هنروتجربه: کارگردان فیلم کوتاه «قفل» حضور بازیگر چهره در فیلم کوتاه را موجب دیده شدن فیلم نمی‌داند و معتقد است اتفاقا حضور چهره در فیلم برای کارگردان سخت‌تر است چون باید نگاه سلبریتی را هدایت کند و پروسه فیلم‌برداری را در دست بگیرد. حتی ممکن است حضور بازیگران شاخص به کار ضربه بزند.

علی جوان کارگردان فیلم کوتاه «قفل» درمورد ساخت این فیلم در مصاحبه ای به ایلنا گفت: «من مدت کوتاهی بود که ایده یک فیلم کوتاه ۳۰ دقیقه‌ای سه اپیزودی را در ذهنم داشتم. سه اپیزود هر کدام ۱۰ دقیقه؛ با نام‌های «پسر»، «مرد»، «پیرمرد». هر اپیزود ۱۰ دقیقه، با داستانی حول محور گم شدن آدم‌ها در شهر، اما از لحاظ داستان و قصه کاملا نامربوط به هم. هر اپیزود به تنهایی یک فیلم کوتاه سخت و سنگین بود که تصمیم داشتم شرایط هر کدام از لحاظ ساخت و پروداکشن آماده‌تر بود آن را اول بسازم تا انگیزه‌ای باشد برای ساختن اپیزود‌های بعدی و انگار با یک تیر دو نشان زده باشم که هم سه فیلم کوتاه مجزا ساخته باشم و هم در نهایت یک پکیج سه‌گانه ۳۰ دقیقه‌ای».

او افزود: «آبان ۹۷ تصمیم جدی برای ساخت اپیزود «پیرمرد» را گرفتم. داستان در مورد مرد جوانی است که در خیابان پیرمردی را که به دنبال آدرس می‌گردد، سوار می‌کند و قصه آن‌ها با هم شروع می‌شود. امیدوارم بتوانم آن انگیزه و انرژی که لازم است و بالاخص پول لازم برای دو اپیزود بعدی را هم پیدا کنم و آنها را هم بسازم».

این کارگردان در ادامه درمورد استفاده از بازیگران مطرح و چهره های مشهور سینمایی در فیلم‌های کوتاه و اینکه آیا این کار می‌تواند موجب دیده شدن بیشتر فیلم‌ها شود، اظهار کرد: «واقعیت را بخواهید، نه، اصلا نمی‌تواند. همان‌طور که هزاران فیلم کوتاه با بهترین چهره‌ها و سلبریتی‌ها ساختند و واقعا آن اتفاقی که باید می‌افتاد نیفتاده و اصلا دیده هم نشدند و خیلی‌ها از کنارشان عبور کردند. اتفاقا برای کارگردان سخت‌تر است که نگاه سلبریتی را هدایت کند و پروسه فیلمبرداری را در دست بگیرد. حتی ممکن است حضور بازیگران شاخص به کار ضربه بزند. من فارغ‌التحصیل کارگردانی تئاتر هستم و در جنگی که سال ۹۰-۹۱ با آمدن سلبریتی‌ها به هنر نمایشی شروع شد، حضور داشتم، اما نمی‌توانم منکر این شوم که در پی این ادغام شدن و حضور سلبریتی‌ها خیلی از مخاطبان به واسطه آنها با تئاتر آشنا شدند و چقدر از بچه‌های تئاتر توانستند وارد عرصه تصویر و سینما شوند. مشکل اینجا بود که از یک زمانی به بعد حضور سلبریتی‌ها موجب ورود آدم‌های غیرمتخصص به این هنر و پررنگ شدن نقش پول در این عرصه شد؛ آن زمان بود که هم مخاطب از بین رفت و هم هنر نمایش. اگر در جای درست و به منظور درست از سلبریتی‌ها استفاده نکنیم، همین بلا بر سر سینمای کوتاه هم خواهد آمد».

