هنروتجربه-سعیدحضرتی: فیلم کوتاه «نیستن» به کارگردانی علی میانجی این روزها در بسته «۱۰۸ دقیقه از یک قرن» در سینماهای هنروتجربه درحال اکران است. میانجی در این گفت‌وگو از ایده تا ساخت «نیستن»، انتخاب بازیگران، بازخوردهای تماشاگران و وضعیت فیلم کوتاه ایران می‌گوید.

در خلاصه داستان «نیستن» آمده است: «دختری به نام مژگان در حال انجام کارهایش است برای رفتن از ایران و پیرمردی به نام رستم تلاش می‌کند که ایران زنده بماند». علی میانجی درباره چگونگی رسیدن به سوژه «نیستن» به سایت «هنروتجربه» گفت: «فیلم «نیستن» بر اساس داستان واقعی که برای دوست من اتفاق افتاده ساخته شده است. با خانمی در کلاس‌های مانی حقیقی در موسسه کارنامه هم‌کلاسی بودم. روزی این خانم با یک ساعت تاخیر سر کلاس آمد و به من گفت دم در پیرمردی به من گفته زنم دارد می‌میرد و به من کمک کن که ترسیدم و نرفتم. داستان من از اینجا استارت خورد که مثلا وقتی پیرمردی از شخصی کمک می‌خواهد، مبنا را بر اعتماد به حرف او بگذاریم یا خیر. اگر اعتماد نکنیم ممکن است واقعیت را بگوید و یک نفر جان خود را از دست بدهد و اگر اعتماد کنیم ممکن است دروغ گفته باشد و اتفاقات ناگوار بعدی رخ بدهد. برای من مسئله اعتماد کردن یا نکردن سوال شد و در شروع فیلم «نیستن» هم می‌بینیم که دختری از کوچه‌ای فرار می‌کند و دختر دیگری به همانجا برای کمک می‌رود».

او ادامه داد: «این واقعه را با دغدغه‌ای که سالیان سال داشتم تلفیق کردم و آن هم این‌که بسیاری از دوستان و نزدیکان من از ایران رفتند و بعد از سه، چهار سال که با آن‌ها صحبت می‌کردم از مهاجرت به کشوری دیگر خون گریه می‌کردند. تمام آن‌ها می‌گفتند که هیچ‌کجا سرزمین مادری نمی‌شود و البته برخی هم راه برگشتی هم نداشتند. این فیلم نظر من است درباره مهاجرت و ترک وطن برخی نابغه‌هایی که قصد رفتن دارند و پدر و مادر و اطرافیان خود را ترک می‌کنند. بزرگ‌ترین دغدغه من برای ساختن این فیلم این بود که به همدیگر اعتماد کنیم و سرزمین و تاریخ قدمت‌دار سرزمین‌مان را حفظ کنیم.»

با توجه به صحبت‌هایی که با مخاطبین داشتم، حرفی که فیلم می‌زند بر روی مخاطبان تاثیر گذاشته و دغدغه مرا درک و حس می‌کنند. مخالفت من با مهاجرت که حرف اصلی این فیلم است، از طرف مخاطب هم مورد پذیرش قرار گرفته است. این فیلم در یک جمله خلاصه می‌شود و آن اینکه بمانیم و ایران را زنده نگه داریم. با وجود کمبودها و مشکلات باید ماند و دست به دست همدیگر، برای زنده و سربلند نگه داشتن تاریخ ایران تلاش کنیم

کارگردان «اضافه‌های دوست داشتنی» درباره انتخاب بازیگران «نیستن» توضیح داد: «دو نقش اصلی «نیستن» پیرمرد و دختری جوان است. یادی می‌کنم از مرحوم حسین محب‌اهری که در ابتدا قرار بود نقش پیرمرد را بازی کند و همچنین عزت‌الله انتظامی که فیلم‌نامه را خواندند و با وجود آنکه موافق بازی در این نقش بودند اما شرایطی پیش آمد که این همکاری میسر نشد و یکی از آرزوهایی بود که به دلم ماند».

میانجی افزود: «فیلم «مردی که اسب شد» را که به نظرم یکی از عالی‌ترین فیلم‌های ۱۰ سال اخیر سینمای ایران است، در سینماهای «هنروتجربه» دیده بودم و حسرت می‌خورم که بعد از اکران فیزیکی، دسترسی به این فیلم وجود ندارد. از آن فیلم با محمود نظرعلیان آشنا بودم و زمان ساخت «نیستن» فکر کردم که به نقش رستم نزدیک است. ممنونم از او که با اولین تماس از زنجان به تهران آمدند و قرارداد بستیم. مهسا محب‌اهری هم از بین تعدای از بازیگرانی که حدود چهار ماه تمرین داشتیم انتخاب شد. محب‌اهری به نقش مژگان، نزدیک‌تر و در تمرینات هم نسبت به بقیه دوستان موفق‌تر بود».

