هنروتجربه مریم شاه‌پوری: تمام اخبار مربوط به سینماگران در سال شیوع جهانی کرونا بد نبودند. طبق جدیدترین مطالعه «سلولویید سیلینگ» شمار کارگردانان زن صنعت سینمای آمریکا در سال ۲۰۲۰ افزایش داشته است.

«سلولویید سیلینگ» که در زمینه حضور زنان در صنعت سینما قدیمی‌ترین و جامع‌ترین مطالعات به شمار می‌رود و بیست‌وسومین دوره‌اش تازگی عرضه شده، عنوان مجموعه گزارش‌های دکتر مارتا لوزِن در «مرکز مطالعات زنان فعال در تلویزیون و سینمای دانشگاه دولتی سن دیئگو» است. در سال ۲۰۲۰ رکورد فعالیت زنان کارگردان در صنعت سینما شکسته شد و با حضور هجده درصدی آن‌ها در ساخت ۲۵۰ فیلم بلند آمریکایی برتر سال، از آمار سیزده درصدی در سال ۲۰۱۹ و هشت درصدی در ۲۰۱۸ فاصله‌ای معنادار پیدا کرد.

این آمار در شرایطی به دست آمده است که فیلم‌های استودیویی مهمی به کارگردانی زنان با تأخیر یک‌ساله در اکران مواجه شدند از جمله «ایتِرنالز» / Eternals از کلویی ژائو و «بیوه سیاه» / Black Widow از کیت شورت‌لند. با وجود این، فیلم‌های استودیویی «پرندگان شکاری» / Birds of Prey و «واندر وومن ۱۹۸۴» / Wonder Woman 1984 هم به‌ترتیب از کتی یان و پتی جنکینز در سال ۲۰۲۰ عرضه شدند. دنباله «واندر وومن» که پرفروش‌ترین فیلم آمریکایی پس از بازگشایی محدود سینماها عنوان گرفت.

در بین صد فیلم برتر آمریکایی هم زنان شانزده درصد از کارگردانان هستند که از دوازده درصد ۲۰۱۹ و «چهار درصد» سال ۲۰۱۸ بالاتر است. البته که این «نیمه پر لیوان» است وگرنه هم‌چنان بیش از هشتاد درصد فیلم‌ها را مردان کارگردانی کرده‌اند! اما آمار مربوط به حضور زنان در پشت صحنه فیلم‌ها هم‌چنان ناامیدکننده است و پیشرفت چندانی را نشان نمی‌دهد. در سال ۲۰۲۰ اغلب فیلم‌ها (۶۷ درصدشان) صفر تا چهار زن را در سمت‌هایی مثل کارگردان، نویسنده، تهیه‌کننده اجرایی، تهیه‌کننده، تدوین‌گر و فیلم‌بردار به کار گرفتند. ۲۴ درصد پنج تا نه زن، و نه درصد فیلم‌ها از ده یا تعداد بیش‌تری سینماگر زن در پروژه‌های خود بهره بردند. اختلاف آن قدر زیاد است که دیگر نیازی به گفتن آمارهای مختلف حضور مردان در پروژه‌های سینمایی نیست و همین بس که ۷۱ درصد از فیلم‌ها ده یا تعداد بیش‌تری سینماگر مرد را برگزیدند.

روی‌هم‌رفته زنان در ۲۵۰ فیلم برتر سال، ۲۳ درصد از نقش‌های پشت صحنه را عهده‌دار شدند که با وجود بالاتر بودن از ۲۱ درصد سال میلادی قبل از آن، نرخ رشد بسیار کندی را نشان می‌دهد. این آمار در سال ۱۹۹۸ هفده درصد بوده است! دکتر مارتا لوزن در بخش کوتاهی از صحبت‌هایش می‌گوید: «این عدم توازن حیرت‌انگیز است. بخش اعظمی از فیلم‌ها کم‌تر از پنج زن و بیش از ده مرد را برای تولید انتخاب می‌کنند». نسخه کامل گزارش را با نمودارهای مختلف، می‌توانید در سایت سینمایی «ددلاین» به صورت فایل پی‌دی‌اف دانلود و مطالعه کنید.

  • ایندی‌وایر