هنروتجربه-معین محب علیان: هنگامیکه از فیلم آوانگارد یا دوره ای از فیلم های آوانگارد صحبت می کنیم، بهتر است ویژگی های بنیادین آن  از جمله تجربه های رادیکال فرایند تولید و پیشینه نقدهای تاریخی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و ایضا ظرفیت های هنری مدرنیسم و پسا مدرنیسم را در نظر بگیریم. تورکوویچ منتقد فیلم و نظریه پرداز چنین بیان می کند که : نیاز برای نوآوری ،فیلم را به امکانات ویژه ای در زمینه های شکل گیری تخیل و برانگیختگی ادراک فرا می خواند. شکل های تازه فیلم ها ( فرم ها) در اولین دوره تاریخی آوانگارد برمی گردد به سال های ۱۹۱۰ تا ۱۹۳۰ که فوتوریست ها، دادائیست ها و سورئالیست ها آثاری را با ترکیبات هنر تجربی آمریکا قبل از جنگ جهانی دوم تا اکسپرسیونیست های آلمانی و فیلم های تجربی انقلاب شوروی تولید می کردند.

در همین اثنا بود که روند آوانگاردیسم در دنیای مدرن اروپایی رو به رشد گام نهاد و تبدیل به سبکی پایدار در میان دوره های زمانی شد. دوره دوم برمی گردد به سال های پس از جنگ جهانی دوم تا ۱۹۷۰٫ به گونه ای که فیلم ها درگیر نوعی دموکراسی و نهادینه شدنش بودند ، جامعه ای که درگیر فضاهای تمامیت خواه است و فیلم ساز با دست آویز عناصر تجربی به دنبال زمینه های مفهومی است. از این نکته چنین می توان نتیجه گیری کرد که با فرا رفتن از سرحد مجاز تجربه گرایی در ساخت فیلم ، امکان انتظار نوعی عصیان یا سرکشی میسر است به نحوی که به حجم زیاد استفاده از رسانه ها و مرزهای بینارشته ای منجر می شود. طبقه بندی های پاپ آرت، پست سوررئالیست، زیرزمینی ، نئودادائیسم به شکل اجتناب ناپذیری مرتبط است به هدایت های هنری که پیش تر اشاره شد.  در تقسیم بندی بنیان فیلم تجربی موارد زیر را می توان در نظرگرفت .

۱ . فیلم پسا سورئالیست . ویژگی های اصلی ابتدایی اش را در ۱۹۶۰ با تم های سورئالیسم بدست آورده است مثلن نمایش لایه های ناخودآگاه، خشن یا سرکوب شده در قالب پارادی یا تقلید مسخره و کنایه . فیلم سازان مهم این جنبش عبارت بودند از مایا درن، هانس ریشتر، هیروشی تشیگاهارا و…. .

  1. فیلم های زیرزمینی . در ۱۹۶۰ با تکیه بر تمرین های پایه هنری پست مدرنیسم، نئو آوانگارد و پست آوانگاردیسم کارخود را با مقاوت علیه فیلم های قراردادی وسنتی شروع کرد. مفاهیمی از جمله اعتیاد به مواد مخدر، همجنس گرایی ، هنجارهای اخلاقی و سیاسی و گوشه نشینان محروم جامعه می پردازد. اندی وارهول، پل موریسی ، مارتین شارپ، جک اسمیث، یونا مکاس ، وینکو رزمان ،دوشان ماکاوچیچ و… از جمله کارگردان زیرزمینی آمریکایی و اروپایی محسوب می شوند.فیلم های ساختارمند و سینمای بسط یافته نیز قابل پرداخت هستند.