هنروتجربه:  فیلم «مراسم تدفین کلاغ‌ها» ساخته ناصر قهرمانی و  مستند بلند «ماه در تکه آینه» به کارگردانی الهام حسامی دو فیلم اکران جدید «هنروتجربه» هستند. کارگردان‌های این آثار در یادداشت‌هایی درباره فیلم‌هایشان نکاتی را یادآور شده‌اند که در ادامه می‌خوانید.

باور کنید کلاغ‌ها سمبل مرگ نیستند …
ناصر قرمانی

واقعیت این است که وقتی کلاغی می‌میرد بقیه کلاغ‌ها دورش جمع می‌شوند و داد و هوار راه می‌اندازند اما این به معنی خاکسپاری نیست شاید بشود اسمش را گذاشت مجلس ختم… به این معنی که آن‌ها همدیگر را خبر می‌کنند و از وقوع یک تهدید به هم هشدار می‌دهند و در واقع جان کلام اینِ که می‌گویند: یشتر مواظب باشید اینجا حتما یک تهدیدی هست…

زمانی که این فیلم را می‌ساختم تمایلی به سینمای داستان‌گو نداشتم، بیشتر به دنبال فرمی‌ می‌گشتم که جدا از چارچوب‌های دست‌وپاگیر و اغلب کلیشه‌ای مرسوم مخاطب را به آنچه در ذهنم می‌گذرد بدون سرعت‌گیر برسانم!… داستان این فیلم مانند پازلی‌ است که با گذشت زمان در ذهن تماشاگر شکل می‌گیرد .

«مراسم تدفین کلاغ‌ها»،تجربه کاملا شخصی است و ایده‌ای ساده دارد . تلاش کردم با این فیلم گاهی فیلسوف شوم و گاهی مانند پسر بچه‌ای که مشغول قایم‌ باشک بازی‌ست دنبال چیزهایی بگردم که ناپیداست…  درست مانند رها کردن تیری در تاریکی، سر درگُمی ذاتی خودم کاملا در فیلم دیده می‌شود… تجربه‌ای که حالا با حمایت «هنروتجربه» قرار شده است.

پاسخی به کنجکاوی مخاطبان «شبی که ماه کامل شد»
الهام حسامی

مستند سازی پشت صحنه از آثار سینمایی و درباره سینماگران مطرح و صاحب سبک در سینمای دنیا مرسوم و با اهمیت است. در ایران باوجود شروع خوب و قدم‌های ارزنده‌ای  که در دهه ۸۰  در این مسیر برداشته شد، اما همچنان ساخت آثار مستند درباره فیلم‌سازان و آثار سینمایی عمدتا در حد خوراک برای آیتم‌های تبلیغاتی باقی مانده است. این در حالی است که ما تجربه ساخت مجموعه مستند مهم، تاثیرگذار و پرمخاطب « یک فیلم یک تجربه » که در آن تعدادی از مستندسازان درباره فیلم‌های مهم تاریخ سینمای ایران فیلم ساختند را داریم. در سال ۱۳۸۵، من در آن مجموعه، مستندی درباره فیلم سینمایی «هور در آتش»  به کارگردانی عزیز الله حمیدنژاد ساختم. پیش‌تر از آن نیز به عنوان تصویربردار پشت صحنه فیلم سینمایی «آناهیتا»، با این کارگردان صاحب‌نام، کار کرده بودم.  من از همان سال‌ها که دوربین‌های کوچک دیجیتالی امکان جدیدی را برای  تصویربرداری پشت صحنه در سینما، تعریف کرد به این شاخه علاقه‌مند شدم و در کنار بیش از ده مستند دیگری که در ایران و خارج از ایران ساخته‌ام، از ۵ فیلم سینمایی نیز،  پشت صحنه ساخته‌ام که در سه مورد تبدیل به فیلم بلند مستند شده‌اند. «هم‌نفسان» (پشت صحنه فیلم «نفس» نرگس آبیار)، «آناهیتا» و همین فیلم «تکه ماه در آینه » که پشت صحنه‎ای از فیلم «شبی که ماه کامل شد» است .

در بین این فیلم‌ها «تکه ماه در آینه» را بیشتر دوست دارم، نه فقط به خاطر کامل‌تر و خوش ساخت بودنش که حاصل تجربه‌ای است که در این شکل از مستند کسب کرده‌ام، بلکه به دلیل اینکه نرگس آبیار کارگردانی که در دهه گذشته نام خود را در بین بهترین فیلم‌سازان سینمای ایران ثبت کرده است  در «شبی که ماه کامل شد»، در لوکیشن‌های بکر، واقعی و دور افتاده، فیلمی  با پروداکشن،خوش ساخت و ماندگار ساخت درباره موضوعی که ورود یک زن به آن دور از انتظار بود؛ او با انتخاب هوشمندانه محور اصلی فیلم، هم سوژه را از آن  خود کرد و هم از زاویه بسیار تاثیرگذار و سینمایی به موضوع روز دنیا -افراط گرایی در اسلام و تروریسم- نگاه کرد. حاصل کار ساخت موفق‌ترین فیلم جشنواره فجر ٩٧ بود و همه اینها بهترین زمینه برای ساخت مستند پشت صحنه را به من داد .

حضور خودم به عنوان تصویر بردار پشت صحنه «شبی که ماه کامل شد»، از اولین مراحل پیش تولید تا روزهای اکران، و فرصت همکاری بیشتر با کارگردان موفق آن، باعث شد مستند «تکه ماه در آینه» به واقع بازتابی باشد از آنچه در خلق این اثر سینمایی از ایده تا اجرا و دریافت بازتاب‌های  داخلی و خارجی، گذشت؛ حالا در پایان ساخت این مستند می‌بینم که این فیلم پاسخگوی سوالات و کنجکاوی تمام مخاطبان وعلاقه‌مندان فیلم «شبی که ماه کامل شد» است .

ساخت مستندِ پشت صحنه زحمت زیادی دارد و صبر بسیار می‌طلبد، همچنین محوریت دادن به راش‌های انبوه و اتفاقات گوناگون پشت صحنه یک اثر سینمایی (با در نظر گرفتن ذائقه و توقع مخاطب غالب، این دست مستندها)  کار دشواری است، اما شیرینی دنبال کردن چگونگی تولید یک فیلم سینمایی، من را همواره  به تکرار تجربه‌هایی از این دست تشویق کرده است.

برایم دور از انتظار نیست که در کنار ادامه کارم عنوان یک فیلم‌ساز و پرداختن به سوژه‌های مختلف، باز هم به سراغ ساخت مستند پشت صحنه برم و درباره آثار فیلم‌سازان مطرحی که روش کار و سبک آنها برای خودم جالب و دیدنی است مستند پشت صحنه بسازم.