هنروتجربه-عزیزالله حاجی مشهدی: مستند «خنده درتاریکی» ساخته مژگان خالقی یکی از کارهای انگشت شماری است که با موضوع «تاریخ تئاتر» ، بر سیر تحولات تاریخ تئاتر اصفهان، تاکید دارد. این فیلمساز و بازیگر به نسبت جوان، در سومین تجربه‌ خود ،به پژوهش های گسترده  پیش از تولید روی آورد وصد البته با استفاده از برخی منابع کم شمار موجود در همین زمینه ، مثل کتاب ارزنده «تاریخ تئاتر در اصفهان» (نوشته‌ی ناصر کوشان) ، به تکمیل پژوهش های خود پرداخت. در شرایطی که  بسیاری از متولیان اصلی کارهای پژوهشی کشور ، از انجام این گونه پژوهش های لازم  کم کوشی های انکارناپذیری دارند، تلاش هایی از این دست ، آن هم از سوی  یک فیلمساز مستقل ، جای قدردانی دارد.

«خنده در تاریکی»به نوعی در رده ی یک مستند گفت وگو محور جای می گیرد که با حضور چهره های آشنایی چون: پرویز ممنون، علی رفیعی، ناصر کوشان ، رضا ارحام صدر، نصرت الله وحدت، کیومرث پوراحمد، جهانبخش سلطانی، ژاله رجایی، و نیکید میرزاییانس و … و با استفاده از برخی نماهای شهر اصفهان یا تصاویر قدیمی بایگانی های عکس و فیلم، با تصویر چهره های  حاضر درگفت وگوها ، در هم می آمیزد  و شکل نهایی فیلم را رقم می زند. صد البته به طور معمول نباید انتظار داشت که در تصاویر ترکیبی، به لحاظ رنگ ونور، همخوانی کافی وجود داشته باشد.

وقتی ازسابقه هنر تئاتر در اصفهان سخن به میان می آید ، به طور طبیعی ، همه ذهن ها به سوی یکی دو چهره ی مشهور نمایشی این شهر یعنی «رضا ارحام صدر» و «نصرت الله وحدت» کشیده می شود و تصویرچهره ی این دو هنرمند با سابقه در ذهن شنونده نقش می بندد. از قضا ، یکی از بزرگ ترین  کارهای مثبت سازنده ی مستند خنده در تاریکی ، در همین آشنایی زُدایی است ، چرا که دیگر چهره های فعال در تئاتر اصفهان نیز ، فرصت یافته اند تا در سایه ی چنین نگاه مثبتی ، در این مستند دیده شوند و به چشم بیایند.

از آنجایی که چنین فیلمی توسط یک مستندساز مستقل و در بخش غیر دولتی ساخته شده است ، مخاطبان چنین اثری فرصت می یابند تا به دور از برخی نگاه های سفارشی و تبلیغی ، از وضعیت نمایش در اصفهان ، تصویری واقعی تر و دقیق تر ببینند. در سایه چنین نگاهی ، پذیرش وجود برخی کمداشت ها ، غرض ورزی ها و تنگ نظری در تئاتر اصفهان نیز برای مخاطب چنین مستندی آسان تر می شود.

در مستند خنده در تاریکی – به عنوان یک منبع تصویری مناسب از هنرمندان تئاتر اصفهان-  برخی کمداشت ها نیز وجود دارد که در مقایسه با ارزش های موجود درچنین اثری ، قابل چشم پوشی است . با این همه ، نباید ناگفته بمانَد که وجود دوپارگی در اجرای گفتار متن  با گویندگی پرویز پورحسینی و خود فیلمساز، پرهیز از ارایه ی نمونه های کافی برای شکست و سقوط جریان پویای تئاتر در اصفهان ، وجود برخی نا همخوانی ها میان  تصاویر مورد استفاده و دهه ی مورد بحث در فیلم  و…..) آشکارا از میزان اعتبار چنین اثری  کاسته است.