هنروتجربه مریم شاه‌پوری: سی‌وهشتمین جشنواره جهانی فیلم فجر پس از یک دوره تعطیلی به دلیل فراگیری کرونا از امروز پنجم خرداد تا چهارشنبه دوازدهم خرداد برگزار می‌شود و درست مثل هر دوره و رویداد سینمایی دیگری مملو از فیلم‌های کنجکاوی‌برانگیز و تحسین‌شده سینمای جهان است. از سایر جزییات و حواشی و اخباری که احتمالاً تا امروز شنیده‌اید عبور می‌کنیم و نگاهی گذرا می‌اندازیم به بعضی از آثار سینمایی جالب توجه این دوره که سینمادوستان را وسوسه می‌کنند در این روزگار تعطیلی سینماها – و ازدست‌رفتن تجربه‌ بدون جایگزین فیلم دیدن بر پرده نقره‌ای – دوباره پا به سالن‌های تاریک سینما بگذارند.

سواران عدالت (آندرس توماس یِنسِن)/ Riders of Justice
این فیلم اکشن کمدی یکی از مشهورترین و مهم‌ترین فیلم‌های این دوره است. «سواران عدالت» که مدس میکلسن نقش اصلی آن را بازی کرده، از  دو هفته پیش در سینماهای ایالات متحده روی پرده رفته و امتیاز میانگین خیلی خوب ۸۱ از صد را از نوزده منتقد در سایت معتبر جمع‌آوری آرای منتقدان «متاکریتیک» گرفته است. آندرس توماس ینسن که به عنوان فیلم‌نامه‌نویس کارنامه درخشان و بلندی دارد، سه بار در سال‌های ۱۹۹۷ تا ۱۹۹۹ برای فیلم‌های کوتاهش نامزد دریافت جایزه اسکار شد و دفعه آخر تندیس را به خانه برد. «سواران عدالت» پنجمین فیلم بلند او در مقام کارگردان است.

حافظ برادر (فرید کاراهان، ۲۰۲۱)/ Brother’s Keeper
چهارمین فیلم بلند فرید کاراهان که با آثار قبلی‌اش بیش‌تر در جشنواره‌های داخلی ترکیه دیده و تحسین شده بود، جایزه فیپرشی جشنواره برلین امسال را کسب کرد. سوای این، برخی منتقدان داخلی هم دیدن «حافظ برادر» را توصیه کرده‌اند.

کوهستان جادویی (اورشولا آنتونیاک، ۲۰۲۰)/ Magic Mountains
این درام جنایی را هم منتقدان ایرانی توصیه کرده‌اند. فیلمی محصول هلند که پنجمین فیلم سینمایی اورشولا آنتونیاک لهستانی است که با آثار قبلی‌اش در جشنواره‌های مهمی چون کن و لوکارنو تحسین شده است.

اگر باد بیافتد (نورا مارتیروسیان، ۲۰۲۰)/ Should the Wind Drop
درامی محصول مشترک فرانسه، ارمنستان و بلژیک که نه‌تنها سال گذشته در فهرست آثار انتخابی جشنواره کن بود بلکه جایزه بهترین فیلم اول را هم از جشنواره شب‌های سیاه تالین برنده شد. «اگر باد بیفتد» در جشنواره تسالونیکی ۲۰۲۰ هم عرضه شد.

هلن (آنتی یوکینِن، ۲۰۲۰)/ Helene
درامی زندگی‌نامه‌ای تاریخی از سینمای فنلاند درباره نقاش نوگرایی (مدرنیستی) به نام هلن شَروبِک که برای آثار واقع‌گرا و خودنگاره‌هایش شناخته می‌شد. «هلن» سال گذشته در جشنواره‌های کمریمیج و شانگهای عرضه شد. آنتی یوکینن حدود سه دهه سابقه کارگردانی دارد که اغلب به ساخت ویدیوهای کوتاه گذشته است. این فیلم هم یکی از دیگر آثار پیشنهادی منتقدان است.