جوان تاکید کرد: «حتما این سوال پیش می‌آید که چرا در فیلم خودم از علی انصاریان و امید روحانی استفاده کرده‌ام؟ نکته خیلی خوبی است و توضیحم جواب خیلی از سوالات بعدی‌تان هم می‌تواند باشد و تجربه شخصی‌ام از بحث سلبریتی‌ها و حضورشان، چون ناخواسته واردش شدم و الان از این تجربه خوشحالم. به طور خلاصه من به عنوان یک فیلمساز تصمیم گرفتم به دلیل شرایط شخصی زندگی‌ام در ماه آذر ۹۷ (دقیقا قبل از جشنواره فیلم فجر و شلوغی تولید فیلم‌ها در آن زمان) فیلم کوتاهی بسازم که دو کاراکتر اصلی دارد، یک مرد ۷۰-۷۵ ‌ساله و یک بازیگر مرد ۴۵ ساله».

علی جوان در ادامه افزود: «به دلیل نقش خاص و سخت مرد سالمند و زمان خیلی کمی که برای پیش تولید داشتم، از ابتدا تصمیمم بر آوردن یک بازیگر حرفه‌ای برای ایفای نقش سالمند بود و قطعا هم اولین انتخاب‌ها از بازیگران سالخورده و قدیمی تئاتر بود که متاسفانه یا به دلیل شرایط سنی دیگر توان بازیگری نداشتند و یا دستمزد فیلم کوتاه برایشان چیزی نبود که به راحتی قبول کنند، در نهایت هم آقای امید روحانی به این دلیل که من در سال ۸۵ شاگرد کلاس‌های تحلیل فیلمشان در کارگاه آزاد فیلم بودم، لطف کردند و با وجود کارهای زیادی که داشتند، دو روز با ما همراه بودند».

این فیلم‌ساز ادامه داد: «برای نقش بهرام که مرد ۴۵‌ ساله‌ای بود، قطعا ابتدا فکر نمی‌کردم که یک بازیگر چهره برای این نقش بیاورم و به سراغ بازیگران تئاتر رفتم، ولی واقعیت این است که تمام بازیگران حرفه‌ای و درجه یک تئاتر درگیر کارهای تصویری هستند و چقدر هم خوب که این اتفاق افتاده، اما در شلوغی قبل از جشنواره فجر و تولیدات قبلش، هیچ بازیگر حاضر و آماده‌ای نبود که بتواند دو سه روز با ما باشد یا اگر هم بودند برخی سناریو را دوست نداشتند و برخی هم دستمزد بالایی داشتند. در شرایطی که حتی بازیگران تئاتر هم سرشان شلوغ بود من دیگر به هیچ وجه به بازیگر چهره فکر نمی‌کردم اما در لحظه آخر علی جناب؛ دوست و استاد عزیزم؛ که در این پروژه کنار من بود، واسطه‌ای شد بین من و علی انصاریان تا با هم صحبتی داشته باشیم. من هم مثل همه دوستان فیلم‌ساز انتلکت اطرافم ابتدا مخالفت کردم و شک داشتم، اما به طرز بسیار عجیبی کاراکتر راننده از لحاظ ظاهر و شخصیت خیلی شبیه به علی انصاریان در زمان فوتبالش بود. حتی تا روز اول فیلم‌برداری هم فکر می‌کردم کار اشتباهی کردم، چون علی آن زمان مجری بود و کمدی اجراهایش همه جا وایرال شده بود در حالی که کاراکتر بهرام فیلم «قفل» یک آدم بی‌اعصاب و جدی بود و من نگران در نیامدن کار بودم، اما علی اصلا شبیه به سلبریتی‌ها رفتار نکرد، واقعا از ابتدا کاملا مثل یک بازیگر که دلش چالش و کار سخت می‌خواهد تا رویشی برایش پیش بیاید و تجربه‌ای برای آینده‌اش باشد، برخورد کرد. اتفاقا او اصلا خودش را سلبریتی نمی‌دانست و معتقد بود یک فوتبالیست است که آمده تا بازیگری را یاد بگیرد. چه چیزی بهتر از این است وقتی در حباب اشتباهی نباشی؟ وقتی بدانی چه می‌خواهی؟ من لذت بردم؛ ای کاش اگر سلبریتی‌ها می‌آیند در فیلم کوتاه و تئاتر بازی کنند، با همین دید بیایند. این تنها نظر من نیست راجع به علی، بلکه فکر می‌کنم تمام عوامل فیلم «قفل» که از بهترین‌های سینمای کوتاه هستند از آن تصمیم و انتخاب علی خوشحال هستند و معتقدند اگر علی انصاریان نبود کاراکتر بهرام درست نمی‌شد و فیلم اصلا فضا و اتمسفرش به وجود نمی‌آمد».

