هنروتجربه: مستند «کودتای ۵۳» ساخته تقی امیرانی؛ فیلم‌ساز ساکن انگلستان از جمله فیلم‌های در حال اکران در سینماهای هنروتجربه و  اکران آنلاین در صفحه ویژه هنروتجربه در هاشور است. این فیلم که حاصل تلاش و پژوهش ده ساله امیرانی است در میان پنج مستند برتر سال ۲۰۲۰ میلادی به انتخاب روزنامه واشنگتن پست معرفی شده است.
تقی امیرانی در پاسخ به این سوال که:در گفت‌وگویی که به تازگی به شکل آنلاین با آقای مهرداد اسکویی داشتید به ۵۳۲ ساعت راشی که برای تولید «کودتای ۵۳» جمع آوری و تهیه کرده بودید، اشاره کردید. مسلما انتخاب از میان این حجم عظیم فیلم، کار آسانی نبوده است». به صبا توضیح داد: «همیشه نسبت مواد خامی که برای ساخت هر فیلمی فراهم می‌شود بیشتر از مدت زمان خود فیلم است. این روند به ویژه در مستند بسیار طبیعی است چون اتکایتان همزمان هم به تحقیق و هم به شهود است. نمی‌دانید چه چیزی در انتظارتان است و پس از یافتن مرواریدهای پنهان در جوی‌های پر گل و لای هم، باز مجبور به انتخابید چراکه هدف اصلی، رسیدن به ساختار و قصه‌ای جذاب و شفاف در یک ظرف زمانی نسبتا محدود است».
او درمورد مصاحبه با ابراهیم گلستان برای مستند «کودتای ۵۳» و سایر مصاحبه‌هایی که به دلیل محدودیت زمانی فیلم کنار گذاشته است، عنوان کرد: «مصاحبه با ابراهیم گلستان گفت‌وگوی درجه یک و جذابی شد چون ایشان چند سال در آبادان و شرکت نفت کار کرده بودند و حتی در روزهای کودتا و همین طور روزهای دادگاه دکتر مصدق عکاسی و فیلم‌برداری می‌کردند. این مصاحبه یکی از آن چیزهایی است که اگر تصمیم بگیرم سریال یا قسمت دوم «کودتای ۵۳» را بسازم احتمالا از آن استفاده کنم. فقط در همین سکانس دادگاه، به جز ابراهیم گلستان، نفر دیگری که متاسفانه نتوانستیم از مصاحبه‌شان در این فیلم استفاده کنیم خانم شیرین بزرگمهر، دختر سرهنگ جلیل بزرگمهر، وکیل مرحوم دکتر مصدق است. مصاحبه‌ جالبی بود درباره داستان‌های مربوط به دادگاه مصدق».

او افزود: «یکی از شخصیت‌های بسیار مهم دوران مصدق، دکتر فاطمی است که ما مصاحبه و تصاویری از او داشتیم، اما به دلیل محدودیت زمان و ساختار اصلی فیلم ناچار به حذفش شدیم. با خانم شهرآزاد دیبا ـ وکیلی، برادرزاده دکتر مصدق هم گفت‌وگو کردیم که حرف‌های جالبی از دادگاه زدند. چون در تمام جلسات دادگاه حضور داشتند. چند روزنامه‌نگار و حتی افراد عادی هم قصه‌های جذابی از ماجرای محکمه نظامی تعریف کرده بودند که به خاطر ساختار و زمان فیلم حذفشان کردیم. خانم پریوش صالح همسر سیف‌الله معظمی، وزیر پست و تلفن و تلگراف دولت دکتر مصدق، شاهد عینی دستگیری دکتر مصدق و وزرا بودند و مصاحبه‌شان بسیار جالب شد. به هر حال، قصد داشتیم به موضوعات بسیاری بپردازیم اما کات اولیه فیلم هشت ساعت شد».

تقی امیرانی درمورد حذف برخی راش‌ها و ناچار بودنش به انتخاب تصاویر مناسب فیلم از بین داشته هایش، گفت: «بسیاری از بخش‌های مختلف این داستان، از کشف نفت در مسجد سلیمان و ساخت پالایشگاه آبادان گرفته تا انتقال قدرت از رضا شاه به پسرش و همین طور بخش محکمه نظامی در کات اولیه فیلم وجود داشت اما فراموش نکنید که مخاطبان عمده فیلم، از ایران جز نام چیزی نشنیده‌اند و شناخت‌شان بسیار سطحی و محدود است. بعلاوه،‌ ما فکر کردیم که هیچ فیلم‌سازی تاکنون شانس استفاده از متن مصاحبه نورمن داربی‌شر را نداشته است و این مهره طلایی فیلم ماست. این مصاحبه ارزش تاریخی بالایی داشت در حالی که باقی مسائل پیش از این تا حدی بیان شده بودند».

این مستندساز در ادامه در پاسخ به سوالی مبنی براین‌که آیا قصد دارد تجربه های ده ساله اش را به صورت مکتوب تدوین کند یا نه، اظهار کرد: «اتفاقا پیشنهادهایی در این زمینه دریافت کرده‌ام از جمله این که تجربه ساخت فیلم را به صورت یک کتاب دربیاورم. پیشنهاد جالبی است که به آن فکر خواهم کرد. ممکن است فیلم‌نامه یا کتابی بر این اساس بنویسم. به هر حال شکی نیست که این مصاحبه‌ها و مدارک ارزش سینمایی دارند».

امیرانی هم‌چنین درپاسخ به این سوال که آیا به جز مصاحبه‌ها، اسناد و مدارک مهم دیگری هم بود که به دلیل ربط نداشتن به خط اصلی داستان یا طولانی شدن فیلم کنار گذاشته شده باشد، گفت: «مدارک زیادی پیدا کردیم که نتوانستیم از آن‌ها در فیلم استفاده کنیم. البته عمده‌شان در تمام کتابخانه‌ها و مرکز تحقیقاتی جهان در دسترس همه هستند و اگر کسی بخواهد به سادگی می‌تواند پیدایشان کند. ما در هر صورت به فکر این هستیم که این مدارک را به نحوی برای علاقه‌مندان ساکن ایران قابل دسترس‌تر کنیم».

او در پایان درباره بهترین استفاده‌ای که از مصاحبه‌ها می‌توان کرد، با اشاره به پیشنهادهایی که در این مدت دریافت کرده است، عنوان کرد: «ممکن است کات هشت ساعته ما تبدیل به مجموعه‌ای چند قسمتی شود یا فیلم‌های دیگری درباره همین موضوع تولید کنم. در این مدت پیشنهادهای هیجان‌انگیز زیادی دریافت کرده‌ام مانند این که «کودتای ۵۳» تبدیل به فیلمی داستانی شود، اما باید کمی زمان بگذرد تا ببینم آیا و چه‌طور پروژه مرا جذب خودش می‌کند. باید صبر کرد و دید!».