عوامل انسانی (رونی تراکر، ۲۰۲۱)/ Human Factors
این درام که محصول مشترک آلمان، ایتالیا و دانمارک است، دومین فیلم بلند رونی تراکر به شمار می‌رود که امسال در دو جشنواره مهم برلین و ساندنس روی پرده رفته است. تراکر با فیلم اولش «ارمی‌ها» (۲۰۱۶) هم به جشنواره برلین و ونیز رفته بود.

نور طبیعی (دینِش ناگ، ۲۰۲۱)/ Natural Light
درامی جنگی از مجارستان، فرانسه و آلمان که اولین نمایش جهانی‌اش در جشنواره برلین ۲۰۲۱ بود که جایزه خرس نقره‌ای بهترین کارگردانی را برنده شد. «نور طبیعی» اولین فیلم بلند داستانی دینش ناگ است که اولین فیلم کوتاهش را سال ۲۰۰۳ ساخت.

بهداشت اجتماعی (دُنی کوت، ۲۰۲۱)/ Social Hygiene
اولین نمایش فیلم در بخش «برخوردها»ی جشنواره برلین ۲۰۲۱ بود که جایزه بهترین کارگردانی را به طور مشترک با فیلم «دختر و عنکبوت» برنده شد. دنی کوت فیلم‌ساز کانادایی مشهوری – دست‌کم در حیطه جشنواره‌ها – است که تا امروز برای آثار متنوع خود در جشنواره‌های مختلف و پرشماری تحسین شده است، از جمله کن، برلین، هات داکس، لوکارنو، مونترال، سن سباستین، تسالونیکی، تورنتو و ونکوور.

۲۰۰ متر (امین نایفه، ۲۰۲۰)/ ۲۰۰ Meters
اولین فیلم بلند امین نایفه فلسطینی سال گذشته در جشنواره‌های مختلفی عرضه شد که مهم‌ترین‌شان ونیز و تسالونیکی بود؛ رویدادهایی که جوایز انتخاب تماشاگران و بهترین کارگردانی بخش «Meet the Neighbors» را به‌ترتیب نصیب نایفه کردند. «۲۰۰ متر» نماینده رسمی کشور اردن در نودوسومین جوایز آکادمی بود که به جمع نامزدهای نهایی راه پیدا نکرد.

شنا تا به آن‌جا که آبی شود دریا (جیا ژانکو، ۲۰۲۰)/ Swimming Out Till the Sea Turns Blue
از میان مستندهای این دوره جشنواره جهانی فجر، این فیلم چینی از کارگردان «زندگی بی‌حرکت» (۲۰۰۶؛ برنده شیر طلایی ونیز) و «کمی گناه» (۲۰۱۳؛ برنده جایزه بهترین فیلم‌نامه کن) بیش‌تر به دلیل اهمیت کارگردانش بسیار کنجکاوی‌برانگیز است چون امتیاز میانگین حاصل از پنج نقد اولش در «متاکریتیک» چندان قابل اعتنا نیست. «شنا تا به آن‌جا که آبی شود دریا» که از دو روز دیگر (۲۸ مه، ۷ خرداد) در سینماهای ایالات متحده اکران می‌شود، در جشنواره برلین ۲۰۲۰ هم عرضه شده بود.

حقیقت درباره زندگی شیرین (جوزپه پِدِرسولی، ۲۰۲۰)/ The Truth About La Dolce Vita
این مستند هم به دلیل پرداختن به مرحله‌ای از خلق یکی از دیدنی‌ترین آثار سینمایی فدریکو فلینی حائز اهمیت است. اولین فیلم جوزپه پدرسولی در مقام کارگردان که خودش تهیه‌کننده شناخته‌شده‌ای است و «حقیقت درباره زندگی شیرین» را هم درباره تهیه‌کننده اثر فلینی، جوزپه آماتو، ساخته است و چالش او با نسخه اولیه و طولانی‌تر از چهار ساعت فیلم.

