هنروتجربه: سه سینماگر فعال در حوزه فیلم کوتاه از چالش ‌حرفه خود در شرایط کرونا و جایگاه سینمای کوتاه ایران گفته‌اند.

مهدیار ماندگار کارگردان فیلم کوتاه «اسب سفید بالدار»، مریم اسمی‌خانی کارگردان «وضعیت اورژانسی» و حسین ترک جوش که این روزها «انبار» را روی پرده سینماهای هنروتجربه درحال اکران دارد، در میزگرد خبرگزاری مهر با موضوع فیلم کوتاه حضور داشتند.

مهیار ماندگار که سال قبل «آسمان آبی زمین پاک» را در هنروتجربه اکران کرده است، در بخشی از این گفت‌وگو درباره وضعیت فیلم کوتاه ایران در سایه کرونا و حضور پلتفرمهای نمایش آنلاین برای این فیلم‌ها و حفظ حیاتشان در قیاس یا سینمای بلند توضیح داد: «واقعیت این است که «سینمای کوتاه» از اساس و در شرایط عادی هم سودی نداشته که بخواهد در شرایط بحرانی متضرر شود! به‌تعبیری سینمای بلند تازه دارد شرایط سینمای کوتاه را تجربه می‌کند. شرایط ما در یکسال گذشته همان بود که بود؛ همان بودجه کم، همان حساب‌وکتاب شخصی، بدون بازگشت سرمایه. این شرایط مختص سینمای کوتاه در ایران هم نیست و همه جای دنیا همین است. از این منظر کرونا تأثیری بر سینمای کوتاه نداشت. حتی از منظر مخاطب شاید شرایط را کمی بهتر هم کرد چرا که مردم به پلتفرم‌های آنلاین رو آوردند و بیشترین مخاطب فیلم کوتاه هم در همین پلتفرم‌ها است».

حسین ترک‌جوش در ادامه درمورد همین موضوع عنوان کرد: «همین امروز فیلم خود من در حال اکران است. انتظارمان هم این بود که مردم استقبال حداقلی از فیلم‌ها خواهند داشت ولی در سه هفته‌ای که از اکران فیلم گذشت، نشد آنچه انتظار داشتیم. رقمی که در گیشه ثبت شده واقعاً رقم خوبی نیست. قصه اصلی هم این است که ما فرهنگ‌سازی درستی برای فیلم کوتاه نکرده‌ایم. موسسه «هنروتجربه» که بانی این حوزه است باید برای اکران فیلم کوتاه فرهنگ‌سازی کند. باید کمک کند تا مردم با فضای فیلم کوتاه آشنا شوند. اگر برای فیلم کوتاه تبلیغ مناسب شود و فرهنگ‌سازی صورت بگیرد، حتی معتقدم فروش فیلم کوتاه می‌تواند از سینمای بلند هم سبقت بگیرد. چراکه بچه‌هایی که امروز در سینمای کوتاه فعال هستند، از خیلی از فعالان سینمای بلند و حرفه‌ای امروز پیش‌تر هستند».

در بخش دیگری از این میزگرد مریم اسمی‌خانی در پاسخ به این سوال که آیا کرونا برخلاف سینمای بلند که از این بحران صدمه دید، موجب افزایش مخاطبان سینمای کوتاه شده است یا خیر، گفت: «به تعبیری بله. البته درست‌تر این است که بگوییم کرونا شرایط سینمای بلند و کوتاه را یکسان کرد. یعنی محدود شدن فضا اکران فیلم‌های بلند، سینمای بلند را شبیه سینمای کوتاه کرده است. اگر امروز سایت‌های مانند «هاشور» و «ودیو» به فیلم کوتاه اختصاص دارد، سینمای بلند هم ناگزیر سراغ سایت‌هایی مانند «فیلیمو» و «نماوا» رفته است. دیگر این طور نیست که من بخواهم دست خانواده‌ام را بگیرم و به سینما ببرم. همان‌طور که یک فیلم بلند را می‌توان در خانه پخش کرد، یک فیلم کوتاه را هم می‌توان. فیلم کوتاه و فیلم بلند در هر حال مخاطب خاص خود را دارند».

