هنروتجربه، مریم شاه‌پوری: سینمای سرزمین اصلی چین/ Mainland China یکی از سه جریان تاریخی سینمای چینی‌زبان است در کنار سینمای هنگ کنگ و سینمای تایوان.

سینما در سال ۱۸۹۶ در چین معرفی شد و اولین فیلم چینی «کوهستان دینگجان»/ Dingjun Mountain نام داشت که در ۱۹۰۵ ساخته شد. صنعت سینمای چین در اولین دهه‌های شکل‌گیری‌اش در شانگهای متمرکز بود. اولین فیلم ناطق با فناوری «صدا روی دیسک» با عنوان «دختر آوازخوان پیئنی سرخ»/ Sing-Song Girl Red Peony در سال ۱۹۳۱ ساخته شد. اولین «دوران طلایی» سینمای چین در دهه ۱۹۳۰ رقم خورد که شاهد ظهور جنبش سینمایی چپ‌گرا بود و مجادله میان ناسیونالیست‌ها و کمونیست‌ها در فیلم‌ها بازتاب پیدا می‌کرد. پس از هجوم ژاپنی‌ها به چین و اشغال شانگهای، صنعت به‌شدت ضربه خورد و فیلم‌سازها به هنگ کنگ، چونگ‌کینگ و سایر نقاط رفتند. شانگهای به جزیره‌ای پرت بدل شد که فیلم‌سازان باقی‌مانده در آن با مصالحه و امتیاز خارجی کار می‌کردند. «شاهزاده آیرن فن»/ Princess Iron Fan محصول ۱۹۴۱ اولین فیلم بلند انیمیشن چینی بود که در پایان این دوران به نمایش درآمد و بر انیمیشن ژاپنی دوران جنگ و سپس اوسامو تزوکا تأثیر گذاشت. صنعت سینمای شانگهای پس از اشغال کامل این شهر در سال ۱۹۴۱ و تا پایان جنگ در ۱۹۴۵ تحت کنترل ژاپنی‌ها قرار گرفت.

دومین دوران طلایی پس از پایان جنگ شکل گرفت و تولیدهای سینمایی در شانگهای دوباره از سر گرفته شدند. «بهار در شهری کوچک»/ Spring in a Small Town محصول ۱۹۴۸ بهترین فیلم چینی‌زبان در بیست‌وچهارمین جوایز فیلم هنگ کنگ شد. پس از انقلاب کمونیستی سال ۱۹۴۹، فیلم‌های بومی اکران‌شده و تعدادی از فیلم‌های خارجی در سال ۱۹۵۱ توقیف شدند تا نطق‌های پرسروصدا و آتشینی درباره سانسور در چین بالا بگیرد. با وجود این، تعداد سینماروها به شکل چشمگیری افزایش یافت. در طول انقلاب فرهنگی، صنعت سینمای چین به‌شدت محدود شد و تقریباً در خلال سال‌های ۱۹۶۷ تا ۱۹۷۲ دچار وقفه شد. سینما پس از پایان انقلاب فرهنگی دوباره رونق گرفت و در دهه ۱۹۸۰ فیلم‌هایی مشهور به «درام‌های زخم» نیز ساخته شدند که آسیب‌های احساسی این دوره را به تصویر می‌کشند، از جمله «باران غروب»/ Evening Rain و «افسانه کوه تیانیون»/ Legend of Tianyun Mountain هر دو محصول ۱۹۸۰ و «شهر ختمی»/ Hibiscus Town محصول ۱۹۸۶٫

ظهور نسل پنجم فیلم‌سازان چینی، محبوبیت جهانی سینمای چین را به‌خصوص در میان سینمادوستان غربی آثار هنری افزایش داد؛ نسلی که با فیلم‌های از اواسط تا اواخر دهه ۱۹۸۰ کارش را آغاز کرد مثل «یک و هشت»/ One and Eight و «زمین زرد»/ Yellow Earth؛ تا این‌که «ذرت سرخ»/ Red Sorghum، «داستان کیو جو»/ The Story of Qiu Ju و «بدرود رفیقه‌ام»/ Farewell My Concubine به‌ترتیب محصول سال‌های ۱۹۸۷، ۱۹۹۲ و ۱۹۹۳ جوایز بین‌المللی مهمی را برنده شدند. این جنبش به‌نوعی پس از اعتراض‌های میدان تیانانمِن ۱۹۸۹ به پایان رسید. دوران پسا دهه نود، شاهد ظهور نسل ششم فیلم‌سازان چینی و جنبش پسا نسل ششم بود که هر دو اغلب فیلم‌هایی خارج از نظام فیلم‌سازی اصلی چین ساختند و اغلب در حوزه جشنواره‌های فیلم بین‌المللی به نمایش درآمدند.

