المللی فجر بر این باشد که خود را با جشنواره‌های بین‌المللی دیگر در رقابت بگذارد، جشنواره ملی فجر این طور نیست چون یک جشنواره داخلی است و در رقابت با جشنواره دیگری در دنیا نیست».

مکری گفت: «جشنواره‌های بین‌المللی با هم در یک رقابت هستند تا پخش اول فیلم‌ها را بگیرند چون به آن واسطه می‌توانند اسپانسرهای بیشتری جذب کنند و تماشاچی‌ بیشتری به جشنواره خود بیاورند. جشنواره ملی فجر نمایش اول (پریمیر) می‌خواهد در حالی که همین موضوع را برای فیلم‌هایی که در ایران پریمیر شده‌اند اجرا نمی‌کند، یعنی یک فیلم می‌تواند در جشنواره اصفهان باشد، در حقیقت باشد، در جشنواره فیلم کوتاه تهران هم باشد بعد در فجر هم باشد! این‌ها همه عنوان بین‌المللی دارند چطور می‌توانیم فیلم‌هایی که در جشنواره‌های حقیقت و کوتاه تهران بوده‌اند را به فجر بیاوریم ولی سینمایی بلند را نمی‌توانیم؟چطور اینقدر تناقض وجود دارد؟».

جشنواره ملی فجر نمایش اول (پریمیر) می‌خواهد در حالی که همین موضوع را برای فیلم‌هایی که در ایران پریمیر شده‌اند اجرا نمی‌کند، یعنی یک فیلم می‌تواند در جشنواره اصفهان باشد، در حقیقت باشد، در جشنواره فیلم کوتاه تهران هم باشد بعد در فجر هم باشد!

او بیان کرد: من فکر می‌کنم برای حل این ماجراها مسئولان جشنواره فیلم فجر با فعالان حوزه بین‌الملل سینما باید موضوع را بررسی کنند، حتی با بخش‌های بین‌الملل زیرمجموعه‌های خود سازمان سینمایی مثل فارابی و انجمن سینمای جوان و مرکز گسترش سینمای مستند جلسه بگذارند تا موضوع برای آن‌ها روشن شود و بتوانند تصمیم بگیرند که اصلا چه ضرورتی دارد این کار (پریمیر) انجام شود».

این فیلمساز تاکید کرد:‌ «هر آنچه تاکنون گفتم به فیلم خودم یعنی «جنایت بی‌دقت» و تمایل یا عدم تمایلم برای حضور آن در جشنواره فیلم فجر ارتباطی ندارد. فیلم‌های من اصولا شانسی در جشنواره فجر نداشته‌اند چون با سلیقه حاکم بر این جشنواره در طی این سال‌ها هماهنگی نداشتند. بنابراین به نظر نمی‌رسد که فیلم من چندان شرایط حضور در این رویداد را داشته باشد همانطور که «اشکان و انگشتر متبرک»، « ماهی و گربه» و «هجوم» هیچ کدام در بخش‌های رسمی جشنواره فیلم فجر به نمایش در نیامدند».

شهرام مکری در بخشی دیگر در پاسخ به اینکه آیا شرایط خاص جشنواره امسال که سبب شده جشنواره فجر هیات انتخاب نداشته باشد، می‌تواند شروعی باشد برای اینکه از این پس همه متقاضیان جشنواره فجر مستقیم داوری شوند؟ گفت: «اینکه جشنواره فیلم فجر هیات انتخاب داشته باشد یا نداشته باشد، کم اهمیت‌تر از این است که جشنواره «سلیقه» داشته باشد. به نظر من هر جشنواره‌ای نیاز دارد یک سلیقه داشته باشد. سلیقه به ما می‌گوید که این جشنواره چطور جشنواره‌ای است. فکر می‌کنم جشنواره فیلم فجر نیاز دارد که یک هیات مدیره یا یک هیات اجرایی ثابت داشته باشد. ثبات مدیریتی در جشنواره فجر تنها عاملی است که باعث می‌شود این جشنواره سلیقه پیدا کند».

او ادامه داد: «ما باید بدانیم جشنواره فیلم فجر دوست دارد مثلا به فیلم‌های بدنه سینما بها دهد یا به فیلم‌های هنری یا سینمایی تجربه گرا. مدیران جشنواره فجر در تمام این سال‌ها گفته‌اند که جشنواره فیلم فجر ویترینی از همه انواع فیلم‌ها در ایران است. این عنوان اتفاقا به نظرم یک کارکرد محافظه‌کارانه است. اگر جشنواره فیلم فجر سلیقه داشته باشد آن وقت ما می‌فهمیم آیا می‌توانیم اثر خود را به فستیوال ارائه کنیم یا نمی‌توانیم؟این اگر اینطور باشد آن وقت امکان رقابت به فستیوال‌های دیگر هم در ایران داده می شود، یعنی آن زمان جشنواره فیلم فجر می‌تواند پوشش دهنده سلیقه فیلم‌های مثلا تجاری‌تر و ملی‌تر باشد و جشنواره دیگری می‌تواند تاسیس شود مخصوص فیلم‌های مثلا هنری».

مکری در بخش پایانی این مصاحبه بیان کرد: «ما همیشه از تولید بین‌المللی و اینکه به مخاطبی فراتر از بازار سینمای ایران برسیم صحبت می‌کنیم، اما از آن طرف سعی می‌کنیم فیلم‌هایی که در این حوزه تلاش می‌کنند، از دایره سینمای ایران خارج کنیم و به نظرم این اشتباهی است که امیدوارم در سال‌های آینده حداقل برای فیلم‌های نسل‌های بعدی فیلمسازان ایران برطرف شود».