هنروتجربه، مریم شاه‌پوری: هر بار که فرانسیس مک‌دورمند از نقش رویایی‌اش بانو مکبث می‌گفت و ایده بازی در فیلمی به کارگردانی شوهر و همکار دیرینه‌اش جوئل کوئن را مطرح می‌کرد، او بی‌پرده سر باز می‌زد. مک‌دورمند می‌گوید: «او می‌گفت قطعا نه. من هیچ علاقه‌ای به تئاتر ندارم.»

خود کوئن در توضیح بیش‌تر در نشست خبری فیلمش «تراژدی مکبث»/ The Tragedy of Macbeth در جشنواره فیلم نیویورک می‌گوید: «انجام کاری روی صحنه (کارگردانی تئاتر) که در آن فقط یک استعاره بصری برای کل متن شما وجود دارد و آن، خود صحنه است که همه به آن چشم دوخته‌اند، کاری نیست که ذهن من با موفقیت از عهده‌اش برآید. فیلم‌ها تا حد زیادی در این موضوع خلاصه می‌شوند که شما کجا را نگاه می‌کنید و چه‌قدر آن را نگاه می‌کنید.»

اما وقتی مک‌دورمند نقش بانو مکبث را در سال ۲۰۱۶ در تئاتر برکلی رپرتوری بازی کرد و کوئن در چند جلسه تمرینی به تماشای او نشست، به‌تدریج فکر اقتباس از این «نمایش‌نامه اسکاتلندی» در ذهن جوئل سروشکل گرفت. او در این باره چنین توضیح می‌دهد: «نمی‌خواستم از ایده و شکل کلی نمایش‌نامه دور شوم. کارم این بود که نمایش‌نامه‌ای را بردارم و فیلمی بسازم که جالب باشد نه این‌که سعی کنم نمایش‌نامه را به یک فیلم بدل کنم. پس قصدم این نبود که نمایش‌نامه را پنهان کنم.» به همین خاطر، جوئل دنبال راه‌هایی گشت که پیوندی میان این دو قالب روایی برقرار کند: فیلم‌برداری به صورت سیاه‌وسفید (به عنوان شیوه‌ای برای انتزاعی(آبستره) کردن تصویر)، فیلم‌برداری با نسبت تصویر آکادمی (همان ۴ به ۳)، استفاده از دکورهای مینی‌مال، و خلق فضاها و حس‌وحال‌ها با نورپردازی آبستره و سایه.

البته برای هر فیلم‌سازی که در اکوسیستم سینمایی خاص این روزگار کار می‌کند، این سوال همواره مطرح است که آیا همه این تلاش‌ها برای هیچ خواهد بود؟ کوئن این فیلم را برای «اپل تی‌وی پلاس» ساخته و فیلم قبلی‌اش با همکاری ایتن کوئن با عنوان «تصنیف باستر اسکراگز»/ The Ballad of Buster Scruggs، را هم برای نتفلیکس ساخته بود. پس چه احساسی خواهد داشت اگر فکر کند که همه این انرژی‌ای که صرف طراحی بی‌عیب‌ونقص و پرداخت جزییات می‌کند، در نهایت برای فیلمی است که در تلویزیون یا روی لپ‌تاپ یا بدتر از آن‌ها دیده خواهد شد؟

پاسخ کوئن به این سوال، ظریف‌تر از اغلب فیلم‌سازانی است که با آن مواجه می‌شوند: «شما به عنوان فیلم‌ساز می‌خواهید تماشاگران فیلم‌های‌تان را در بهترین و حرفه‌ای‌ترین و روی بزرگ‌ترین صفحه ممکن ببینند. بدترین کابوس برای یک فیلم‌ساز هم این است که کسی بگوید: من فیلم شما را در هواپیما دیدم.» اما کوئن در خصوص جایگاه پایگاه‌های پخش مجازی و آنلاین چنین نظر حمایتی‌ای دارد: «وقتی وارد صنعت سینما شدم، تقریباً چهل سال پیش بود. دلیل این‌که توانستم با ایتن فیلم بسازم و برای خودمان کارنامه‌ای داشته باشیم، این بود که استودیوها در آن زمان، بازار فرعی‌ای داشتند که به کاست‌های وی‌اچ‌اس برمی‌گشت و بازار ویدیوی خانگی که در اصل همان تلویزیون بود. برای همین روی پروژه‌های ریسک‌آمیز هم سرمایه‌گذاری می‌کردند. پس من از همان ابتدا با چنین بازاری توانستم وارد عرصه فیلم‌سازی شوم و حالا نمی‌توانم علیه آن موضع بگیرم. واقعیت هم این است که پایگاه‌های پخش مجازی، امروز خیلی موفق هستند و بازار را به‌نوعی کاملا در دست گرفته‌اند.»

  • پلی‌لیست