هنروتجربه: اردوان وزیری منتقد یادداشتی را درباره مستند «خنده در تاریکی» اثر مژگان خالقی نوشت.

به گزارش سایت هنروتجربه، اردوان وزیری منتقد در یادداشتی به مستند «خنده در تاریکی» اثر مژگان خالقی که این روزها در صفحه «هنروتجربه» در پلتفرم هاشور به صورت آنلاین اکران شده است، پرداخت.

متن یادداشت به شرح زیر است:

«تصور غالب و رایج درخصوص تئاتر اصفهان، به نمایش‌های کمدی انتقادی عامه‌پسند با هنرنمایی دو سلبریتی مشهور و بی‌چون‌و‌چرای آن روزگار یعنی ارحام صدر و نصرت‌الله وحدت محدود می‌شود. به عبارت دیگر تئاتر در جایگاه سرگرمی در وجود و حضور این دو نفر خلاصه می‌شد. از ارحام صدر با عنوان بنیان‌گذار “مکتب تئاتر اصفهان” یاد می‌کنند و نصرت‌الله وحدت را که از ۱۸ سالگی وارد تئاتر حرفه‌ای شده بود از پایه‌گذاران تئاتر اصفهان می‌دانند. به همین جهت هویت اصلی تئاتر نصف‌جهان به نوعی در سایه‌ی این دو نفر قرار گرفته است.اما خانم مژگان خالقی در مستند تحسین‌برانگیز “ خنده در تاریکی” که بر پایه‌ی پژوهشی از نظر من سترگ ساخته شده است سویه‌ی دیگری از تاریخ این هنر را در اصفهان به ما نشان می‌دهد که سابقه‌ای بیش از صد ساله دارد و ریشه‌های آن از سرچشمه‌‌ای متفکر و هنرمندانه سیراب شده‌اند که ارحام صدر و نصرت‌الله وحدت نیز بخشی از آن یا به دیگر سخن یکی از ثمرات آن بوده‌اند نه کلیت و تمامیت آن.

این مستند در زیرلایه‌های پنهان خود روایت‌گر داستان مردمی متفکر، هنردوست، هنرشناس و جامعه‌ای انتلکتوئل است که در دهه‌ی ۳۰ شمسی، دورانی که فیلم‌فارسی با رقص و آواز و جنسیت‌زدگی مهوع پایه‌هایش را در سینمای ایران مستحکم می‌کرد، در طول یک ماه و در سالنی با گنجایش ۹۰۰ نفر ۲۷۰۰۰ بار به تماشای یک نمایش رفته بودند؛ داستان هنرمندانی است که در پاتوق‌های فرهنگی -که حالا دیگر اثری ازشان نیست- نمایش‌نامه‌های ارزشمند می‌نوشتند و ترجمه می‌کردند تا آثار تفکربرانگیز را در تماشاخانه‌هایی که آن‌ها نیز امروز دیگر وجود ندارند روی صحنه ببرند؛ قصه‌ی زنانی است که با شجاعت و استقامتی ستودنی، سنت‌های ریشه کرده در جسم و جان جامعه‌ی محنت‌زده را کنار زدند و با شهامت روی صحنه رفتند و البته داستان نادانی و ناتوانی و تنگ‌نظری عده‌ای فاقد درک و دریافت هنری و سرمست از قدرتِ کاذبِ تازه‌یافته است که با حرصی برخاسته از بی‌خبری، تیشه به دست، ریشه‌ی این درخت تناور فرهنگی را خشکاندند و آدم‌های خاک صحنه خورده را اخراج و تصفیه و آواره کردند.

این مستند با گفتار بهرام بیضایی گرامی و مقایسه تئاتر اصفهان با وضعیت زاینده‌رود تمام می‌شود؛ مقایسه‌ای به شدت درست و دقیق که نشانه‌ی هوشمندی کارگردان و بهترین پایان برای این فیلم است.

امتیاز من ۳/۵ ستاره از ۴ ستاره»

«خنده در تاریکی» مستندی درباره سیر تحولات تاریخ تئاتر اصفهان از از سال ۱۲۶۷ (ورود ارامنه) تاکنون می‌پردازد که تولید آن سال ۱۳۹۲ آغاز و به مدت پنج سال به طول انجامیده و پرویز پورحسینی گویندگی گفتار متن آن را برعهده دارد.

در این فیلم چهره‌هایی همچون علی رفیعی، رضا ارحام صدر، نصرت الله وحدت، کیومرث پوراحمد، پرویز ممنون، جهانبخش سلطانی، ژاله رجایی، ناصر کوشان و نیکید میرزاییانس و … به روایت تاریخ تئاتر اصفهان پرداخته‌اند.