هنروتجربه: همزمان با برگزاری سی‌وهفتمین جشنواره فیلم کوتاه تهران گفت‌وگوهای زنده‌ای با سینماگران جریان هنری و تجربی در لایو اینستاگرام موسسه هنروتجربه انجام می‌شود.

به گزارش سایت هنروتجربه، نیما عباس‌پور نویسنده و از فیلم‌سازان مطرح فیلم کوتاه، مسئولیت گفت‌و‌گو با سینماگران را برعهده دارد.در اولین روز برپایی جشنواره فیلم کوتاه تهران نیما عباس‌پور با پوریا ذوالفقاری، مسعود مددی، فاطمه محمدی و آرش شجاعی گفت‌وگو کرد که بخش‌هایی از صحبت‌های‌شان را می‌خوانید. علاقه‌مندان می‌توانند برای تماشای این گفت‌وگوها به صفحه اینستاگرام هنروتجربه به آدرس @honarotajrobe مراجعه کنند.

پوریا ذوالفقاری:در فیلم کوتاه باید مخاطبت را بسازی
پوریا ذوالفقاری منتقد سینما و عضو هیات انتخاب بخش داستانی جشنواره فیلم کوتاه تهران در ابتدای صحبت‌هایش درمورد تجربه عضویت در هیات انتخاب گفت:«از مرداد شروع به دیدن فیلم‌ها کردیم و به دلیل کرونا جلسات آنلاین داشتیم و البته جلسات حضوری هم برگزار شد. می‌توانم بگویم تجربه دلچسبی بود. چون در جشنواره‌ها فیلم‌های که از چارچوب‌هایی عبور کرده‌اند را می‌بینیم اما وقتی خودت عضو هیات انتخاب هستی، چشم انداز کامل‌تری از فضای فیلم کوتاه را می‌توانی مشاهده کنی،برای همین احساس می‌کنم می‌شود به یک جمع‌بندی در ارتباط با کلیت فیلم کوتاه رسید».

او سپس در پاسخ به این سوال که با توجه به تجربه فیلم‌سازی کوتاه و هم‌چنین رصد آثار کوتاه، شرایط فیلم‌سازی کوتاه را چگونه می‌بیند، عنوان کرد:« پیرو فیلم بین شدن بچه‌های فیلم کوتاه، از لحاظ فرمی‌فیلم‌ها نو‌آورانه شده و خلاقیت می‌بینیم اما به لحاظ مضمونی محافظه‌کارتر شده‌اند. درواقع به لحاظ تکنیک و فرم و شکل‌های روایت و فیلم‌نامه پیشرفت کردیم اما به لحاظ محتوایی می‌توانم بگویم نسبت به دو سه سال پیش به عقب برگشتیم».

عباس‌پور در ادامه این بحث،به این نکته اشاره داشت که شاید یک بخش محافظه‌کاری این است که تعدادی از فیلم‌سازان فیلم کوتاه،می‌خواهند زودتر موفق شوند و خیلی دوست دارند راه‌های موفقیت دیگران را شبیه‌سازی کنند و خیلی درگیر تجربه کردن و جسارت تجربه کردن نیستند و نظر ذوالفقاری را در این ارتباط جویا شد.

ذوالفقاری در این مورد به بحث مخاطب و دیده شدن فیلم کوتاه اشاره داشت:«مشکل فیلم کوتاه همیشه دیده شدن است، در فیلم کوتاه باید مخاطبت را بسازی و به او بقبولانی که بین این همه فیلم کوتاهی که ساخته می‌شود فیلم من ارزش دیدن را دارد. در این میان تعدادی از فیلم‌سازان می‌گویند ما نوآورانه و جسور فیلم می‌سازیم و اگر اینجا نشد می‌فرستیم به جشنواره‌های خارجی ولی تعدادی دل‌شان می‌خواهد فیلم در جشنواره‌های داخلی دیده شود و گمان می‌کنند از این طریق، راه برای ساختن فیلم بلند برایشان باز می‌شود و از اینجا ما وارد عارضه دوم می‌شویم یعنی«فیلم بلند کوتاه». فیلمی‌ که قالبش کوتاه نیست و بیشتر نمونه کار برای بردن پیش سرمایه گذار و تهیه کننده است.امسال هم فیلم‌هایی بودند که به لحاظ سینمایی قابل بحث هستند اما به راحتی می‌تواند به لحاظ مدت زمان فیلم،خیلی ادامه پیدا کند حالا کارگردان آن‌را در ۲۵ دقیقه تمام کرده ولی آیا ما می‌توانیم آن را فیلم کوتاه محسوب کنیم. این فیلم‌های کوتاه بلند امسال تعداد زیادی داشت».