او افزود:  حضور یک‌باره چهره‌های سینما در سال‌های ۹۰-۹۱ و تئاترهای خصوصی و کافه‌ای و …. چه بلایی برسر استعداد‌های تئاتری و دانشجو‌ها آورد و چه آدم‌هایی پشت سالن‌ها آرزو‌های بازیگری و کارگردانی‌شان کوچک و سخت شد،‌ اما نمی‌توانیم انکار کنیم که تئاتر و سینما هم نیاز به گردش مالی دارد و تنها راه درآمدش از مخاطب است و از کنار حضور همین چهره‌ها چقدر سالن‌های خصوصی باز شدند و رونق گرفتند و چه بسا همان بچه‌های تئاتر از کنار همین چهره‌ها و اجراها وارد فضای سینما و سریال شدند که حتی الان بسیاری از آنها  وقت برای بازی کردن در فیلم کوتاه ندارند و باز هم می‌گویم، چقدر خوب که این اتفاق افتاد. پس نمی‌توانیم بگوییم حضور چهره‌ها باعث تخریب استعداد‌ها و شانس‌ها می‌شود؛ به نظر من، مدیریت غلط و اسپانسرینگ رانتی، گنگ‌های دوستانه و یا سفارشی نوشتن و رانت‌های هنری بیشتر باعث تخریب و عدم رویش استعداد‌ها می‌شود».

جوان در مورد کم هزینه بودن ساخت فیلم کوتاه و هزینه ای که استفاده از بازیگر چهره در این فیلم‌ها دارد، توضیح داد: «یک فیلم‌ساز می‌خواهد رویاهایش را تصویر کند، حال به تصویر کشیدن این رویاها یک زمانی گران تمام می‌شود و یک زمانی ارزان، اما به نظر من اگر فیلم‌ساز متن خوب، گروه خوب و دانش و آگاهی کامل نداشته باشد از پیش تولید، تولید و پس تولید، میلیاردی هم بودجه داشته باشد، آن اتفاقی که باید بیفتد نخواهد افتاد، چه بسا هزاران فیلم مثل فیلم «ماچ سینمایی» کریم لک‌زاده وجود دارد که با یک هندی‌کم گرفته شده و کم هزینه بوده اما می‌توان از آن درس سینما و روایت یاد گرفت».

او ادامه داد: «به شخصه معتقدم فیلم کوتاه جای مناسبی برای بودجه سنگین نیست، زیرا برگشتی ندارد، مگر با پخش و پخش‌کننده مناسب. من هم مثل هر مجنونی که دوست دارد فیلمسازی کند، برآورد کردم که با بودجه ۱۰ میلیون تومان فیلمم را شروع می‌کنم اما با ۳۰ میلیون تومن تمام شد. تمام دوستان می‌دانند وقتی تولید و تجهیزات شروع می‌شود، دیگر ترمزی وجود ندارد. هر مجنونی در آن شرایط ادامه می‌دهد و دوستانی مجنون‌تر از خودش دارد که پول روی هم می‌گذارند تا پروژه جلو برود. در نهایت ماشین‌ ام‌وی‌ام ۵۳۰ چینی که داشتم فروختم و خرج ۳۰ میلیونی فیلم کوتاهم را دادم. برای همین می‌توانم ادعای فیلمساز مستقل بودن را به دوش بکشم و بگویم تمام آن پول خرج تحهیزات و تولید و خوراک و جلوه‌های ویژه شد. می‌توان بدون دستمزد از آدم‌ها بخواهی برایت کار باکیفیت انجام دهند و این سخت است».

جوان گفت: «تقریبا همه عوامل در جریان فیلم من و ماجراهای مالی‌اش بودند و حتی می‌دانند که علی انصاریان و امید روحانی در کنار ۷۰ درصد بقیه عوامل این فیلم بدون دستمزد آمدند و تمام هزینه‌های جانبی و واقعی فیلم هزینه‌هایی بود که هر روز با روز قبل فرق داشت و ما را غافلگیر می‌کرد. شاید این کار هزینه داشت ولی شرایطی را برای بچه‌های سینمای کوتاه و بازیگری مثل علی انصاریان مهیا کرد که همه در کنار هم تجربه کنند و یاد بگیرند. به نظرم سینمای کوتاه را بیشتر از این نباید دید که با وسع خودمان فضایی درست کنیم و در کنار هم یاد بگیریم».

او درمورد استفاده از مرحوم علی انصاریان برای بازی در فیلم کوتاه «قفل» عنوان کرد: «انگیزه انگیزه انگیزه. او سرشار از انگیزه بود. امیدوارم مدل کار کردن همه سلبریتی‌هایی که وارد سینمای کوتاه یا تئاتر می‌شوند، همینطور باشد، پیگیر باشند، ارزش قائل شوند، سر وقت بیایند، بهانه‌گیری نکنند و متوجه باشند که از همان سینمای کوتاه و تئاتر می‌توانند یاد بگیرند و این حوزه می‌تواند باعث رشد و آگاهی شود، هم برای خودشان و هم برای تیم و گروهشان. بنابراین تیم را همراهی کنند و فکر نکنند منتی بر سر پروژه هستند، همه بخشی از پروژه هستیم برای تجربه و بهتر شدن و اگر هم راهی برای سلبریتی‌ها بازتر است، باعث سازندگی شوند، نه حاشیه».

کارگردان «قفل» در مورد سطح بازیگری مرحوم انصاریان نیز گفت: «علی انصاریان بازیگر خوبی نبود، اما داشت به سمت بازیگر خوب شدن حرکت می‌کرد و راه و مسیر را فهمیده بود که در واقع چیزی جز تمرین و انگیزه نیست. همه دیدیم که علی انصاریان و پژمان جمشیدی و تمام آدم‌های موفق هر روز تلاش می‌کنند و کار می‌کنند و کار می‌کنند و کار می‌کنند و آدم بهتری از روز قبلشان می‌شوند و من این شانس را داشتم که در زمان خوبی از تلاش علی برای بازیگری، سر راهش قرار گرفتم و از همکاری با او لذت بردم».

علی جوان در خاتمه تصریح کرد: «علی انصاریان قبل از فوتش برای فیلم «قفل» نامزد جایزه بهترین بازیگر جشنواره نیویورک شد و دردناک‌تر اینکه شنیدم هفته پیش هم برای فیلم «کولبرف» میلاد منصوری برنده جایزه جشنواره بلغارستان شده است. به نظرم علی می‌دانست که باید تلاش کند و حال شاید به دلیل هوش فوتبالی و تجربه پژمان و دوستان درستی مثل علی جناب در کنارش در حال برطرف کردن و از بین بردن‌های نقاط ضعفش بود و به نظرم این بهترین آگاهیست که یک آرتیست و هنرمند باید داشته باشد، دانستن نقص‌ها و برطرف آنها».