هنروتجربه: امیر حسین علم‌الهدی در چهارمین شماره مجله «فیلم روز» شهریورماه ۱۴۰۰ مطلبی با عنوان «مهاجرت سینمای مستقل» نوشته است.

به گزارش سایت هنروتجربه، در یادداشت امیرحسین علم‌الهدی آمده است:

«یادداشت شماره قبل را به تولید، پخش و تبلیغات سینمای هنری و مستقل بعد از کرونا اختصاص دادم. حال در این یادداشت به مبحث نمایش در سالن‌های سینما در دوران پساکرونا از منظر سینمای هنری می‌پردازم.

در سال‌های اخیر سینمای ایران توانسته‌ است روند رو به رشدی را در جهت ساخت و بهره‌برداری از سینماهای چند سالن را تجربه کند. آمارها نشان می‌دهد که‌‌‌: تعداد۳۰۰ سالن پخش فیلم در سال ۱۳۹۲ به حدود ۶۰۰ سالن تا پایان سال ۱۳۹۹رشد داشته است و تعداد تماشاگر از سال ۱۳۹۲ با ۸ میلیون مخاطب بلیط به ۲۷ میلیون مخاطب بلیط درسال ۱۳۹۸رسیده است. شایان ذکر است که گردش مالی سالن‌های سینما نیز ازحدود ۳۵ میلیارد تومان در سال۱۳۹۲ که حدود ۳۵ میلیارد تومان بوده‌است به حدود ۳۰۰ میلیارد تومان در سال ۹۸ رسیده‌است. از مهم‌ترین دلایل این رشد، توجه سرمایه‌گذاران مال‌های تجاری به اهمیت طراحی و ساخت مراکز فرهنگی و هنری و سرگرمی است که نمونه های موفق این کانسپت‌ها: پردیس کوروش و چند مال دیگر است. افزایش ظرفیت‌های سینمایی، سرمایه‌گذاری در این اماکن را برای رونق و افزایش اجاره‌بها و فروش واحدهای تجاری توجیه کرده‌است. (سینمای ایران با اینکه خود فاقد توجیه اقتصادی است اما به دلیل توجه مخاطبان حداقلی، می‌تواند باعث رشد بهای واحدهای تجاری شود و بسته خدماتی فرهنگی و هنری و سرگرمی مال‌های تجاری را کامل نماید.) البته باید متذکر شوم که فی‌النفسه ساخت سالن‌های سینمایی با توجه به میزان سرمایه‌گذاری برای هر صندلی، حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومان اقتصادی نیست. دلایل مهم حاکم بر عدم توجیه ساخت سالن در وهله اول، عدم حیات طبیعی عرضه و تقاضا، درمرتبه بعد قیمت پایین بلیط ( بهای بلیط ۱ دلار در ایران و میانگین قیمت جهانی بلیط حدود ۸ دلار است.) و در مرتبه آخرعدم امکان تغییر کاربری در مجموعه قوانین سینمایی کشور است. ( مسئولیت اداره سینما‌ها، باید برای بازماندگان و وراث سینمادار باقی بماند و بعد از احداث سالن‌های سینما ، مالکان امکان تغییر کاربری سالن‌ها را نداشته باشند.)

مجموع ناوگان سینمایی کشور با توجه به روند چند پرده شدن سینماها در پردیس‌های سینمایی و به دلیل ضرورت افزایش بهره‌وری سالن‌های کوچک (زیر۵۰ صندلی) در این پردیس‌ها، تدابیری اندیشیده است. این وضعیت فرصت مناسبی برای سینمای هنری است تا خود را هرچه گسترده‌تر به معرض دید تماشاگران بگذارد.

سینما برای پایداری خود در میان رقبای سرسخت دنیای تصویر نیازمند توجه ویژه به سینمای مستقل هنری دارد تا امکان تاب‌آوری در دنیای کهکشان تصاویر روزانه را برای سینمایی خارج از قواعد دیکته شده و به چالش کشیدن تقلید و شبیه‌سازی سینمای معمول که این روزها شده است سکه رایج سینمای ایران داشته باشد!