او سپس در پاسخ به سوالی که شاید کارگردان‌های فیلم کوتاه به دلایل اقتصادی مجبور هستند که به سینمای بلند فکر کنند و به جز این به طور قطع در سینمای بلند هم بیشتر دیده‌می‌شوند، گفت:«اقتصاد فیلم کوتاه یک بحران است و این که فیلم کوتاه چگونه می‌تواند به سود برسد یک سئوال. الان بیشتر فیلم‌سازان کارهای‌شان را به جشنواره‌ها می‌فرستند شاید بخشی از هزینه‌های آن برگردد. اما به هرحال اقتصاد فیلم کوتاه در ایران اجازه ماندن یک کارگردان در این عرصه را هم نمی‌دهد».

ذوالفقاری در مورد اکران آثار کوتاه در هنروتجربه هم توضیح داد:« اکران آثار کوتاه در «هنروتجربه» خیلی  شروع خوبی داشت اما متاسفانه همزمان شد با افول تدریجی شرایط اقتصادی قشری که اتفاقا علاقه‌مند به دیدن فیلم کوتاه بودند. شاید برای تداوم این روند بهتر باشد فیلم کوتاه و هنروتجربه از امکانات آنلاین هم استفاده کند،و بخصوص در شهرهایی که سینمای هنروتجربه ندارند این امکان می‌تواند در جذب مخاطب موثر باشد».

در پایان این گفت‌وگو سوالی هم در ارتباط با میزان توجه رسانه‌ها به فیلم کوتاه مطرح شد. ذوالفقاری در این زمینه عنوان کرد:« این نقد را وارد می‌دانم که منتقدان سینمای کوتاه را خیلی دنبال نمی‌کنند اما اساسا یک عرصه خودش باید عرصه مهمی‌باشد تا نوشتن درباره آن هم افزایش پیدا کند. به هرحال فیلم کوتاه به اندازه فیلم بلند فراگیر نیست تا در شکل گسترده دیده شود. البته این نکته را هم باید به عنوان یک علاقه‌مند و پیگیر فیلم کوتاه بگویم که تعریف و ستایش‌هایی که از این عرصه می‌شود،غرور کاذبی را  در بخشی از فیلم‌سازان کوتاه ایجاد کرده‌است و اتفاقا به همین دلیل بهتر است این عرصه هم مورد نقد و بررسی جدی قرار بگیرد و این به نفع جریان فیلم کوتاه است».

مسعود مددی:دنیای فیلم‌سازی کوتاه را بشناسید
گفت‌وگوی بعدی اینستاگرام هنروتجربه با مسعود مددی.عضو هیات انتخاب جشنواره فیلم کوتاه در بخش داستانی بود.

او در ابتدا در پاسخ به سوالی پیرامون مقایسه فیلم‌های کوتاه امسال با سال گذشته و اساسا روال و روند فیلم کوتاه در ایران گفت: «پاسخ به این سوال کمی‌دشوار است. ما با با حجم قابل توجهی از فیلم‌ها مواجه هستیم که تعدادی از آن‌‌ها متاسفانه به راحتی قابل حذف هستند. یعنی چالش ما عمدتا برای ۱۰۰ فیلم است. ۱۰۰ فیلمی ‌که امسال جزو بحث‌برانگیز ترین فیلم‌ها می‌شوند را باید با ۱۰۰ فیلم بحث‌برانگیز سال گذشته مقایسه کرد و در این صورت به نظرم نمی‌توانم به صراحت بگویم که اتفاق ویژه‌ای افتاده است. البته معنی این صحبت این نیست که پختگی در فیلم کوتاه وجود ندارد، اتفاقا یک پختگی هست و تعدادی از بچه‌های فیلم کوتاه که طی سال‌ها فعالیت کرده‌اند به آن حد از دانش رسیده‌اند که الان جای درستی قدم می‌گذارند. اما این‌که بگویم امسال بهتر بوده یا سال گذشته، این گونه نیست بنابراین اختلاف فاحشی وجود ندارد».

