هنروتجربه: روزنامه اعتماد امروز در صفحه فرهنگی خود با عنوان «چشم‌اندازی در مه» در گفت‌وگو با فیلم‌سازان به دورنمای اکران فیلم‌های آن‌ها پرداخته است.

این گفت‌وگوها با هوشنگ گلمکانی، مجید برزگر، سامان سالور، ابراهیم ایرج‌زاد، بهنام بهزادی و کاظم ملایی صورت گرفته است. این کارگردان‌ها در صحبت‌های‌شان علاوه بر تشریح وضعیت اکران و مخاطب در سینمای ایران به قابلیت‌های اکران آنلاین و هم‌چنین نگرانی‌هایی که در ارتباط با امنیت عرضه اینترنتی وجود دارد، اشاره  کردند.

هوشنگ گلمکانی: مردم تمایل دارند در خانه فیلم ببینند
هوشنگ گلمکانی، منتقد صاحب‌نام سینما که ۳۸ سال سردبیر ماهنامه فیلم بود و اولین فیلم بلندسینمایی خود را با نام «آهو» سال ۹۹ مقابل دوربین برد در صحبت‌هایش به آمار مخاطبان سینما در ایران اشاره داشت: «دو سال پیش وقتی هنوز کرونایی وجود نداشت، آماری منتشر شده بود مبنی  بر اینکه برای اولین‌بار فروش فیلم‌ها از طریق مجازی بیشتر از بلیت سینماها شده و این اتفاق بسیار مهمی‌است. اینکه کمپانی‌های نتفلیکس و آمازون و… در هفت، هشت سال گذشته مناسبات اقتصادی سینما را قبضه کردند یعنی اینکه شیوه فیلم دیدن از حالت سنتی خارج شده و حالا مردم بیشتر تمایل دارند در خانه به تماشای فیلم بنشینند. مخاطبان فیلم‌ها پیش از کرونا هم در کشور ما بیش از سه میلیون نفر نبودند یعنی هشتاد میلیون نفر دیگر به سینما نمی‌روند. این جمعیت انبوه قابل توجهی است که باید فیلم‌ها را به شیوه‌های مجازی به آن‌ها عرضه کرد. این‌که در دو سال اخیر سریال‌سازی در ایران رواج پیدا کرده به دلیل  همین بازار وسیع هشتاد میلیونی است. سینما رفتن برخلاف گذشته هزینه زیادی دارد و مجموع این تغییرات در کنار هم یعنی شیوه‌های فیلم دیدن نسبت به گذشته بسیار متفاوت شده است».

به گفته گلمکانی هنوز تصمیمی‌گرفته نشده که فیلم «آهو» نمایش آنلاین داشته باشد یا در سینمااکران شود : « فعلا منتظر روشن‌تر شدن وضعیت آینده هستیم ولی نمایش آنلاین قابلیت و امکان بسیار خوبی متناسب با روزگار ماست، اما قاچاق و ناامنی موجود در این فضا باعث شده صاحبان فیلم‌ها دچار تردید شوند. هزینه تولید فیلم‌ها بالا رفته و وقتی فیلم‌ها روی خروجی پلتفرم‌های آنلاین قرار می‌گیرند به سرعت دزدیده می‌شوند. البته نتفلیکس و آمازون هم این مشکل را دارند اما بازار‌ آن‌ها بسیار گسترده است و چنین سرقت‌هایی پول خرد آنها حساب می‌شود ولی برای سینمای ما این سرقت‌ها گران تمام می‌شود».این منتقد سینما راه نجات سینمای ایران را امنیت اکران آنلاین به لحاظ قانونی (پیوستن به قانون کپی‌رایت) و فنی می‌داند.