سینمای هنری به دلیل ذات مخاطب محدود و الیت (گروهای مرجع) جامعه به دنبال افزایش ظرفیت نمایشی خود در سالن‌های کم ظرفیت است تا بتواند در کنار جریان اصلی سینما، حضور خود را در ویترین سینمای ایران مطرح کند؛ افزایش ظرفیت سالن‌ها طی چندسال گذشته می‌تواند فرصت مناسبی برای این هدف باشد. اما مهم‌ترین تهدید در پیش‌روی سینمای هنری، ضرر انباشته شده سینماداران کشور به‌خاطر دوسال تعطیلی پاندمی کرونا است و این درحالی ‌است که ناوگان سینمایی حدود ۴۰۰ میلیارد تومان طی این دو سال متضرر شده است. با عادی شدن شرایط نمایش در کشور همه هم‌و‌غم سینماداران در درجه اول نمایش فیلم‌هایی با ضریب فروش بالا و در مرحله دوم نمایش فیلم هایی است که بخت و موفقیت خود را در باکس آفیس سینمای ایران دنبال می‌کنند و به دلیل پشت خط ماندن بیش از ۲۵۰ فیلم ، سینماها و دفاتر پخش ترجیح می‌دهند حداقل در دوسال پیش‌رو فیلم‌های پرفروش را بر پرده سینماها اکران کنند. طبیعتا” سینمای هنری با این ضرر هنگفت در انتخاب آخر قرار می‌گیرد و در صورت راه پیدا کردن به ویترین نمایش اکران سینماهای کشور بختی برای معرفی خود نمی یابد. نگارنده به دلیل تجربه سال‌ها سینماداری این نکته را تاکید می‌کند که : اگر سینماداری نسبت به فیلم یا نوع فیلم‌هایی بی‌میل و رغبت باشد و این نظررا کارکنان سالن‌های سینما هم مدنظر قرار دهند ( مالک و مدیر سینما مشخص می‌کند که چه فیلمی در سینمایش دیده شود و اصولا سینماها با توجه به نوع خدمات‌دهی خود و مخاطب‌شناسی و مخاطب‌مداری و طراحی‌ مبلمان سینمایی و برخورد نیروی انسانی در اختیار سینما، مشخص می‌کند به دنبال چه نوع مخاطبی است.) پس هیچ فیلم هنری امکان موفقیت در آن سالن‌ها را نخواهد داشت و سپس مواجه می‌شویم با سینمادارانی که ضرر ۴۰۰ میلیارد تومانی خود را می‌خواهند در کوتاه‌ترین زمان ممکن جبران نمایند و طبیعی است که افکار آن‌ها توجهی به موفقیت نمایش فیلم‌های هنری نخواهد کرد. مورد ذکر شده مهم‌ترین تهدید بعد از کرونا است که این تهدید به نسبت قبل از کرونا بیش از چند صد برابر افزایش پیدا خواهد کرد. لازم به ذکر است که نمایش فیلم‌های هنری به دلیل کم مخاطب بودن، حتی قبل از کرونا، هیچ زمانی توسط قاطبه سینماداران کشورمورد استقبال قرار نگرفته است.

یکی دیگر از مهم‌ترین موانع پیش‌روی فیلم‌های مستقل و هنری در دوران پساکرونا عدم باج‌دهی و رضایت تماشاگران سینما ‌رو به فیلم‌‌‌‌هایی است که بازار مخاطب خود را مشخص نکرده‌اند (مهم‌ترین دلیل عدم باج‌دهی حجم بالای تماشای تصاویر در دوران خانه‌نشینی برای کرونا است که به نوعی مخاطبان از مقوله‌ای به نام تصویر متحرک اشباع شده اند.) و به قول معروف چیزی در چنته ندارند. صریح‌تر اینکه مخاطب در سینمای پساکرونا به دیدن ۲ نوع فیلم می‌رود: فیلم‌هایی که از ساخت و تولید استانداردی در گیشه برخوردار هستند و یا اینکه خود فیلم، ستاره درخشانی در سینمای مستقل و هنری شده‌ باشد.

در شماره قبل وضعیت بحرانی و مشکلات عدیده حوزه تولید، پخش و تبلیغات سینمای هنری را به رشته تحریر درآوردم. در ادامه، ضرر ۴۰۰ میلیارد تومانی سینماداران و افکار عمومی حاکم بر مخاطب کرونا دیده و بالاخص هجوم بی‌امان چند صد فیلم منتظر اکران را مجدد مرور می‌کنیم. با توجه به این نکته که اگر راه حلی برای سینمای مستقل هنری در بعد از ایام کرونا پیدا نشود، قربانی شرایطی که برایش تدارک دیده خواهد شد؛ که مسبب این شرایط یا جبر زمانه است و یا …‌ بگذریم.

مخاطب در سینمای پساکرونا به دیدن ۲ نوع فیلم می‌رود: فیلم‌هایی که از ساخت و تولید استانداردی در گیشه برخوردار هستند و یا اینکه خود فیلم، ستاره درخشانی در سینمای مستقل و هنری شده‌ باشد.

دوران پس از کرونا دوران مهاجرت سینمای مستقل هنری به آن‌سوی آب‌ها به کشورهای هدف با سرعت بیشتری شکل خواهد گرفت و این نوع سینما بازار اصلی خود را در خارج از کشور جستجو خواهد کرد. سینمای ایران و متولیان آن اگر در فکر حمایت از بقای این سینما نباشند قطعا کلیت سینما امکان بهره‌برداری از مزایا و تجارب ارزنده سینمای مستقل هنری را از دست خواهد داد و مگر می‌شود به دنبال توسعه بود ولی نگاهی به تجربه‌های جدید و بدیع نیندازیم؟ سینما برای پایداری خود در میان رقبای سرسخت دنیای تصویر نیازمند توجه ویژه به سینمای مستقل هنری دارد تا امکان تاب‌آوری در دنیای کهکشان تصاویر روزانه را برای سینمایی خارج از قواعد دیکته شده و به چالش کشیدن تقلید و شبیه سازی سینمای معمول که این روزها شده است سکه رایج سینمای ایران داشته باشد!»