این مدرس دانشگاه در ادامه درباره اتفاق ایده‌آلی که می تواند در عرصه فیلم کوتاه بیافتد،توضیح داد:«من به راحتی می‌توانم متوجه شوم که تعداد قابل توجهی از فیلم‌سازانی که فیلم به جشنواره می‌دهند، فیلم بین نیستند.این را می‌شود به راحتی  تشخیص داد.گویی آن‌ها در دنیای فیلم‌سازی زندگی نمی‌کنند چون اگر کمی‌ باهوش باشند با دیدن فیلم‌ها، متوجه می‌شوند که نباید چگونه فیلم‌هایی را بسازند؛ چه به لحاظ تم و موضوع تکراری و چه به لحاظ توانایی‌های حداقلی که با یک آموزش نسبی  باید به آن دست پیدا کنند.منشا این مسائل هم این است که یا فرصت‌های فیلم دیدن برایشان فراهم نیست یا این‌که خودشان اهل فیلم دیدن نیستند. در حالی‌که نوع فیلم‌سازی امروز ،جسارت‌های فیلم‎سازی و تنوع ساختار و تجربیات مختلفی که انجام می‌شود،حداقل‌هایی است که می‌تواند به فیلم‌ساز کمک کند».

نیما عباس‌پور اما در ادامه این بحث به این نکته اشاره داشت که:«شاید فیلم می‌بینند و برای همین تلاش می‌کنند که شبیه فیلم‌های موفقی که دیده‌اند فیلم بسازند». مددی در همین ارتباط گفت:«در مورد تعدادی از فیلم‌ها که حداقل اصول زیبایی‌شناسی را دارند گلایه‌ها فقط مربوط می‌شود به تکراری بودن اما بسیاری از فیلم‌ها فاقد این حداقل‌ها هستند  و فاصله خیلی زیادی با قواره فیلم‌سازی کوتاه سینمای ایران دارد. البته فیلم‌های تکراری بسیار خوش ساخت داریم که تحت تاثیر یک فیلم یا  یک جریان ساخته شده‌اند».

در بخش دیگری از این گفت‌وگو ،عباس‌پور از مددی به عنوان یک استاد دانشگاه سوال کرد که این‌که آیا می‌شود به  خروجی فیلم‌سازی دانشجویان رشته سینما امیدوار بود. مددی توضیح داد:«تفاوت مشخصی بین دانشگاه و مراکز آموزشی دیگری که سینما آموزش می‌دهند وجود دارد. نگاه فیلم‌سازی در دانشگاه درازمدت است و دانشجو را هدایت به ساختن فیلم بلند می‌کند و نوع آموزش‌ها هم بر همین اساس است. منتها در عین حال دانشجو باید در دروس مربوط به کارگردانی، فیلم کوتاه بسازد و به طور قطع با این تجربه آشنا می‌شود. اما شاید در آموزشگاه‌ها،هنرجویان بیشتر آموخته فیلم کوتاه می‌شوند و تجربه می‌کنند و خلاقیت‌های بیشتری بروز پیدا می‌کند.البته دانشگاه رفتن را توصیه می‌کنم به شرط آن‌که از همان ابتدا انتظارات خودشان را خیلی بزرگ نکنند و سماجت داشته‌ باشند چون ممکن است بعد از چند ماه این انتظارات به دلایل مختلف برآورده نشود».

مددی در پایان عنوان کرد:«آنچه از تجربه دیدن فیلم‌های جشنواره به دست آورده‌ام این است که بعضی از فیلم‌سازان به قصد ورود به فیلم‌سازی بلند، فیلم کوتاه می‌سازند و این در فیلم‌هایشان بخصوص برای یک بیننده حرفه‌ای کاملا آشکار است، از انتخاب موضوعات پیچیده که اندازه فیلم کوتاه نیست و نکات دیگری که البته توانایی‌شان را نشان می‌دهد که فیلم‌سازان خوبی هم هستند، اما به نظر من که علاقه‌مند به فیلم کوتاه هستم، کسی که سراغ فیلم‌سازی کوتاه می‌رود باید عشق برود و دنیای فیلم‌سازی کوتاه را بشناسد،او حتما با اطلاع از تفاوت فیلم کوتاه و بلند، فیلم بهتری خواهد ساخت».

فاطمه محمدی:دوست دارم در سینمای کوتاه تجربیات مختلفی داشته باشم
در ادامه گفت‌وگوهای اینستاگرام هنروتجربه نوبت به کارگردان فیلم کوتاه «داغی» رسید تا از کارگردانی این فیلم بگوید. فاطمه محمدی که فیلمش در اولین روز جشنواره به نمایش درآمد،در ابتدا گفت:« نگران آمدن تماشاگر بودیم اما خوشبختانه اکران خوبی داشتیم».

او سپس در مورد موضوع فیلمش و چرایی پرداختن به زندگی افغانستانی‌ها عنوان کرد:«دوست دارم در سینمای کوتاه تجربیات مختلفی داشته باشم و ببینم متعلق به کدام ژانر هستم. من در مدرسه شاهد درس خوانده‌ام و فرزندان شهدای افغانستانی هم در آن مدرسه بودند برای همین در واقع با افغانستانی‌ها بزرگ شدم با هم رفت و آمد داشتیم. با مشکلات زنان که ناشی از فرهنگ‌شان بود آشنایی داشتم.درباره دغدغه‌هایم با فیلم‌نامه نویس صحبت کردم و در نهایت فیلم‌نامه کار نوشته شد».

نیما عباس‌پور در ادامه این گفت‌وگو به سختی و چالش‌های ساختن این فیلم اشاره داشت.محمدی در این ارتباط توضیح داد:«شاید از پروسه پیش تولید این فیلم بشود یک فیلم ساخت. برای تولید این فیلم با دو تهیه‌کننده صحبت کرده بودم که هردو انصراف دادند، بخشی از هزینه‌ها را انجمن سینمای جوان تقبل کرده‌بود اما هنوز بودجه کافی نبود.فکر کردم چه کار دیگری بلد هستم و به آشپزی رسیدم پس روزانه ۳۰،۴۰ پرس غذا می‌پختم و به مغازه‌های اطراف می‌فروختم،حدود ۴ ماه غذا پختم  با سود این کار کسری هزینه فیلم را جبران کردم با حدود ۴۹ میلیون  تومان فیلم را جمع کردم».

او سپس درباره شرایط فیلم کوتاه در این سال‌ها گفت:«خیلی نمی‌توانم در این مورد صحبت کنم. چون زمانی که حدود سه سال پیش وارد عرصه فیلم کوتاه شدم، مصادف شد با حضور فیلم‌ها و فیلم‌سازان حرفه‌ای در این عرصه . بنابراین سینما را با این فیلم‌ها جدی گرفتم و مطمئن شدم که من هم باید با دقت فیلم بسازم و الگوی من این نسل پیشرو بودند و راستش از پیش از آن خیلی خبر ندارم.در واقع از خیلی از فیلم‌سازان انگیزه می‌گیرم و تلاش کردم دایره دوستانم را درست انتخاب کنم و دغدغه‌مان سینما باشد. و در مجموع دید مثبت و خوبی به فضای فیلم کوتاه دارم».

آرش شجاعی:هنروتجربه تاثیرگذار بوده‌است
آرش شجاعی تهیه‌کننده فیلم کوتاه «داش» به کارگردانی سهند کبیری هم در گفت‌وگو با نیما عباسپور درباره انگیزه‌اش از تهیه یک فیلم  کوتاه گفت:«سینمای هنری ما در فیلم کوتاه نمود بیشتری دارد و من در این سال‌ها پیگیر فیلم کوتاه بودم».

او سپس درباره مشکلات اقتصادی فیلم کوتاه و مساله بازگشت سرمایه عنوان کرد:«امکان بازگشت سرمایه وجود دارد اگر سازندگان یک فیلم به ویژه کارگردان همان‌طور که در مرحله پیش تولید به دنبال سرمایه‌گذار و تهیه‌کننده می‌گردند و در حین تولید هم دغدغه دارند،می‌بایست پس از اتمام فیلم هم آن را رها نکنند و دغدغه پخش فیلم و انعکاس آن را داشته باشند. در واقع کارگردان به عنوان صاحب اصلی اثر می‌تواند در پخش فیلم هم موثر باشد و متاسفانه کارگردان‌ها هم گاهی این مساله را جدی نمی‌گیرند».

این تهیه‌کننده درباره اکران فیلم کوتاه در هنروتجربه هم با اشاره به این نکته که«شش سال برای تحلیل یک پدیده فرهنگی خیلی زیاد نیست» عنوان کرد:«برای تحلیل تاثیر پدیده فرهنگی هم‎چون هنروتجربه،نیاز به گذشت زمان بیشتری وجود دارد. اما در مجموع این موسسه،در این سال‌ها تاثیر‌گذار بوده و فیلم‌هایی در آن امکان اکران پیدا کرده‌اند مثل فیلم‌های شهرام مکری ،مجید برزگر  و…یا فیلم‌ها و فیلم‌سازان کوتاه که همگی آثار تاثیرگذاری بوده‌اند اما به هرحال هنروتجربه هم کاستی‌هایی دارد که تحلیل آن هم باز نیاز به گذشت زمان دارد».