مجید برزگر:  پلتفرم‌ها با صاحبان فیلم‌ها برخورد یک‌سویه دارند
مجید برزگر با پنج فیلم «ابر بارانش گرفته» (کارگردان) «مامان»، «دشمنان»، «علت مرگ نامعلوم» و «بچه گرگ‌های دره سیب» (تهیه‌کننده) در انتظار اکران است. درباره شرایط سینماها و اکران می‌گوید: «متاسفانه شرایط به شکلی پیش رفت و پاندمی‌کرونا طوری در همه زندگی ما گسترده شد که همه چیز را به هم ریخت. ببینید در بازه‌هایی معتقدم سینماها ناامن نبودند به دلیل رعایت فاصله قانونی و ضدعفونی کردن‌های مدام سالن‌ها. شما مقایسه کنید نسبت به کافه‌ها و رستوران‌ها و مجتمع‌های تجاری. همه بی ماسک و نزدیک بدون فاصله ممکن. سالن‌ها واقعا امنیت بیشتری برای مخاطبان داشتند ولی به هر جهت از یک سال گذشته با تعطیلی‌های پی در پی مواجه شدند و مردم هم تا رفع خطر جدی و استفاده از واکسیناسیون به سالن سینما نرفتند. الان هم شرایط اقتصادی و روانی به گونه‌ای است که مردم اصلا دل و دماغ و دلخوشی سینما رفتن را ندارند و سینما از اولویت‌های آن‌ها خارج شده است.البته سینما در همه جای دنیا با تعطیلی مواجه بود و هیچ کسی پیش بینی از زمان اکران فیلمش ندارد چه برسد به کشور ما».

برزگر در ادامه صحبت‌هایش به محدودیت‌های سینماگران مستقل در دوران پیش از کرونا اشاره دارد: «اما تمام این صحبت‌ها یک سوی ماجراست، سوی دیگر آن این‌که اساسا جنس فیلم‌هایی که ما و فیلم‌سازان هم رده من می‌سازیم، در شرایط غیرکرونایی هم با مهربانی مواجه نبود. اغلب فیلم‌های سینما را ساخته‌های ستاره محور با سرمایه‌های کلان تشکیل می‌دادند و سینماداران مناسبات اکران را به نفع خودشان طراحی می‌کردند.برای فیلم‌های ما بهترین حالت حضورهای جهانی و فستیوال‌های بین المللی است و در ادامه مسیر همین روش را پیش می‌گیرم، ترجیحم این است همه فیلم‌هایم (ابر بارانش گرفته، مامان، دشمنان، علت مرگ نامعلوم و بچه گرگهای دره سیب) در جشنواره‌های خارج از ایران فرصتی را برای عرضه شان فراهم کنم تا هم فروش و هم نمایش‌های بین المللی داشته باشد ولی به هرجهت با توجه به صف طویلی که از دو سال گذشته در اکران وجود دارد، این نگرانی با من وجود دارد که اکران داخلی چه زمانی به ما می‌رسد. وضعیت بغرنج به حدی است که نگاه به تولید فیلم در سینمای ایران بسیار محدود شده و به نظر می‌رسد در سال پیش رو فیلم کمی‌تولید شود، چون سرمایه گذاران آینده ای برای بازگشت سرمایه فیلم شان متصور نیستند».

او با اشاره به اینکه از سوی دیگر فیلم‌سازان برای نمایش فیلم شان با پلتفرم‌های نمایشی مواجه هستند، توضیح می‌دهد: «به نظر می‌رسد این سامانه‌ها برای فیلم‌های قصه گو مناسب تر است تا فیلمی‌که از اتمسفر و فضاسازی به خصوصی برخوردار است و اساسا مخاطب از روی تبلت و موبایل یا نمایشگر خانگی جذب آن‌ها نمی‌شود. نکته مهم تر سرقتی است که در مدت زمان بسیار کوتاه از این پلتفرم‌ها می‌شود و تمام هست و نیست سرمایه گذار آن فیلم‌ها به باد می‌رود و نکته بسیار مهم تر برخورد یکسویه این پلتفرم‌ها با صاحبان فیلم‌هاست که بدون هیچ کنترل و صیانتی روی خروجی، خود فیلم‌ها را با مبالغ کم -تازه اگر مایل باشند- خریداری می‌کنند. به همین جهت گزینه آنلاین از نظر من و برای فیلم‌های ما مناسب نیست. البته که سرمایه و کار یک گروه همدل که منتظر هستند تا ماحصل تلاش شان دیده شود، معطل می‌ماند. گمان می‌کنم همچنان اکران آنلاین تصمیم دست کم از سر رضایتی نیست. فعلا صبوری می‌کنم مگر اینکه شرایط اقتصادی فشار بیاورد و ناچار به چشم پوشی شویم که ظاهرا خیلی هم از این شرایط دور نیستیم».

کاظم ملایی:سینمای  مستقل همیشه نگران بازگشت سرمایه بوده است
کاظم ملایی هم که فیلم  «گورکن» را در صف اکران  دادر،می‌گوید: «متاسفانه این روزها فیلم‌های بی‌شماری هستند که در صف اکران منتظر نشسته و چشم‌انتظار تغییر شرایط هستند. چشم امید همه این فیلم‌ها، واکسیناسیون سراسری است تا سینماها برای همیشه بازگشایی شوند و دوباره چالش پیک‌های جدید آن را به تعطیلی نکشاند. وضعیت «گورکن» هم مشابه تمام این فیلم‌هاست، با این تفاوت که تولید بخش خصوصی است و کار سخت‌تری در زمان اکران دارد. برای همه ما پرواضح است که بسیاری از آثار دولتی در زمان تولید خرج خود را درمی‌آورند ولی تولیدات بخش مستقل همیشه دغدغه‌ و نگرانی بازگشت سرمایه همراه‌شان بوده است. جدا از این موضوع، شرایط سخت و تلخ این روزها را هم ضمیمه ماجرا کنید. چاره‌ای نیست جز اینکه خودمان را مثبت نگه داریم و امیدوار باشیم که روزهای خوبی چشم انتظارمان است.»

این کارگردان درباره نمایش آنلاین توضیح می‌دهد: «خودم جزو کسانی بودم که با اکران آنلاین مخالف بودم، به خاطر اینکه واقعا مسائل بی‌شماری داشت، ولی خب وضعیت آن‌قدر بحرانی شد که جزو گزینه‌های جدی ما و خیلی از فیلم‌های دیگر شد. پاییز سال گذشته هم در مقطعی که فیلم ما به خاطر حضور در جشنواره‌های خارجی بسیار خبرساز بود به تهیه‌کننده فیلم پیشنهاد اکران آنلاین را دادم ولی خب ایشان هم مثل خیلی از تهیه‌کننده‌ها همچنان امیدوار بهتر شدن شرایط بودند و ترجیح می‌دادند صبوری کنند تا اوضاع بهتری برای اکران فیلم مهیا شود. ولی واقعیت این است که تا به امروز به‌رغم بازگشایی مقطعی سینماها، نگرانی و ترس مردم به هیچ عنوان مرتفع نشده و از طرف دیگر سفره آن‌ها کوچک‌تر هم شده است و از لحاظ روحی و روانی هم اصلا تمایل و نیازی برای رفتن به سینما ندارند».

او می‌گوید: «با پایین آمدن پیک چهارم، سینماها دوباره در عید فطر بازگشایی می‌شوند و تهیه‌کننده فیلم هم فعلا مصمم است که در صورت بهبود شرایط حال حاضر، «گورکن» را در آن زمان در سینماها اکران کند و بعد از آن هم احتمالا فیلم روانه اکران آنلاین می‌شود. حالا باید ببینیم که وضعیت چگونه پیش می‌رود. من به‌رغم اتفاقات تلخ یک‌سال اخیر و تعطیلی و خاموشی سینماها، ولی خوشبختانه به خاطر حضور «گورکن» در جشنواره‌های خارجی، بازخورد بسیار زیادی از مخاطبان خارجی گرفته‌ام، ولی امروز دیگر مشتاق و کنجکاوم که ببینم مخاطب ایرانی در مورد آن چه فکر می‌کند. دوست دارم این فیلم هر چه سریع‌تر اکران شود و حلاوت و تازگی‌اش برایم از بین نرود».