آخرین و اولین انسان‌ها (یوهان یوهانسون، ۲۰۲۰)/ Last and First Men
اولین و آخرین فیلم داستانی یوهان یوهانسون فقید در مقام کارگردان، که موسیقی‌‌متن‌های درخشانش برای دو فیلم دیدنی دنی ویلنوو – یعنی «سیکاریو» (۲۰۱۵) و «ورود» (۲۰۱۶) – از جمله آثار فراموش‌نشدنی او هستند که دو نامزدی اسکار بهترین موسیقی متن اریژینال را در کارنامه دارد. «آخرین و اولین انسان‌ها» اولین نمایش جهانی‌اش را در جشنواره برلین ۲۰۲۰ و دو سال پس از مرگ خالقش تجربه کرد و سپس جایزه فیپرشی جشنواره مونترال را برنده شد. امتیاز میانگین هشت منتقد در «متاکریتیک» ۸۳ از صد شده که برای یک فیلم فانتزی، معمایی و علمی‌خیالی با یک راوی مثل تیلدا سویینتن فوق‌العاده به نظر می‌رسد.

آقای باخمن و کلاس او (ماریا اِشپیت، ۲۰۲۱)/ Mr. Bachmann and His Class
مستندی که موفق‌ترین اثر در کارنامه ماریا اشپیت، فیلم‌ساز آلمانی، است؛ فیلمی که هم خرس نقره‌ای هیأت داوران برلین ۲۰۲۱ را برنده شد و هم جایزه فایربرد طلایی بهترین مستند جشنواره بین‌المللی هنگ کنگ را. «آقای باخمن و کلاس او» که ۲۱۷ دقیقه است(!) امتیاز میانگین فوق‌العاده ۸۹ از صد را از شش منتقد در «متاکریتیک» گرفته است.

یک جای معمولی (اوبرتو پازولینی، ۲۰۲۰)/ Nowhere Special
درامی از خواهرزاده فیلم‌ساز مشهور ایتالیایی لوکینو ویسکونتی که خودش فیلم‌ساز تحسین‌شده‌ای است و با کمدی «فول مانتی» (۱۹۹۷؛ نامزد اسکار بهترین فیلم) در جهان شناخته شد. «یک جای معمولی» در بخش افق‌های ونیز ۲۰۲۰ به نمایش درآمد و جوایز تماشاگران جشنواره‌های ورشو و وایادولید را هم به دست آورد.

پدر ما (کلودیو نوچه، ۲۰۲۰)/ Padrenostro
این درام ایتالیایی چهارمین حضور کلودیو نوچه را در جشنواره ونیز رقم زد و یک جایزه فنی و جایزه بهترین بازیگر مرد را (برای پیرفرانچسکو فاوینو) برنده شد.

دیوار صوتی (احمد غصین، ۲۰۱۹)/ All This Victory
این درام جنگی که محصول مشترک لبنان و فرانسه است، به عنوان دومین فیلم بلند غصین دو جایزه از جشنواره ونیز ۲۰۱۹ برنده شد.

پدر (کریستینا گروزوا و پیتر والچانف، ۲۰۱۹)/ The Father
گروزوا و والچانف زوج فیلم‌ساز بلغاری که با معدود آثارشان حضورهای جشنواره‌ای پرشماری را تجربه کرده‌اند، با این کمدی هم بسیار تحسین شده‌اند و مثلاً جایزه بهترین فیلم جشنواره کارلووی واری ۲۰۱۹ را کسب کردند.

و البته که آثار کنجکاوی‌برانگیز سی‌وهشتمین جشنواره جهانی فجر همین‌ها نیستند و همان طور که عنوان این مطلب هم اشاره دارد، این‌ها بعضی از آثاری هستند که می‌توانند سینمادوستان پیگیر را کنجکاو  خودشان کنند. بماند که همیشه در بخش کلاسیک‌های ترمیم‌شده و آثار کوتاه نیز جواهرهای خاصی را می‌شود کشف کرد.

  • برگرفته از منابع مختلف