هنروتجربه-سعیدحضرتی: نوا رضوانی، مشاور انتخاب فیلم‌های مستند در سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران می‌گوید: «جشنواره فیلم کوتاه تهران از سالها قبل جزء جشنواره‌های مهم داخل کشور محسوب میشده و در حال حاضر هم با اسکار کوالیفاید شدن جشنواره، توقعات ازین جشنواره بیشتر شده و قاعدتا سطح آثار انتخابی باید بالاتر از قبل باشد.»

نوا رضوانی، مشاور انتخاب فیلم‌های مستند در سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران درباره میزان تاثیرگذاری تایید شدن جشنواره از سوی اسکار شدن بر نحوه انتخاب آثار در این دوره به خبرنگار سایت هنروتجربه، گفت: کمیت آثار معرفی شده برای من و در کل جمع سه نفره‌ ما در انتخاب آثار مستند اهمیتی نداشت و از ابتدا تصمیم داشتیم فیلمهایی انتخاب شوند که از استانداردهای خاصی برخوردار باشند و ممکن بود در پایان تعداد فیلمهای انتخابی کم باشد اما حداقل زمانی که مخاطبین جشنواره فیلمها را می‌بینند از کیفیت خوب فیلمها راضی باشند.

وی ادامه داد: جشنواره فیلم کوتاه تهران از سالها قبل جزء جشنواره‌های مهم داخل کشور محسوب میشده و در حال حاضر هم با اسکار کوالیفاید شدن جشنواره، توقعات ازین جشنواره بیشتر شده و قاعدتا سطح آثار انتخابی باید بالاتر از قبل باشد. در این زمینه خودم دقت زیادی داشتم و دوستان دیگر هم همین حساسیت‌ها را داشتند.

مستندساز بی‌نیاز از فیلمنامه نیست

نوا رضوانی در بخش دیگری از صحبت‌های خود ساخت فیلم مستند را سهل‌الوصل‌تر از سینمای داستانی عنوان کرد و اظهار کرد: گاهی با پیدا کردن سوژه جذاب می‌توان مستندی را با کیفیت نه چندان خوبی به لحاظ کارگردانی، فیلمبرداری و … ساخت که در مقطعی موجب دیده‌شدن فیلم خواهد شد و همین امر باعث می‌شود نام فیلمسازی که تحصیلات و شناختی در این حوزه ندارد، سر زبان‌ها بیفتد و اسم او در میان مستندسازان و اهالی سینما مطرح شود.

این مستندساز با اشاره به اینکه بزرگ‌ترین مشکلی که در سینمای مستند، مخصوصا مستند کوتاه وجود دارد، سردرگمی و عدم شناخت علمی فیلمساز از این حوزه است، افزود: این مسئله معلول دو علت اساسی است که یک دلیل آن این است که مستندساز وقت کافی برای پژوهش صرف نمی‌کند و دلیل دیگر این است که برخی مستندسازان براین عقیده هستند که برای ساخت مستند نیازی به فیلمنامه نیست. گرچه فیلمنامه در سینمای مستند در قیاس با سینمای داستانی به کلی متفاوت است و قرار نیست مو به موی اتفاقات را به فیلمنامه درآورد اما برای کار کردن بر روی هر موضوعی، کارگردان بی‌نیاز از فیلمنامه نیست. به این مفهوم که اگر یک شخصیت، سوژه یک فیلم قرار می‌گیرد، کارگردان باید بداند از کجا شروع کند، چه چیزی درباره او بگوید، به چه قسمتی از زندگی او بپردازد و در نهایت به این پرسش فکر کند که آیا اساسا این موضوعات برای مخاطبین جذاب هستند یا خیر.

تاسیس «هنروتجربه» در سینمای ایران اتفاق مهمی بود و از همان زمان بستر مناسبی برای علاقه‌مندان فیلمهای تجربی و هنری مهیا شده است. تهیه‌کنندگان این آثار هم با برگشت مالی، انگیزه بیشتری برای تولید اینگونه آثار خواهند داشت.

او تصریح کرد: گاهی فیلمساز صرفا شنیده که سوژه‌ و شخصیتی برای ساخت فیلم جذاب است و به دلیل نداشتن پژوهش و فیلمنامه، عملا با فیلمی مواجه می‌شویم که فیلمساز به عنوان مشاهده‌گر تنها اتفافات را ثبت کرده و در انتها متوجه نمی‌شوید این فیلم برای چه ساخته شده و فیلمساز در پی بیان کردن چه موضوعی است. این مهم یکی از بزرگ‌ترین ضعف‌های سینمای مستند امروز ما است.

سینمای مستند از بنیاد دچار معضلات اساسی است

این مستندساز با اشاره به اینکه آسیب‌شناسی دقیق سینمای مستند نیازمند بحث‌های دقیق و همراه آمار و اطلاعات دقیق است اضافه کرد: قطعا مشکلات سینمای مستند به جز موارد گفته شده علت‌های دیگری هم دارد و بحث گسترده‌ و عمیقی است که می‌توان ساعت‌ها راجع به آن صحبت کرد. گاهی یک کارگردان، با انتخاب فیلمبردار باتجربه و خوب، پشت قاب‌های زیبا و درست او پنهان و ضعف کارگردان از چشم‌ها پنهان می‌ماند. با حضور در یکی دو ورک شاپ و کلاس آنلاین و حضوری، نمی‌توان به این سادگی‌ها مستند در خور توجهی ساخت. در مجموع به نظرم سینمای مستند از بنیاد دچار معضلات اساسی است و یکی از علت‌هایی که من رو به سینمای داستانی آورده‌ام به خاطر همین اتفاقات است. امیدوارم نیازِ به آسیب‌شناسی سینمای مستند از سوی کارشناسان و مستندسازان احساس و درباره این چالش‌ها بحث و تبادل‌نظر صورت بگیرد.

نوا رضوانی در پایان درباره اکران آثار مستند و کوتاه در سینماهای «هنروتجربه» گفت: مطمئنا موسسه «هنروتجربه» با اکران فیلمهای مستند و کوتاه، به این حوزه‌ها کمک اساسی کرده است. فیلمهای مستند و کوتاه، به جز حضور جشنواره‌ای، جایی برای دیده‌شدن از سوی مخاطب نداشتند و «هنروتجربه» این امکان را برای این بخش از سینمای ما فراهم کرده است. تاسیس «هنروتجربه» در سینمای ایران اتفاق مهمی بود و از همان زمان بستر مناسبی برای علاقه‌مندان فیلمهای تجربی و هنری مهیا شده است. تهیه‌کنندگان این آثار هم با برگشت مالی، انگیزه بیشتری برای تولید اینگونه آثار خواهند داشت.