هنروتجربه، مریم شاه‌پوری: ویم وندرس می‌گوید سینما با «بحرانی هستی‌گرایانه» روبه‌رو شده است که شیوع جهانی کرونا و قدرت‌گرفتن پایگاه‌های پخش مجازی و آنلاین مسبب آن هستند. او به همین دلیل سینمادوستان را به «مبارزه» برای سالن‌های سینما دعوت کرده و از دیگر همتایان فیلم‌سازش هم خواسته است که به این وضعیت واکنش نشان بدهند چون حالا بیش از هر زمان دیگری باید صدای‌شان شنیده شود.

وندرس در گفت‌وگوی تازه‌اش با «ورایتی» در جریان جشنواره فیلم سارایوو می‌گوید: «شیوع جهانی کرونا باعث شد بفهمم که ما به عنوان فیلم‌ساز چه مسئولیت بزرگی داریم و وظیفه‌مان چیست در شرایطی که بشر با این بحران دست‌وپنجه نرم می‌کند.» وندرس به این جشنواره بوسنیایی رفته تا جایزه افتخاری قلب سارایوو را به خاطر یک عمر فعالیت هنری دریافت کند. او درباره بوسنی می‌گوید: «فکر می‌کنم هیچ شهر دیگری در جهان نمی‌تواند یک قلب را به عنوان نماد داشته باشد. این شهر تجسم نجابت است و پیوند فرهنگ‌ها، و در نتیجه پذیرا بودن. سارایوو چنین روحیه‌ای دارد که شما آن را در جشنواره هم احساس می‌کنید.»
وندرس جایزه‌اش را شب افتتاحیه و پیش از اولین نمایش جهانی «مساله نه‌چندان دوستانه محل»/ Not So Friendly Neighborhood Affair جدیدترین فیلم کارگردان بوسنیایی برنده اسکار، دنیس تانوویچ، دریافت کرد. او نمایش فیلم در فضای باز را اولین تجربه جشنواره‌ای خود پس از شیوع کرونا توصیف کرد و آن را «نیرو‌بخش و زیبا» خواند: «فهمیدم که همه ما چه‌قدر دل‌مان برای تجربه فیلم دیدن در سینما تنگ شده است و این‌که همه باید مبارزه کنیم تا این تجربه ادامه پیدا کند.»

وندرس که یکی از بنیان‌گذاران آکادمی فیلم اروپا است و بیش از دو دهه آن را اداره کرد، یکی از چهره‌های پیشگام جنبش «سینمای جدید آلمان» هم به شمار می‌رود. بنابراین او به عنوان طرفدار هنر سینما احساس می‌کند این روزها با بسته‌شدن سینماها و قدرت‌گرفتن پایگاه‌های پخش مجازی، هنر هفتم در معرض خطر است: «فکر می‌کنم همه‌اش به ما بستگی دارد که این فرهنگ و این قالب تجربه و این شیوه زندگی ادامه پیدا کند چون واقعاً زندگی ما را غنی کرده است. حالا به ما بستگی دارد که برایش می‌جنگیم یا نه… این هجده ماه گذشته ما را به فیلم‌دیدن مجازی عادت داد… من هم فیلم‌های این پایگاه‌ها را تماشا می‌کنم ولی نه با دیگران؛ و از دیدن‌شان به اندازه فیلم‌هایی که با دیگران در سینما می‌دیدم، خاطره خوب ندارم…»

ناگفته نماند که برنامه مرور آثار جشنواره سارایووی امسال به کارنامه بلند این فیلم‌ساز آلمانی اختصاص دارد که به بنیاد ویم وندرس هم بها داده است؛ مؤسسه‌ای غیرانتفاعی که از سال ۲۰۱۲ کارش را آغاز کرده تا آرشیو بزرگ وندرس از آثار سینمایی، عکاسی، هنری و ادبی را برای همیشه در دسترس عموم قرار دهد. این بنیاد از سال ۲۰۱۴ کار ترمیم دیجیتالی فیلم‌های وندرس را هم شروع کرده است. یک‌شنبه بود که وندرس نسخه ترمیم‌شده «هتل میلیون دلاری»/ The Million Dollar Hotel را رونمایی کرد و حضور غافلگیرکننده بونو، رهبر گروه موسیقی محبوب «یوتو»/ U2، همه را شگفت‌زده کرد؛ ستاره راک ایرلندی که در نگارش فیلم‌نامه «هتل میلیون دلاری» هم بجز تهیه‌کنندگی فیلم و ساندترک آن نقش داشت و حالا که بیش از بیست سال گذشته، به بهانه نمایش نسخه ترمیم‌شده‌اش در جشنواره سارایوو حاضر شد.

وندرس در بخش پایانی صحبت‌هایش گفته است: «ما در روزگار بحران حقیقت هم به‌سر می‌بریم. در واقع حقیقت هم گونه‌ای در حال انقراض است و این وسط، فیلم‌سازان وظیفه دارند که اعتماد را به مردم برگردانند و نشان دهند که حقیقت وجود دارد؛ و این‌که ما می‌توانیم داستان‌های حقیقی را روایت کنیم و همگی به دروغ‌های بی‌پایانی که سرمان آوار می‌شوند، وابسته نیستیم.»

  • ورایتی، کریستوفر وورلیاس