هنروتجربه: امیرمهدی صادقی کارگرادن فیلم کوتاه «قوها سوار بر بادند» که فیلمش این روزها در بسته اکران فیلم‌های کوتاه «هفت» در «هنروتجربه» در حال اکران است می‌گوید اساساً اگر این اعتقاد را که فیلم کوتاه، فیلم آماتوری است، کنار بگذاریم، نگاه به فیلم کوتاه نشان می‌دهد برخی فیلم‌سازان هستند که تا آخر عمرشان فیلم کوتاه ساختند در نمونه ایرانی هم می توان داریوش غریب زاده فیلمساز بوشهری را مثال زد.

«قوها سوار بر بادند» اقتباسی از شعر  آنا آخماتووا است

امیرمهدی صادقی درباره هدف خود از ساخت این اثر و نوع تاثیرگذاری بر مخاطب به تسنیم گفت: «فیلم من اقتباسی از شعر یک شاعر روسی به نام «آنا آخماتووا» است. شعری که اتفاقا خیلی طولانی نیست ولی برای من تاثیرگذار بود و سعی کردم همان حس و حال و درکی را که بعد از خواندنش داشتم، به تماشاگر انتقال دهم. در فیلم «قوها سوار بر بادند» خیلی نخواستم رک‌‌گویی کنم چون شعر به هیچ وجه رک نیست.»

وی در ادامه توضیح داد: «آنچه من از این شعر یاد گرفتم این بود که مضامین خیلی صریح گفته نمی‌شوند و معمولا در بیان معنی ابهاماتی وجود دارد. در واقع شاعر تصویرسازی صد درصد نمی‌کند و به مخاطب فرصت می‌دهد با حال خودش تاثیر پیام را مجسم کند. به این خاطر شاید شعری که من می‌خوانم تاثیری روی من بگذارد که نتیجه اش برای شما متفاوت باشد. فکر می‌کنم موفق شدم حسی را که در وجودم بود، به درستی نمایش دهم بدون آن که صراحت داشته باشم و بخواهم مخاطب را شیرفهم کنم. این فیلم کوتاه، تجربه ۸ سال پیش من بود اما اگر الان هم بخواهم «قوها سوار بر بادند» بسازم بالای ۸۰ درصد روی همین فرم و روایتی که به کار گرفته بودم، تاکید می‌کنم.»

صادقی با بیان اینکه فیلم کوتاه را نباید برای طیف خاصی از مخاطبان در نظر گرفت، اظهار کرد: «به اعتقاد من خیلی نمی‌توانیم مخاطبان را خط‌کشی کنیم و به عنوان یک محصول جداگانه به فیلم کوتاه بپردازیم یا تبلیغ کنیم. فیلم، فیلم است یک اثر ممکن است ۳ ساعت باشد، ممکن است ۱ساعت و یا کمتر هم باشد. اصلا فکر نمی‌کنم کاری که می‌سازم قرار است فقط برای قشر خاصی باشد.»

وی با اشاره به اهداف ساختن فیلم کوتاه، گفت: «اساساً اگر این اعتقاد را که فیلم کوتاه، فیلم آماتوری است، کنار بگذاریم، نگاه به فیلم کوتاه نشان می‌دهد برخی فیلمسازان هستند که تا آخر عمرشان فیلم کوتاه ساختند در نمونه ایرانی هم می توان داریوش غریب زاده فیلمساز بوشهری را مثال زد. تعدادی از فیلمسازها هستند که این قالب را دوست دارند و به آن پایبندند و حرف شان را از این طریق مطرح می‌کنند. عده‌ای هم فیلم کوتاه را پلی برای سینمای بلند می‌دانند؛ در واقع فیلم کوتاه را برای تجربه‌های کوچک با هدف رسیدن به حرفه‌ای‌گری در سینما می‌دانند.»

مخاطب فیلم کوتاه محدود نیست

کارگردان فیلم کوتاه «قوها سوار بر بادند» بیان کرد: «در مجموع به نظرم فیلم کوتاه برای همه است. همان‌طور که کسی از کلیپ یک دقیقه ای اینستاگرام لذت می‌برد، می‌تواند از فیلم ۱۰ دقیقه‌ای یا بلند و حتی سریالی هم لذت ببرد. در حال حاضر با وجود فضای مجازی شاهدیم که فعالان معروف اینستاگرام به ساخت فیلم های کوتاه روی آورده‌اند. شاید تولیدات شان خیلی حرفه ای نباشد اما یکی از تاثیراتش این بود که الان در بستر جامعه، تماشای فیلم کوتاه بیشتر باب شده است. تبلیغات هم متوجه تاثیر فیلم کوتاه شده و دیگر به تیزرهای ۱۵ ثانیه ای اکتفا نکرده و سراغ قالب فیلم کوتاه رفته‌اند. از طرفی گستره استفاده از فضای «یوتیوب» و «وی او دی»ها کمک فراوانی به دیده شدن فیلم کوتاه کرده و در فراگیرتر شدن مخاطب این قالب نمایشی نقش بسزایی داشته‌اند.»

توانمندی شبنم قلی‌خانی باعث انتخابش شد

وی در پاسخ به اینکه مخاطب فیلمش را چه قشری از جامعه می‌داند و حضور بازیگر چهره (شبنم قلی خانی) در گسترده شدن مخاطبانش چه تاثیری داشته، توضیح داد: «همه می‌توانند مخاطب فیلم من باشند و استفاده از یک بازیگر چهره هیچ ارتباطی به وسیع‌تر شدن طیف مخاطبان این فیلم ندارد. من احساس نیاز کردم این فیلم را باید قلی خانی بازی کند و این کار را هم انجام دادم حالا از قضا این بازیگر، چهره بود اما در درجه اول توانمندی او بود که باعث انتخابش شد.»

وی همچنین انگیزه‌اش را از نوشتن و فیلم ساختن دغدغه‌های شخصی توصیف کرد و گفت: «من نه برای مخاطب می‌نویسم و نه صرفا به مخاطب فکر می‌کنم. فیلمی که می‌سازم باید برگرفته از دغدغه، اعتقادات و مشغله‌های ذهنی‌ام باشد. وقتی ایده‌ای به ذهنم می‌رسد باید آن قدر قلقلکم دهد تا درگیرش شوم و زمانی که درگیر شدم باید ببینم چقدر به نگاه، اعتقاد و فضایی که من به آن اشراف دارم نزدیک است. اگر چه فیلم را برای تماشای مخاطب می‌سازم اما سعی نمی‌کنم در مرحله نگارش و مراحل بعد فقط و فقط به مخاطب فکر کنم. همان طور که انتخاب بازیگرم برای مخاطب نیست؛ برای رضایت مخاطب هم سراغ موضوعی نمی‌روم که از اعتقادات و دیدگاه من دور باشد.»

فیلمساز جشنواره‌ای نیستم

صادقی بیان کرد: «سعی می‌کنم مخاطب را در مرحله آخر و آخرین چیزی که به آن فکر می‌کنم قرار دهم. به نوعی می‌توان گفت من دلی فیلم می‌سازم و در تمام سال هایی که فیلم ساختم کاری به جشنواره نفرستادم مگر اینکه تهیه کننده خواسته یا برای دیده شدن زحمات دیگر اعضایی باشد که برای کار زحمت کشیده‌اند. عموماً فیلمساز جشنواره‌ای نیستم؛ سینما برای من تجربه یک نوع هنر است نه درگیری با فضای شومنی و دیده شدن. همیشه دنبال تجربه کردن بودم و گاه این تجربه را با دوستانم به اشتراک گذاشتم، گاه با مخاطب شریک شدم چون فکر می‌کنم من را تا همین جا راضی می‌کند.»

این کارگردان جوان در پایان به تجربه همکاری با ۳ بازیگر مطرح در فیلم کوتاهش اشاره کرد و گفت: «از آنجا که در برهه‌ای دستیار کارگردان بودم ارتباط گرفتن با عوامل حرفه‌ای و به ویژه بازیگران حرفه‌ای برایم سخت نبود و چون می دانستم دقیقا از فیلم و بازیگر چه می‌خواهم، سر صحنه به چالشی بر نخوردم. به لحاظ شخصیتی باید بگویم شبنم قلی‌خانی جزء بهترین بازیگرانی است که در دوران دستیاری و فیلمسازی با او کار کردم. همین طور امیرحسین صدیق که خیلی پای کار است و حسین سلیمانی که (اختلاف سنی کمتری با هم داریم) خیلی همراه بود. با اینکه ۸ سال از آن تجربه می‌گذرد دوست دارم باز فیلمنامه‌ای داشته باشم که نقش‌هایش برای آنها باشد و بتوانم دوباره با آنها کار کنم.»