کارگردان «بیست ماه و بیست روز» با اشاره به این‌که از نوشتن فیلم‌نامه تا ساخت فیلم، یک سال و دوماه زمان برده، اضافه کرد: «تئاتر خوانده‌ام و سال‌های زیادی در کنار بزرگانی چون محمد یعقوبی، آیدا کیخایی که امیدوارم به زودی حالش‌ان خوب شود کار کردم و هم‌چنین دستیار محمد رحمانیان بودم و از آن تجربیات در ساخت فیلم استفاده می‌کنم. تمرین‌ با بازیگران، مشابه تمرین‌های تئاتر برای من مهم است و بازیگران هم با این قضیه موافق هستند و لذت می‌برند. حدود هشت ماه نوشتن فیلم‌نامه زمان طول کشید و دو ماه مانده به فیلم‌برداری، تمرین‌ها را با بازیگران «نیستن» شروع کردم. تقریبا یک ماه‌ونیم بعد از ساخت هم تدوین، صداگذاری، اصلاح نور و رنگ و … زمان برد».

میانجی در پاسخ به این سوال که روش تمرین تئاتری را تا چه اندازه مفید می‌داند، بیان کرد: «سال ۸۶ موسسه کارنامه بازیگری می‌خواندم و با این‌که افتخار شاگردی اصغر فرهادی را نداشتم، تمرین‌های تئاتری را از او آموختم. آن سال از ساعت شش به بعد تعدادی از بازیگران محبوبی از جمله شهاب حسینی، ترانه علیدوستی، پیمان معادی و …  به موسسه می‌آمدند و فیلم‌نامه «درباره الی» را تمرین می‌کردند. با وجود آنکه فیلم در کنار دریا و ویلا می‌گذرد، این گروه در پلاتو تمرین می‌کردند و نتیجه هم فیلمی شده که بهترین فیلم فرهادی و یکی از بهترین فیلم‌های سینمای ایران است. این تمرین‌ها را توصیه می‌کنم و قطعا در فیلم‌سازی بسیار راهگشاست و قدری از دغدغه‌های زمان فیلم‌برداری برطرف می‌شود. حتی در فضای ۲۰ متری هم می‌شود تمرین فیلم‌نامه را انجام داد و لزومی ندارد حتما در لوکیشن فیلم باشد».

کارگردان مستند «سیاهکل» درباره بازخوردهای مخاطبین عنوان کرد: «در اولین اکران «۱۰۸ دقیقه از یک قرن» در خانه هنرمندان، مراسم آیین دیدار، سینما فرهنگ، سینما چارسو و اکران ویژه همراه با تماشاگران این بسته فیلم کوتاه را دیدم. به جز سینما فرهنگ و چارسو که جمعیت کمی آمده بودند، در بقیه اکران‌ها تعداد زیادی آمده بودند و نظرات آن‌ها را جویا می‌شدم. تا به اینجا بازی محمود نظرعلیان مورد توجه زیادی قرار گرفته و سحر عصرآزاد منتقد خوب سینما هم بعد از دیدن «نیستن»، نقطه قوت فیلم را بازی ایشان و مهسا محب‌اهری می‌دانند».

او افزود: «با توجه به صحبت‌هایی که با مخاطبین داشتم، حرفی که فیلم می‌زند بر روی مخاطبان تاثیر گذاشته و دغدغه مرا درک و حس می‌کنند. مخالفت من با مهاجرت که حرف اصلی این فیلم است، از طرف مخاطب هم مورد پذیرش قرار گرفته است. این فیلم در یک جمله خلاصه می‌شود و آن اینکه بمانیم و ایران را زنده نگه داریم. با وجود کمبودها و مشکلات باید ماند و دست به دست همدیگر، برای زنده و سربلند نگه داشتن تاریخ ایران تلاش کنیم.»

این کارگردان درباره پخش بین‌الملل فیلم هم توضیح داد: «پخش بین‌الملل «نیستن» در حدود سه ماه است که شروع شده و برخی جشنواره‌ها با عنوان فیلم، به این دلیل که تکراری است مخالفت داشتند. با اینکه تا جایی که می‌دانم، فیلمی در سینمای بلند و کوتاه و مستند با عنوان «نیستن» ساخته نشده است، در نهایت نام «صبح» برای پخش جهانی فیلم انتخاب شد».

میانجی با اشاره به این‌که «هنروتجربه»، تجربه دیدن فیلم کوتاه را بر روی پرده نقره‌ای سینما فراهم کرده، اضافه کرد: «خیلی مهم و لذت‌بخش است که سینمادارها پشت «هنروتجربه» باشند و اکران فیلم‌های «هنروتجربه»، نه فقط در تهران که در کل ایران نمایش داده شوند. حتی سینماهای نمایش دهنده هم، سانس‌های بیشتری را برای فیلم‌های این گروه در نظر بگیرند. به نظرم سرمایه سینمای حال حاضر ایران «هنروتجربه» است و حمایت از این گروه به ارتقای کیفی سینما کمک شایانی می‌کند.»

