هنروتجربه، مریم شاه‌پوری: جشنواره فیلم ونیز حدود پنج سالی می‌شود که به نقطه شروع فصل جوایز بدل شده است و امسال هم با رونمایی از آثاری چون درام تاریخی و احساسی «قدرت سگ»/ The Power of the Dog و فیلم علمی‌خیالی عظیم «دون»/ Dune که دست‌کم از نظر فنی حیرت‌آور است، یک بار دیگر می‌تواند چنین باشد.

برنده شیر طلایی (مهم‌ترین جایزه ونیز) فقط دو بار اسکار بهترین فیلم را در بیست سال اخیر کسب کرده است: «شکل آب»/ The Shape of Water و «سرزمین خانه‌به‌دوشان»/ Nomadland؛ با وجود این، فیلم‌های ونیزی اغلب در کسب نامزدی اسکار بهترین فیلم موفق بوده‌اند: «اسپات‌لایت»/ Spotlight که برنده اسکار شد، «ورود»/ Arrival و «لالا لند»/ La La Land در ۲۰۱۶، «سه بیلبرد بیرون ابینگ میزوری»/ Three Billboards Outside Ebbing, Missouri در ۲۰۱۷، «سوگلی»/ The Favourite و «روما»/ Roma در ۲۰۱۸، «جوکر»/ Joker و «داستان زندگی زناشویی»/ Marriage Story در ۲۰۱۹ و…

حالا این سوال مطرح می‌شود که چرا جشنواره ونیز به رویداد فوق‌العاده‌ای برای شروع رقابت در فصل جوایز بدل شده است؟ خب، اول از همه باید گفت که انتخاب‌های آثار بخش مسابقه به‌شدت تغییر کرده و از قلمرو سینمای مستقل و فیلم‌های اروپایی خاص به فیلم‌های تماشاگرپسندتر گرایش پیدا کرده است. به‌علاوه، آکادمی هم به اعضای خود تنوع بخشیده و استودیوها که از این موضوع آگاه‌اند بعضی از رقبای غیرقراردادی فصل جوایزشان را برای رونمایی به ونیز می‌فرستند.

امسال نتفلیکس با سه فیلم حضور مقتدرانه‌ای دارد و به نظر می‌رسد فیلم اصلی‌شان در فصل جوایز «قدرت سگ» باشد با بازی‌های بندیکت کامبربچ و کریستن دانست. این تنها فیلمی است که در هر چهار جشنواره مهم پاییزی شامل تلیوراید، تورنتو و نیویورک به نمایش درمی‌آید. کمپین که پس از وقفه‌ای دوازده‌ساله برگشته، دومین زن تاریخ سینما است که در سال ۱۹۹۳ برای «پیانو» نامزد اسکار بهترین کارگردانی شد. البته نتفلیکس در فصل جوایز روی «دست خدا»/ The Hand of God اثر جدید پائولو سورنتینو و اولین فیلم مگی جیلنهال در مقام کارگردان یعنی «دختر گم‌شده»/ The Lost Daughter هم مانور خواهد داد. کمپانی «سونی پیکچرز کلاسیکس» هم با اثر جدید پدرو آلمودووار، «مادران هم‌زمان»/ Parallel Mothers با بازی پنه‌لوپه کروز، در ونیز حاضر است که شانس اصلی‌اش در فصل جوایز خواهد بود.

رقبای فصل جوایز باید در شاخه وسیع بازیگری هم خودی نشان بدهند و این‌جاست که جوایز جام ولپی ونیز برای بهترین بازیگران وارد بازی می‌شود. در مورد زنان، سه برنده جام ولپی در سال‌های اخیر برنده اسکار بازیگری در بیست سال اخیر بوده‌اند: هلن میرن (ملکه/ The Queen)، اما استون (لالا لند) و اولیویا کولمن (سوگلی)؛ و چهار برنده ونیزی دیگر هم به نامزدی جوایز اسکار اکتفا کرده‌اند، از جمله ونسا کربی برای «تکه‌های زن»/ Pieces of a Woman در سال گذشته. امسال هم تا این‌جا کریستن استوارت برای «اسپنسر»/ Spencer اثر پابلو لارایین و اولیویا کولمن برای «دختر گم‌شده» شانس دارند. با وجود این، موفقیت مردان ونیزی در اسکار کم‌رنگ‌تر بوده است و تنها دو برنده در تاریخ ونیز، اسکار را به خانه برده‌اند که به دهه ۱۹۳۰ برمی‌گردد. امسال تا این‌جا آسکر آیزاک برای «کارت‌شمار»/ The Card Counter اثر جدید پل شریدر و بندیکت کامبربچ برای «قدرت سگ» شانس دارند.

با تمام این تفاسیر همیشه بخش مسابقه جشنواره ونیز مطرح نبوده است و آثار بخش «خارج از مسابقه» هم در فصل جوایز درخشش‌هایی داشته‌اند. «دون» اثر فوق‌العاده کنجکاوی‌برانگیز دنی ویلنوو پس از تاخیری بسیار طولانی بالاخره روی پرده می‌رود؛ فیلمی که می‌تواند درخشش «جاذبه» در سال ۲۰۱۳ را تکرار کند که برنده هفت تندیس طلایی از جمله بهترین کارگردانی شد. البته که در این شاخه نیز آثار درخور توجه دیگری هستند مثل «آخرین دوئل»/ The Last Duel به کارگردانی ریدلی اسکات و «دیشب در سوهو»/ Last Night in Soho از ادگار رایت.

  • ورایتی، کلِیتِن دِیویس