هنروتجربه- بهرنگ ملک محمدی: ذات سینما تجربه گراست.بر همین اساس از همان اولین فیلم ناطق سینمای ایران که مرحوم عبدالحسین خان سپنتا و روح انگیز سامی نژاد فقید مجبورند به خاطر امکانات کم صدای سر صحنه آن زمان دیالوگ ها را فریاد بزنند تا امروز تجربه گرایی اصلی مهم در سینمایی است که این روزها البته به گمان ام به سختی نفس می کشد و به قول یکی از دوستان بیشتر روز ملی نمایش خانگی را می توان تبریک گفت تا روز ملی سینما.

به شخصه و همواره تفکیک سینمای هنری از تجربی را خیلی درست نمی دانم. سینما سینماست و چه بسیار آثار تجاری که با فروش بسیار توانسته اند چرخه اقتصادی سینما را زنده نگه دارند تا تجربه گرایی نمیرد و در نقطه مقابل این فیلم های هنری و تجربی هستند که حرف و هوای تازه در سینما را ادامه می دهند. این که این دو گاه قابل جداسازی نیستند به تجربه های جدی سینمای حرفه ای باز می گردد . گاو ، رحمان سرایدار ، شب قوزی ، فرار از تله ، طبیعت بی جان ، یک اتفاق ساده و مانند این ها آثاری هستند که در اوج جریان سینمای تجاری موسوم به فیلم فارسی ساخته می شوند و اتفاقا مخاطب خودشان را هم دارند. اساسا این نکته همواره آفت سینمای ایران بوده که مقایسه این دو مدل فیلم سازی چماقی بر سر هر یک بوده حال آن که هویت هر کدام مستقل است. فیلم هایی که چهره هایی مانند مهرجویی ، شهید ثالث ، کیمیاوی ، امیر نادری ، خسرو هریتاش و بسیاری از فیلم سازان جوان آن زمان تاریخ سینمای ایران با خون دل ساخته اند و چراغ سینمای تجربی را زنده نگه داشته اند. سینمایی که تجربه برایش به سان یک هوای تازه است در روزگاری که پول حتی مناسبات انسانی را هم تحت تاثیر قرار داده است.

تجربه گرایی در سینمای ایران به جز یک مورد همواره متولی دولتی داشته و در این میان به دلیل بوروکراسی وحشتناک اداری و الزام به گفته شدن حرف های رسمی در فیلم سازی تجربی این جریان بیشتر به ویترینی بی خاصیت برای جشنواره های سینمایی تبدیل شده و سر و ته داستان با یکی دو جایزه رسمی هم می آید. موسسه هنر و تجربه اما به شکل هوشمندانه ای در این سال ها دو کار مهم انجام می دهد. نخست ساختار غیر دولتی برای خود تعریف می کند و دوم بر خلاف دوران قبل از خود وارد چرخه تولید نمی شود و صرفا امکان نمایش به فیلم سازان جوان می دهد. صرفا امکان نمایش و این مهم ترین امکانی است که در گذشته برای فیلم های تجربی وجود نداشته است و حالا این چند سالن می تواند امکان بزرگی برای فیلم سازانی باشد که حاصل کارشان در یک فضای رسمی دیده می شود. سینمای هنر و تجربه حالا مهم ترین ابزار برای توسعه را دارد. جایی برای نمایش و اتفاقا چه خوب که پول وارد این چرخه نمی شود تا به ذات تجربی این سینما رویه اقتصادی ندهد و اگر بازیگر میلیاردی سینما می خواهد در فیلمی تجربی بازی کند به دلیل تجربه گرا بودن در فیلم حضور داشته باشد نه امکان مالی.

امروز روز ملی سینماست. روز ملی سینمایی که در تمام این صد و اندی سال به سختی به راهش ادامه داده و انگار این روزها در سخت ترین دوران تاریخی خود به سر می برد. روز ملی سینما امروز متعلق به همه آن هایی است که گمنام مانده اند. از اولین نفری که جلوی سینما می نشیند تا آن کارگر صحنه ای که هنوز هم انگار بیمه ندارد. روز ملی سینما به صورت ویژه به آنها مبارک……