اسمی‌خانی ادامه داد: «افرادی مثل من شاید هم‌زمان مخاطب فیلم کوتاه و بلند باشند، اما برخی افرادی بیشتر به فیلم کوتاه علاقه‌مندند و برخی دیگر فقط فیلم بلند می‌بینند، هر چیزی هم باشد تماشا می‌کنند. نکته اینجاست که مخاطب فیلم کوتاه زمانی برای یک فیلم وقت می‌گذارد که بداند فیلم خوب می‌بیند. واقعیت هم این است که باید بپذیریم فیلم کوتاه خوب، در حال حاضر کم است. همین سال ۹۹ از میان صد و خرده‌ای فیلم کوتاه تولیدشده، شاید چهار، پنج فیلم را می‌توان تماشا کرد که از آن‌ها حال خوب گرفت و فکر آدم به آن‌ها مشغول شود. از این دست تولیدات خیلی کم شده است و عرصه سینمای کوتاه تبدیل به حوزه‌ای شده است که حالا عده‌ای بیایند و تجربه‌ای بکنند و سریع بروند سراغ ساخت فیلم بلند تا به‌زعم خودشان، وارد سینما شوند!».

ماندگار هم در ادامه افزود:«من خودم همواره عاشق سینمای کوتاه بوده، هستم و خواهم بود. زمانی هم اگر فیلم بلند بسازم، بازهم ساخت فیلم کوتاه را رها نمی‌کنم. اما باید بدانیم سینما به معنای هنری که مخاطب آن را دنبال می‌کند و امروز تاریخی برای خود دارد، ناظر به سینمای بلند است. نمی‌توانم توقع داشته باشم سینمای کوتاه مخاطب زیادی داشته باشد. البته که خوب است به‌خصوص در حوزه پلتفرم‌ها مخاطبان سینمای کوتاه بیشتر شود، اما از منظر اکران عمومی و نمایش فیلم کوتاه بر پرده خارج از فضای جشنواره‌ها، شخصاً از همین شرایط امروز هم راضی‌ام و فکر می‌کنم مسیر خوبی را تا امروز طی کرده‌ایم. همین که «هنروتجربه» در هر فصل سه‌ماهه چند فیلم کوتاه را اکران می‌کند، اتفاق بسیار خوبی است. طبیعتاً فضای اکران آنلاین، جای پیشرفت بسیار بیشتری برای فیلم کوتاه دارد».

در بخش دیگری از این گفت‌وگو  سوالی درباره تأثیر کرونا بر فرآیند تولید و ساخت فیلم کوتاه مطرح شد،اسمی‌خانی در این مورد عنوان کرد:« خودم پروژه‌ای را در ایام کرونا در دست نداشتم اما با توجه به مشاهداتم از پروژه‌های دیگر می‌دانم هزینه‌های تولید بسیار بالا رفته است. مثلاً بازیگران سرویس‌های تک‌نفره می‌خواهند. وقتی قرار است فاصله اجتماعی رعایت شود، طبیعتاً سرویس عوامل باید مراعات‌های خاص خود را داشته باشد. این تنها یک نمونه است از افزایش هزینه‌ها. شرایط به‌گونه‌ای است که با یک مورد مشکوک به ابتلا، همه برنامه‌ریزی‌ها به هم می‌ریزد!».

ماندگار هم گفت:« من در همین شرایط تجربه ساخت یک فیلم جمع‌وجور ۵ دقیقه‌ای را داشتم. واقعیت این است که خیلی به من چسبید این تجربه چون به دلیل کرونا خیلی گروه تولید کوچک بود. خیلی خوش گذشت (می‌خندد) و تنها سختی‌اش ماجرا ماسک بود!».

ترک‌جوش هم در این ارتباط توضیح داد:«ما هم تجربه ساخت فیلم کوتاهی را تا همین هفته پیش داشتیم که برخلاف آقای ماندگار، خیلی پروژه پرجمعیت و شلوغی هم بود. در لوکیشنی در خارج از تهران کار کردیم. در یک روستا بود و واقعاً هم استرس داشتیم که از طریق بچه‌های گروه ما کرونا نگیرند! هزینه تولید بسیار بالا رفته است».