خیلی مهم و لذت‌بخش است که سینمادارها پشت «هنروتجربه» باشند و اکران فیلم‌های «هنروتجربه»، نه فقط در تهران که در کل ایران نمایش داده شوند. حتی سینماهای نمایش دهنده هم، سانس‌های بیشتری را برای فیلم‌های این گروه در نظر بگیرند. به نظرم سرمایه سینمای حال حاضر ایران «هنروتجربه» است و حمایت از این گروه به ارتقای کیفی سینما کمک شایانی می‌کند

کارگردان «سلام خداحافظ» در بخش دیگری از صحبت‌های خود گفت: «کاظم دانشی کارگردان «راحانا» که در همین بسته «۱۰۸ دقیقه از یک قرن» اکران دارد، پیشنهاد خوبی داد که وزارت ارشاد دفترهای سینمایی را ملزم به ساخت حداقل دو، سه فیلم کوتاه کند که امیدوارم این اتفاق بیافتد. فیلم‌سازان باید فرصت این را داشته باشند که به اندازه کافی در حوزه کوتاه کار کنند و با تجربه‌ورزی به فیلم بلند سینمایی ورود کنند. نمی‌شود بدون کسب تجارب و ناگهان به حوزه بلند وارد شد و متاسفانه تمایل تهیه‌کنندگان، سرمایه‌گذاری در سریال‌های بلند و فیلم‌های بلند سینمایی است. تهیه‌کنندگان به اشتباه فکر می‌کنند فیلم کوتاه، برگشت مالی ندارد. گاهی سه، چهار برابر هزینه ساخت فیلم کوتاه، برگشت مالی داریم و باید به این امر توجه داشت».

او در ادامه توضیح داد: «فیلم کوتاه در «هنروتجربه» اکران می‌شود و گاهی فروش بالایی هم شاهد هستیم. جشنواره‌های داخلی اعم از جشنواره «هنر زنده است»، جشن «خانه سینما»، جشنواره فیلم کوتاه «ده» کیارستمی و … در حال حاضر جوایز نقدی بسیار خوبی دارد. و جشنواره‌های خارجی هم با توجه به اختلاف ارزش ریالی و دلاری، ارزش نقدی خیلی بالایی دارد که تمامی این موارد می‌تواند ترغیب‌کننده تهیه‌کنندگان برای حمایت از ساخت و تولید فیلم کوتاه باشند. فیلم‌سازان فیلم کوتاه جزء سرمایه‌های سینمای ایران هستند و امیدوارم تهیه‌کنندگان پشت ما را خالی نکنند».

میانجی همچنین عنوان کرد: «می‌خواهم تشکر و یادی کنم از دوستانی که سینما را با هم شروع کردیم و هنوز پیگیریم و کار می‌کنیم. از آرمان خوانساریان، شادی کرم‌رودی، آرین وزیردفتری و حامد اصلانی تشکر می‌کنم که کم نیاوردند و با توجه به اوضاع خیلی سختی که برای فیلم‌ کوتاه است، ادامه دادند و در کنار هم کار می‌کنیم و به همدیگر انرژی می‌دهیم و خیلی قابل تقدیر است. استاد ما شهرام مکری بود و به شخصه به هر جایی در فیلم‌سازی برسم به او مدیونم و همچنین محمود کلاری».

کارگردان «فرهاد» ضمن اشاره به این‌که نمایش فیلم‌های «هنروتجربه» در صفحه مخصوص این موسسه در پلتفرم هاشور اتفاق مهم و لذت‌بخشی برای مخاطبین و فیلم‌سازان است، درباره سطح کیفی فیلم‌های کوتاه امسال عنوان کرد: «فیلم کوتاه در این چند سال اخیر حرفه‌ای‌تر شده و مردم هم استقبال بیشتر و توجه دقیق‌تری به این حوزه دارند. سال ۹۹ خیلی فیلم کوتاه خوب داشتیم. می‌توانم از «اکو» ساخته مهین صدری با بازی ترانه علیدوستی، دو فیلم مهیار ماندگار با نام‌های «آسمان آبی زمین پاک» و «اسب سفید بالدار» نام ببرم. فیلم کوتاه برای من حکم سینمای بلند را دارد و جدی‌تر است. فیلم‌های کوتاهی چند سال گذشته می‌بینم که بهتر از فیلم‌‎های بلند است و موفقیت‌های داخلی و خارجی زیادی هم داشته‌اند. امیدوارم با حمایت از فیلم‌های کوتاه، روند موفقیت‌ها سیر صعودی بیشتری هم پیدا کند».

 

برچسب‌ها: