هنروتجربه-سعیدحضرتی: «۱۰۸ دقیقه از یک قرن» شامل فیلم‌های «نیستن» ساخته علی میانجی، «انبار» ساخته حسین ترک‌جوش، «بعدی» ساخته سعید صادقی‌سرارودی، «راحانا» ساخته کاظم دانشی، «من او نیستم» ساخته پویا مامقانی و «حفره» ساخته زهرا ترکمنلو از ۲۳ بهمن در سینماهای «هنروتجربه» آغاز شد. به بهانه این اکران در میزگردی به سختی‌های تولید فیلم کوتاه، ضرورت اکران آنلاین و جایگاه فیلم کوتاه در ایران پرداختیم. این میزگرد با حضور علی میانجی، حسین تر‌ک‌جوش، سعید صادقی‌سرارودی و کاظم دانشی برگزار شد. این فیلم‌سازان معتقدند مشکل اصلی فیلم کوتاه دیده نشدن است و فیلم‌سازان این حوزه برای ادامه روند فیلم‌سازی خود باید به سراغ ساخت فیلم بلند بروند.

در ابتدا از این موضوع شروع کنیم که چطور شش کارگردان در کنار هم قرار گرفتید و چه شد نام «۱۰۸ دقیقه از یک قرن» برای این بسته فیلم انتخاب شد؟
علی میانجی: در ابتدا تشکر می‌کنم از گروه «هنروتجربه» که کمک کرد تا فیلم‌های کوتاه از لپ‌تاپ، مانیتور کامپیوتر و موبایل، بر روی پرده سینماها نمایش داده شوند و مخاطبین و اهالی سینما این فیلم‌ها را در سینما ببینند که این مهم‌ترین اتفاق برای فیلم کوتاه است. راجع به انتخاب اسم هم باید بگویم اسامی مختلفی را قبل از این  پیشنهاد داده بودیم و شبی با کمک بچه‌ها این اسم را من پیشنهاد دادم و مورد موافقت قرار گرفت. در واقع اتفاقاتی که در این شش فیلم کوتاه رخ می‌دهد، تریلری از قرن ۱۴ خورشیدی است. دوستانی دیگری در این بسته بودند که به دلایلی از جمله شرایط کرونایی انصراف دادند و در نهایت با انتخاب شورای «هنروتجربه» ما شش نفر در کنار هم قرار گرفتیم و به نظرم مضمون مرگ و امید در این شش فیلم مشترک است.

سعید صادقی سرارودی و حسین ترک‌جوش در این جمع برای برای شروع ساخت اولین فیلم بلند سینمایی آماده می‌شوند. شکی نیست کارگردان‌های فیلم کوتاه به دلایل اقتصادی مجبور هستند که به سینمای بلند فکر کنند و به جز این به طور قطع در سینمای بلند هم بیشتر دیده‌ می‌شوند. دلایل اصلی شما برای ورود به حوزه فیلم بلند چیست؟
سعید صادقی سرارودی: جمله معروف هنر برای هنر را همیشه گفته‌اند اما وقتی به دقت به کسانی که در وادی هنر وارد می‌شوند نگاهی می‌کنم متوجه نیاز آن‌ها به توجه و اثرگذاری بیشتر می‌شوم. هرکسی می‌خواهد به حرف و اثر تولیدی او توجه بیشتری شود و من هم از این قاعده مستثنا نیستم. برای من به شخصه این‌گونه نبود که با ساخت فیلم کوتاه زمینه‌ای برای فیلم بلند سینمایی فراهم کنم. طبیعتا برای کسی که می‌خواهد در عرصه سینما فعالیت خود را شروع کند، راحت‌ترین راه ورود؛ ساخت فیلم کوتاه است و برای بعد از آن هم هر کسی می‌تواند دست به انتخاب بزند. در نگاه کلی ذات سینما در تمام گونه‌های سینمایی یکی است و صحبت در هر مدیومی بستگی به حرف و دغدغه و خواست کارگردان دارد. زمانی توجه و اثرگذاری را در فیلم کوتاه می‌توانی داشته باشی و زمانی هم با فیلم بلند. تا به الان به جز سیاه‌مشق‌ها حدود شش فیلم کوتاه تجربه کردم و بدم نمی‌آید فیلم بلند را هم تجربه کنم. مسلما کارگردان و فیلم‌ساز فیلم بلند مورد توجه بیشتری قرار دارد.

علی میانجی:گروه «هنروتجربه» که کمک کرد تا فیلم‌های کوتاه از لپ‌تاپ، مانیتور کامپیوتر و موبایل، بر روی پرده سینماها نمایش داده شوند و مخاطبین و اهالی سینما این فیلم‌ها را در سینما ببینند که این مهم‌ترین اتفاق برای فیلم کوتاه است.

کاظم دانشی:آنقدر که هزینه‌های تولید فیلم کوتاه بالا رفته، رقم جوایز جشنواره‌های محدودِ فیلم کوتاه بالا نرفته است. به همین خاطر فاصله فیلم‌های ساخته شده یک کارگردان به دو سال هم می‌رسد

و به خاطر همین توجه بیشتر، کارگردان‌های فیلم کوتاه به سمت فیلم بلند سوق پیدا می‌کنند؟
صادقی سرارودی: دلیل آن این است که فیلم‌های کوتاه تا دو، سه سال پیش نمایشی نداشتند. سالیان قبل فیلم کوتاهی می‌ساختی و چند جشنواره داخلی می‌رفتی و اگر خوش اقبال هم بودی در جشنواره‌های خارجی دیده می‌شد و جایزه می‌گرفت. ممکن است مطلوب کارگردانی، کار کردن در حوزه فیلم کوتاه باشد اما وقتی می‌بیند آن میزان از تاثیری را که باید ندارد می‌رود سراغ مدیومی که توجه بیشتری را به خودش جلب می‌کند. خیلی اوقات فیلم کوتاه نسبت به فیلم بلند؛ ناب‌تر است و اصالت بیشتری دارد. وقتی شما وارد سینمای بلند می‌شوی امکان دارد وارد سینمای تجاری هم بشوی و هزار و یک مسئله دیگری اتفاق می‌افتد که تو را اصل دور می‌کند اما در فیلم کوتاه بیشتر می‌توانی اصیل باشید و مطابق خواست خودت عمل کنی.

حسین ترک‌جوش: به نظرم فیلم کوتاه، عاشقانه‌ای است که فیلم‌ساز آن را تجربه می‌کند. یک عاشق می‌تواند در بدترین شرایط، سختی‌ها را تحمل کند و از طرف دیگر همانطور که اشاره شد، دیده‌شدن برای هر فیلم‎‌سازی امر مهمی است. این دیده‌شدن در ایران بیشتر با فیلم بلند ساختن میسر می‌شود و در ادامه مسیر فیلم‌سازی در حوزه فیلم بلند بیشتر هم دیده می‌شوید. به جز این، بحث اقتصاد و بازگشت مالی در فیلم کوتاه هم مهم است که به کارگردان اجازه تجربه‎‌ورزی بیشتر در این عرصه را نمی‌دهد و فیلم‌ساز برای بقای خود باید به سمت فیلم بلند برود. اگر به فیلم کوتاه نگاه درستی باشد و به فیلم‌سازان این حوزه توجه کافی و امکانات برابری داده شود، منِ فیلم‌ساز کوتاه در همین مسیر ادامه می‌دهم.

«راحانا» اولین فیلم کوتاه کاظم دانشی در مقام کارگردان است. شما در سال‌های گذشته در زمینه تهیه و تولید فیلم و مستندهای زیادی همکاری داشته‌اید. مشکلات ساخت و تولید فیلم کوتاه از نگاه شما چه مواردی است و در اولین فیلم در مقام کارگردان با چه مشکلاتی رو‌به‌رو بودید؟
کاظم دانشی: ژانر فیلم جنگی با این‌که از نظر کارگردانی و مسائل تولید، کار سختی است اما برای من جذابیت زیادی داشت و می‌خواستم فیلمی در این حوزه بسازم. واقعیت امر این است که سینمای بلند، صنعتی است که صاحبان سرمایه تمایل بیشتری برای سرمایه‌گذاری در آن دارند و دخل و خرج آن با هم جور در می‌آید. کما این‌که در حال حاضر هم در شبکه نمایش خانگی با سرمایه‌های چند ده میلیاردی، فیلم‌هایی ساخته می‌شود که نشان می‌دهد بازگشت مالی خوبی هم دارد که سرمایه‌گذاران زیادی تمایل به صرف هزینه برای آن دارند. بالا رفتن هزینه‌ها در سینمای بلند، آسیب زیادی هم به سینمای کوتاه زده و اعداد و رقم‌ها را در فیلم کوتاه را گران‌تر کرده است. رقم اجاره تجهیزات فیلم بلند، کوتاه و مستند یکی است و طرف کاری ندارد که ما تجهیزات را برای فیلم کوتاه می‌خواهیم یا بلند و جالب اینجاست به دلیل تعداد روزهای فیلم‌برداری فیلم‌های بلند، این رقم به نسبت فیلم کوتاه پایین‌تر هم هست. از طرف دیگر در مواردی مجبور هستیم با عوامل حرفه‌ای از جمله دستیاران تصویر، فیلم‌بردار و .. که در سینمای بلند مشغول هستند کار کنیم که طبیعتا دستمزدهای بالایی دارند.

حسین ترک جوش:اگر به فیلم کوتاه نگاه درستی باشد و به فیلم‌سازان این حوزه توجه کافی و امکانات برابری داده شود، منِ فیلم‌ساز کوتاه در همین مسیر ادامه می‌دهم

سعید صادقی سرارودی:مطلوب کارگردانی، کار کردن در حوزه فیلم کوتاه باشد اما وقتی می‌بیند آن میزان از تاثیری را که باید ندارد می‌رود سراغ مدیومی که توجه بیشتری را به خودش جلب می‌کند

این عدد و رقم‌ها امروز تا چه حد بیشتر شده است؟
دانشی:در حال حاضر هزینه روزانه تولید فیلم کوتاه تک لوکشین به مرز ۳۰ میلیون تومان رسیده است. سالیان قبل وضعیت فیلم کوتاه بهتر بود و می‌توانستی با حضور جشنواره‌ای حداقل نصف سرمایه اولیه را برای ادامه روند فیلم‌سازی به دست بیاوری. از طرفی آنقدر که هزینه‌های تولید فیلم کوتاه بالا رفته، رقم جوایز جشنواره‌های محدودِ فیلم کوتاه بالا نرفته است. به همین خاطر فاصله فیلم‌های ساخته شده یک کارگردان به دو سال هم می‌رسد و خیلی کم پیش می‌آید کسی بتواند هر سال فیلم کوتاه بسازد. برای ساخت فیلم «راحانا» مشکلات مالی زیادی داشتم و درگیر آن بودم. برای ادامه روند فیلم‌سازی، همه ما مجبور هستیم شغل دیگری را داشته باشیم تا بتوانیم در این عرصه فعالیت خود را ادامه بدهیم و این برای فیلم‌ساز اتفاق خوبی نیست.

ترک‌جوش: البته حضور موفق در جشنواره‌های خارجی از لحاظ تفاوت ارزش پولی، در این زمینه کمک کننده است. الان بیشتر فیلم‌سازان کارهای‌شان را به جشنواره‌ها می‌فرستند شاید بخشی از هزینه‌های آن برگردد.

آن وقت این حضور در جشنواره‌های خارجی چه معایب و مزایایی دارد؟
دانشی: این موضوعی آسیب زننده به فیلم کوتاه است؛ به این دلیل که مجبور می‌شویم فیلمی بسازیم که مورد پسند جشنواره‌های خارج از ایران باشد و فیلم‎‌ساز برای کشور خودش و مخاطب ایرانی فیلم نمی‌سازد. سالیان قبل جشنواره‌های زیادی در شهرهای ایران داشتیم و بیشتر آن‌ها تعطیل شدند. در حال حاضر جشنواره‌های دولتی محدودی در زمینه فیلم کوتاه وجود دارد که برای فعالین در این عرصه کافی و جوابگو نیست.

میانجی: در ایران عملا جشن خانه سینما و جشنواره فیلم کوتاه تهران، مهم‌ترین جشنواره‌های فیلم کوتاه محسوب می‌شوند. البته حضور در جشنواره‌های خارجی و دیدن فیلم‌های کوتاه دیگر کشورها کمک زیادی به فیلم‌ساز می‌کند و تجربه‌ای که من داشتم هم برایم جالب بود و دیده‌شدن فیلمت باعث می‌شود دست به عصاتر و با حساسیت بیشتری فیلم بسازی. سینمای کوتاه همیشه سخت‌تر از سینمای بلند است به این علت که یک قصه را باید تا نهایتا ۲۹ دقیقه تعریف کنی و از این تایم بیشتر فیلم نیمه‌بلند محسوب می‌شود. فیلم کوتاه یعنی خلق یک موقعیت و برای خلق فیلمی کوتاه حداقل ۱۰۰ میلیون باید هزینه کرد و این در حالی است که هیچ‌گونه حمایتی در اینجا نداریم و فیلم‌ساز از جیب خودش باید خرج کند. این وضعیت در کشورهای دیگری به کلی متفاوت است و فیلم‌ساز کوتاه مورد توجه جدی قرار می‌گیرد. در جشنواره کن ٢٠١۵ با فیلم «اضافه‌های دوست داشتنی» حضور داشتم و شهرزاد دادگر هم با فیلم «پانصد مثقال طلا» که در باکس «پنجگاه» هنروتجربه هم اکران شده؛ در بخش short film corner کن بود و برای فیلم بعدی او تمامی امکانات فنی و بازیگر را در اختیارش گذاشتند و حمایت کردند و او فیلم جدید خود را در یک هفته ساخت و در حال حاضر اقامت کانادا را دارد و دفتر فیلم‌سازی هم راه اندازی کرده‌اند. متاسفانه در اینجا حمایتی صورت نمی‌گیرد و در صورت موفقیت‌های زیاد یک فیلم هم عملا امکانات و حمایتی از فیلم‌ساز نمی‌شود.

به نظر شما اکران فیلم کوتاه در گروه «هنروتجربه» می‌تواند بخشی از مشکلات مالی فیلم‌سازان کوتاه را حل کند؟
ترک‌جوش: معتقدم اکران فیلم کوتاه در «هنروتجربه» در این زمینه فرهنگ‌سازی می‌کند و مخاطبین فیلم‌های بلند سینما آرام آرام متوجه می‌شوند که فیلم‌های کوتاه هم اکران می‌شوند و ترغیب می‌شوند به سینما بروند. این آشنایی اولیه مطمئنا باعث عادت مخاطبین به دیدن فیلم کوتاه خواهد شد و در دراز مدت قطعا مخاطبین بیشتری را هم جذب خواهد کرد و به اقتصاد آن هم کمک می‌کند.

میانجی: بهترین فیلم‌های سینمایی ایران از نظر من در «هنروتجربه» اکران شده است و می‌شوند و این موسسه تنها موسسه‌ای است که از فیلم‌های کوتاه حمایت می‌کند و به آن بها می‌دهد.

عکس:سحر قریب

برچسب‌ها: