هنروتجربه: ایلیا محمدی نیا؛ منتقد سینما در یادداشتی به بررسی دراماتیک موسیقی در فیلم های هنروتجربه پرداخته و آنها را بررسی کرده است که می خوانید

هنگامیکه درسال ۱۸۹۵ میلادی برادران لومیربرای نخستین نمایش عمومی فیلم خود چند نفری را درپاریس دعوت کردند و همزمان با نمایش فیلم خود از یک پیانیست خواستند که در سالن نمایش فیلم با قطعاتی به اجرای موسیقی بپردازد شاید در خیال و رویا هایشان نمی گنجید که این کار آنها شاید نقطه عطفی در تاریخ سینما و موسیقی و پیوند ناگسستنی این دو هنر از همان ابتدا تا تا کنون و تا ابد باشد. در تمام این سالها موسیقی جزو لاینفک آثار سینمایی در گونه های و ژانرهای مختلف بوده است. از یک جایی به بعد خود موسیقی وآدم های فعال در آن خود سوژه آثار سینمایی شدند. سینمای ایران نیز تحت تاثیر همین آمیختگی تصویر و موسیقی بود و هست. اگر بخواهیم به بخشی از فیلم های تولیدی در سال های بعد انقلاب اشاره کنیم  غالبا با آثاری  مواجه می شویم که در آنها موسیقی و ترانه بهانه ای می شود تا تماشاگربا بخشی از زندگی کاراکتر های فیلم و چالش های آنها  همچون اعتیاد، فروپاشی زندگی  و…آشنا شود. «سنتوری» به کارگردانی داریوش مهرجویی در کنار فیلم هایی همچون« مطرب »ساخته مصطفی کیایی که این یکی پرفروش ترین فیلم تاریخ سینما شد تا «پر پرواز» خسرو معصومی، «مکس» سامان مقدم، « بی خداحافظی» ساخته احمد امینی و…. از جمله این گونه آثار هستند. البته دراین میان فیلم «دلشدگان» اثرماندگارعلی حاتمی نیزوجود دارد که در آن تماشاگر با بخشی از تاریخ موسیقی اصیل در ایران از زاویه نگاه خاص علی حاتمی آشنا می شود.

مواجه با موسیقی اما در حوزه سینمای مستند شکل و شمایلی جدی تر و پر محتوا تری داشته و دارد. اگرتولیدات سینمای مستند را واکنشی از سوی کارگردانان این حوزه به تحولات جامعه زیستی آنها بدانیم طبیعی است که با توجه به تحولات اجتماعی،فرهنگی، سیاسی و اقتصادی و باز نمود آن بر زندگی اقشار مختلف جامعه سیر و روند تولید آثار با محوریت و موضوعات اجتماعی باعث گرایش و اقبال بیشتر این گونه مستند سازی شده باشد.اما تولید آثاری در حوزه موسیقی و درباره موسیقی در سال های اخیر نشان از تغییر ذائقه تماشاگران و به طبع آن فیلمسازان حوزه مستند شده است.
در نوشته کوتاه زیر تلاش می کنم به بخشی از این آثار که به همت تشکیل گروه نمایش هنر و تجربه امکان دیدنش در فضایی جز جشنواره های ملی و منطقه ای برای مخاطبان فراهم شده بپردازم

«سبالو»  به کارگردانی محسن نساوند
اگر چه فیلمساز تلاش می کند روایتی جذاب از زندگی محمود بردک نیا نوازنده سازهای کوبه‌ای که اصالتی آفریقایی دارد را نشان دهد  که با موسیقی و هنرش سنت پدران خود را زنده نگه دارد. اما در عین حال در لایه‌های زیرین فیلم نگاهی به تأثیر غیرقابل انکار رنگین‌پوستان آفریقایی‌تبار بر موسیقی آیینی و سنتی جنوب ایران و بوشهر دارد.سبالودانسته‌های ما درباره موسیقی نواحی  و در این مورد خاص موسیقی بوشهررا به چاش می کشد.

«دینگو مارو» کامران حیدری

«دینگو مارو»  بخشی دیگراز موسیقی جاری و ساری در جنوب کشور را در معرض دید علاقه مندان قرار می دهد. فیلم مستندی درباره حمید سعید موزیسین آفریقایی تباری است که آرزودارد با یک گروه که همه مثل او آفریقایی تبار هستند در فضای باز کنسرتی اجرا وریشه‌های آفریقایی موسیقی جنوب و هرمزگان را احیا کند.

«قطار مسیر ۶۰» کتایون جهانگیری

کتایون جهانگیری  در«قطار مسیر۶۰» به وقایع حوزه موسیقی ایران در دهه اول انقلاب ، تقابل‌ها، تضادها و همراهی‌ها تا رسیدن به فضای باز و ظهور دوباره موسیقی ‌پاپ می‌پردازد.  فیلمساز در این فیلم نشان می دهد که شرایط بغرنج آن سالها همیشه از ناحیه کارگزاران و مدیران نبود بلکه بخشی از این معظلات به نوع رابطه هنرمندان این حوزه ارتباط داشت.

«چاووش از در آمد تا فرود» آرش رییسیان و هانا کامکار

اگر تماشاگر در فیلم «قطار مسیر ۶۰» با فضای کلی موسیقی در دهه شصت بی آنکه سمت و سویی مشخص به موسیقی سنتی و فولکلور و پاپداشته باشدآشنا می شد. در فیلم «چاووش از در آمد تا فرود» ساخته مشترک آرش رییسیان و هانا کامکاربا روایت شکل گیری گروه موسیقی تاثیر گذار«چاووش» و آنچه بر آنان گذشت آشنا می شود.مستند «چاووش، از درآمد تا فرود» از معدود فیلم های مستندی است که تلاش دارد مستندی متفاوت درباره یکی از تاثیرگذارترین گروه های موسیقی اصیل ایرانی را در معرض دید علاقه مندان قرار دهد.  آشنایی با این واقعیت که تعدادی از اعضای کانون چاووش برای حضور در جبهه تلاش کردند، یا استعفای دسته جمعی هنرمندان حوزه موسیقی اصیل از رادیو به جهت حوادث ۱۷ شهریور۵۷، یا کنسرتی که در ارم برگزار شد و اعضا با تهدید اسلحه مجبور به ترک صحنه شدند، یا فروختن خانه برای خرید و تجهیز امکانات تکثیر کانون چاووش توسط حسن کامکار از بخش های جالب توجه این مستند است.

«بزم رزم» سیدوحید حسینی
سیدوحید حسینی  در«بزم رزم» که به  بررسی تحلیلی درباره موسیقی دهه ۶۰ ایران از سال ۵۷ تا ۶۷ می‌پردازد؛ تلاش می کند تاثیراتفاق بزرگی چون انقلاب اسلامی را برتمام جنبه های موسیقی از هر نو و ژانری رابی آنکه قضاوتی در میان با شد در منظر چشم مخاطبان و علاقه مندان قرار دهد.
بزم رزم نشان می دهد که چگونه جمع اندکی در شرایط ملتهب آغازین روزهای پیروزی انقلاب با چنگ و دندان توانستند موسیقی را فارغ از ژانرآن حفظ کنند.بزم رزم مستندی که در آن به بخش زیادی ازپرسش های علاقه مندان دریک دهه بعد انقلاب اسلامی پاسخ داده می شود.

«والسی برای تهران»  زینب تبریزی

«والسی برای تهران» ساخته زینب تبریزی به زندگی  مهرداد مهدی از نخستین نوازندگان موسیقی خیابانی در ایران می پردازد که  قصد دارد برای برگزاری فستیوال خیابانی در تهران گروه خود را که سال ها با آنها در خیابان ها نوازندگی کرده است دوباره کنار هم جمع کند  . فیلم و البته زندگی  مهرداد مهدی  بهانه ای می شوند که تماشاگربا نوع تازه ای از موسیقی با عنوان «موسیقی خیابانی» و ابعاد و جوانب آن هم آشنا می‌شود. نوعی از موسیقی که نتوانست همانند بسیاری از کشور رونقی پیدا کند که این البته در کنار محدویت ها به نوع نگرش مردم نیز برمی گشت.

چی‌چکا قصه‌ی شب رها فریدی
«چی‌چکا؛ قصهٔ شب »عنوان مستندی مردم‌نگارانه است که به بهانه زندگی پرچالش ابراهیم منصفی، ترانه‌سرای هرمزگانی  می کوشد معرف موسیقی محلی و معاصر بندرعباس و آداب و رسوم مردمان این منطقه باشد

نگاه کوتاه و اجمالی به همین تعداد از فیلم های مستند  به نمایش در آمده در حوزه موسیقی نشان از اهمیت ویژه گروه سینمایی هنر و تجربه است.که مخاطب علاقه مند به حوزه موسیقی را با بخشی هر چند اندک از گنجینه های موسیقایی اقوام و قومیت های مختلف آشنا می سازد.