هنروتجربه-سعیدحضرتی: کارگردان دو مستند «مسافر فوکوشیما» و «سوزنگرد» می‌گوید عدد و رقم فروش در اکران «هنروتجربه» و همینطور سایت هاشور برای من چندان اهمیتی ندارد. آن چیزی که به نظر من در سینمای مستند در ایران مهم‌ است دیده شدن از طرف تعداد بیشتری از مردم به هر شکلی در تلویزیون، سینما و … است.

معصومه نورمحمدی درباره اکران دو مستند «مسافر فوکوشیما» و «سوزنگرد» در سینماهای «هنروتجربه» گفت: از آنجایی که تهیه‌کننده و کارگردان هر دو مستند «مسافر فوکوشیما» و «سوزنگرد» خودم بودم و هر دو در کشور ژاپن و در یک فضا و لوکیشن کار شده به مدیران «هنروتجربه» پیشنهاد دادم هر دو در یک قالب روی پرده برود که مورد موافقت قرار گرفت. این دو مستند حدود سه ماه در سال ۹۸ در سینماهای «هنروتجربه» اکران شد و با شیوع ویروس کرونا و تعطیلی سینماها اکران دو مستند به پایان رسید. مدیران «هنروتجربه» گفتند که بعد از بازگشایی مجدد سینماها می‌توانم درخواست اکران مجدد این دو فیلم را داشته باشم که به دلیل آنکه آنقدر فیلم‌های مستند زیادی در صف اکران بودند، این درخواست را نکردم.

او با بیان اینکه «سوزنگرد» تولید مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی است و به همین علت تصمیم‌گیری درباره نمایش آنلاین این فیلم بعد از اتمام اکران آن در «هنروتجربه» بر عهده من نبود، درباره اکران آنلاین «مسافر فوکوشیما» عنوان کرد: «مسافر فوکوشیما» تولید خودم هست و مستقل کار کردم و سال گذشته با مدیران سایت هاشور صحبت کردم و قراردادی بستیم و از همان زمان هم اکران آنلاین شده است و در اختیار کسانی که علاقه دارند فیلم را ببینند در سایت هاشور دسترس است.

صفر تا صد «مسافر فوکوشیما» بر عهده خودم بوده و قطعا مبلغ فروش در «هنروتجربه» و «هاشور» بسیار کمتر از هزینه‌ای است که برای ساخت آن کردم و هدف من هم بازگشت مالی نبود. مقصود من از ساخت فیلم دیده شدن از طرف تعداد بیشتری از مخاطبین و دریافت آنها از هدف اصلی من برای تولید فیلم و وقت و هزینه کردن برای ساخت این مستند است. همین برایم کافی است.

این مستندساز با اشاره به اینکه بازگشت مالی سینمای مستند نیازمند زمان است اظهار کرد: عدد و رقم فروش در اکران «هنروتجربه» و همینطور سایت هاشور برای من چندان اهمیتی ندارد. آن چیزی که به نظر من در سینمای مستند در ایران مهم‌ است دیده شدن از طرف تعداد بیشتری از مردم به هر شکلی در تلویزیون، سینما و … است. ما در ایران راه زیادی برای بازگشت مالی سینمای مستند در پیش داریم. صفر تا صد «مسافر فوکوشیما» بر عهده خودم بوده و قطعا مبلغ فروش در «هنروتجربه» و «هاشور» بسیار کمتر از هزینه‌ای است که برای ساخت آن کردم و هدف من هم بازگشت مالی نبود. مقصود من از ساخت فیلم دیده شدن از طرف تعداد بیشتری از مخاطبین و دریافت آنها از هدف اصلی من برای تولید فیلم و وقت و هزینه کردن برای ساخت این مستند است. همین برایم کافی است.

کارگردان مستند «رویای بهشت» با بیان اینکه فضای مجازی فرصت بسیار خوبی است که بتوانیم آثار و تولیدات خودمان را معرفی کنیم و هر کس در هر زمینه‌ای می‌تواند از این امکان استفاده کند، افزود: اکران آنلاین از این جهت که فیلم می‌تواند به حیات خود ادامه بدهد و در اختیار دوستداران این حوزه قرار بگیرد مهم است. اکران آنلاین همزمان با اپیدمی کرونا فرصت خیلی خوبی است که افراد فیلم‌هایی را ببینند که قبل از این فرصت آن را نداشتند. با توجه به آنکه تولید فیلم مستند و داستانی با هم فرق می‌کند اکران و بازگشت مالی آنها هم متفاوت است اما نکته مهم با توجه به شرایط کرونایی که در ایران هم شدت بیشتری دارد، اکران آنلاین ضرورت بیشتری دارد. قطعا جذابیت دیدن فیلم روی پرده بیشتر است و یکی از نقاط ضعف اکران آنلاین تجربه شخصی و دیدن فیلم در موبایل، لپ‌تاپ و …است.

کارگردان مستند «مشعل‌ها ناگزیر می‌سوزند» گفت: «سوزنگرد» قبل از «مسافر فوکوشیما» ساخته شد و به همین علت در جشنواره‌های داخلی و خارجی خیلی خوب دیده شد و اتفاقات خیلی خوبی برای این فیلم افتاد. با اینکه چند سالی از تولید «سوزنگرد» می‌گذرد اما در جشنواره یادگار قزوین جزو کاندیدای گرفتن جایزه بود. اما اکران و حضور مستند «مسافر فوکوشیما» در جشنواره‌های مختلف در جریان است و حدود دو روز پیش در جشنواره کانادا جزو کاندیدای ۵ فیلم اول برای دریافت جایزه شد که البته جایزه را نگرفت. «مسافر فوکوشیما» در پنجاهمین جشنواره رشد امسال جایزه دوم مستند را گرفت و برای من خیلی ارزشمند بود.