پس از موفقیت‌های تجاری بین‌المللی فیلم‌هایی نظیر «ببر خیزان، اژدهای پنهان»/ Crouching Tiger, Hidden Dragon و «قهرمان»/ Hero به‌ترتیب محصول ۲۰۰۰ و ۲۰۰۲، شمار تولیدهای مشترک سینمای چینی‌زبان افزایش پیدا کرد و حرکت آن برای حکم‌فرمایی بر بازار جهانی آغاز شد. در واقع سال ۱۹۹۷ بود که فیلم «کارخانه رویا»/ The Dream Factory قابلیت سوددهی الگوی تجاری را به نمایش گذاشت و با رشد گیشه سینماهای چین در هزاره جدید، فیلم‌های این کشور آسیایی رکوردهای گیشه را شکستند و تا ماه ژانویه ۲۰۱۷، پنج فیلم از ده فیلم پرفروش تاریخ سینمای چین از تولیدهای بومی بودند. «گم‌شده در تایلند»/ Lost in Thailand محصول ۲۰۱۲ اولین فیلم چینی بود که به فروش یک میلیارد رِنمینبی در گیشه چین دست یافت. «شکار هیولا»/ Monster Hunt محصول ۲۰۱۵ هم اولین فیلمی بود که به فروش دو میلیارد رنمینبی رسید. یک سال بعد «پری دریایی»/ The Mermaid سه میلیاردی شد و در ۲۰۱۷، «جنگ‌جوی گرگ ۲»/ Wolf Warrior 2 از تمام این رکوردها عبور کرد و با فروشی نزدیک به پنج میلیارد و ۶۸۹ میلیارد رنمینبی به رکوردی دست یافت که هنوز پابرجاست.

امروز چین، خانه بزرگ‌ترین مجموعه‌های تولید فیلم و سریال، و استودیوهای سینمایی در جهان است، از جمله «اوریئنتال مووی متروپولیس»/ Oriental Movie Metropolis و «هِنگدیان وورلد استودیوز»/ Hengdian World Studios. در سال ۲۰۱۰ بود که صنعت سینمای چین به لحاظ شمار تولید فیلم‌های بلند در یک سال، به سومین کشور جهان بدل شد. در سال ۲۰۱۲ به دومین بازار بزرگ جهان از نظر درآمد گیشه بدل شد و در ۲۰۱۶، به درآمد کل ۴۵ میلیارد و ۷۱۰ میلیون رنمینبی (معادل شش میلیارد و ۵۸۰ میلیون دلار) رسید. چین از همان سال ۲۰۱۶ بیش‌ترین تعداد سینما را در جهان دارد و در سال‌های اخیر نه‌فقط به بزرگ‌ترین بازار سینمایی جهان بدل شد بلکه بازار تجاری مهمی هم برای استودیوهای هالیوودی به شمار می‌رود.

در نوامبر ۲۰۱۶ بود که این کشور، قانون سینمایی توقیف هر محتوایی را تصویب کرد که مغایر با شأن و افتخار و منافع جمهوری خلق چین باشد و مشوق تبلیغ «ارزش‌های هسته سوسیالیست» شد. طبق مقررات صنعت سینمای این کشور، فیلم‌ها معمولاً فقط یک ماه می‌توانند روی پرده سینماها باشند؛ اما در عوض، استودیوها می‌توانند از امکان اکران محدود طولانی‌مدت بهره ببرند.

«هوای برادرز»/ Huayi Brothers قدرتمندترین کمپانی سرگرمی مستقل (غیردولتی) چین است که در بِیجینگ (پکن) مستقر است. این کمپانی علاوه بر تولیدات سینمایی و تلویزیونی و پخش و اکران، در زمینه استعدادیابی هم فعالیت دارد و آثار سینمایی شاخصی چون «شور کونگ فو»/ Kung Fu Hustle و «پس‌لرزه»/ Aftershock به‌ترتیب محصول ۲۰۰۴ و ۲۰۱۰ در کارنامه‌اش دیده می‌شوند. دیگر کمپانی مستقل مهم در صنعت سینمای چین، «بیجینگ اینلایت میدیا»/ Beijing Enlight Media  است که روی تولید فیلم‌های ژانر اکشن و رمانس تمرکز دارد. این کمپانی معمولاً چند فیلم در فهرست بیست فیلم پرفروش سینماهای چین دارد و در زمینه تولید سریال‌های تلویزیونی و کسب‌وکار پخش هم بسیار موفق است. این کمپانی غیردولتی تحت هدایت مدیرعاملش وانگ چانگتیان، به بازار سرمایه‌ای نزدیک به یک میلیارد دلار آمریکا رسیده است.

  • ویکی‌پدیا