نورمحمدی با اشاره به اینکه شیوع کرونا تولید آثار مستند را تحت‌تاثیر قرار داده و به شدت آثار این حوزه کاهش یافته بیان کرد: بودجه و مبلغ برای تولید آثار مستند در ایران بسیار ناچیز و اندک است. شاید اگر بودجه بیشتری در اختیار مستندساز قرار می‌گرفت تولید آثار مستند بیشتر میشد. با توجه به گرانی‌ها امکان تولید فیلم مستند به صورت مستقل وجود ندارد و باید تلویزیون، مرکز گسترش و … کمک کنند اما بودجه‌ای که آنها در اختیار مستندساز قرار می‌دهند بسیار پایین است. در نتیجه مستندساز نمی‌تواند با فراغ‌بال در این حیطه فعالیت کند و رعایت پروتکل‌های بهداشتی به دلیل صرف هزینه‌های بالاتر فراهم نیست.

کارگردان مستند «نقطه کور» در پاسخ این پرسش که ویروس کرونا تا چه اندازه سوژه مناسبی برای ساخت مستند است ، توضیح داد: قطعا این موضوع بسیار خوبی برای ساخت آثاری در این زمینه است و کرونا تنها مسئله بیماری و پزشکی نیست و در وجه‌های مختلف هزار و یک تاثیر در زندگی تمام مردم جهان و خصوصا ما ایرانی‌ها گذاشته است. اتفاقات عجیب و غریبی به واسطه کرونا در زندگی مردم عادی، سیاسیون و دولت‌ها و… و این تاثیرات سالیان طولانی ادامه خواهد داشت. در این مورد باید تحقیقات زیادی داشت و کتاب‌های بسیاری را خواند.

وی درباره ارزیابی خودش از آثار مستندی که پیرامون ویروس کرونا تولید شده عنوان کرد: با شروع بیماری در جریان بودم که خیلی‌ها زحمت کشیدند و در شرایط نامناسب و خطرناکی فیلم‌هایی ساختند و در چند جشنواره هم این فیلم‌ها نمایش داده شدند. اما فیلم‌هایی که من تا به امروز دیدم فیلم‌هایی بسیار عادی و معمولی همراه با سطحی‌نگری است و بیشتر شبیه گزارش‌های مستند است و از نظر من اینها فیلم‌های مستند محسوب نمی‌شوند. با تحقیق و تعمق زیاد می‌توان سوژه‌ها و قصه‌های بسیاری در رابطه با ویروس کرونا تولید و عرضه کرد.

بودجه و مبلغ برای تولید آثار مستند در ایران بسیار ناچیز و اندک است. شاید اگر بودجه بیشتری در اختیار مستندساز قرار می‌گرفت تولید آثار مستند بیشتر میشد. با توجه به گرانی‌ها امکان تولید فیلم مستند به صورت مستقل وجود ندارد و باید تلویزیون، مرکز گسترش و … کمک کنند اما بودجه‌ای که آنها در اختیار مستندساز قرار می‌دهند بسیار پایین است.

کارگردان مستند «پنج‌شنبه بازار میناب» با اشاره به اینکه سه طرح در دست ساخت دارد اظهار کرد: طرح و ایده‌های بسیار خوبی برای کار کردن دارم اما صادقانه بگویم در این وضعیت هیچ رغبتی برای کار کردن ندارم. شرایط کرونایی ثباتی برای انجام فعالیت نیست و نمی‌خواهم گروه و خودم را در معرض خطر قرار بدهم. کرونا باعث شد وقت بیشتری صرف تحقیق و مطالعه کنم.

معصومه نورمحمدی اضافه کرد: هیچکدام از کارهای من در تهران نبوده و مستندهای آخرم را در خارج از ایران کار کردم و دو مستند «مسافر فوکوشیما» و «سوزنگرد» هم در ژاپن تصویربرداری شد. سه طرح جدید برای ساخت دارم که یکی از این طرح‌ها را در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی قرارداد بسته و دو قسط هم گرفته بودم اما بنا به تغییرات اقتصادی در ایران و نوسان قیمت دلار عملا امکانی برای ادامه دادن نبود و معلوم هم نیست این پروژه په زمانی به اتمام برسد. مرحله پژوهش و تحقیق دو پروژه دیگر هم به اتمام رسیده و منتظر فرصت مناسب برای ساخت آنها هستم . این دو پروژه هم یکی در شمال شرق کشور و یکی در جنوب غرب ایران است. امیدوارم شرایط کار برای این سه طرح فراهم شود.

«سوزنگرد» مستندی ۳۰ دقیقه‌ای مربوط به فرش منحصر به فردی است که از دوره صفوی به کشور ژاپن راه پیدا می کند و در مراسمی ۱۰۰۰ ساله به نام کیون ماتسوری هر ساله به عنوان نماد زیبایی و قدرت به نمایش گذاشته می‌شود. این مستند کاوشی است برای شناخت بهتر این فرش که به اشتباه عده‌ای آن را فرش لهستانی خوانده‌اند.

مستند ۵۱ دقیقه‌ای «مسافر فوکوشیما» به انفجار در نیروگاه هسته‌ای فوکوشیما و عواقب آن که متخصصان این حادثه را بعد از حادثه چرنوبیل بزرگ‌ترین فاجعه اتمی می‌دانند پرداخته است. این دو مستند پیش از این در سینماهای «هنروتجربه» اکران شده بود.