هنروتجربه-رهام یعقوب زاده: مستند «رم-شهبازان» به کارگردانی محمد رضا صاحبی که اکنون در حال اکران آنلاین است بیش از آنکه روایتی از قصه تاسیس و راه اندازی خط راه آهن ایران باشد، تلاشی است برای اصلاح روایت های غلط و کلیشه ای و شایعات و افسانه پردازی های که درباره آن در جامعه وجود دارد. به عبارتی دیگر کارکرد یا کارویژه این مستند را باید بیشتر «آشنایی زدایی» از سوژه دانست تا اطلاع رسانی درباره آن. گرچه هدف نهایی آگاهی مخاطب نسبت به نخستین میراث صنعتی کشور است.

از سوی دیگر در این مستند پژوهشگرانه تلاش شده تا سویه های فنی این ساخت و سازه مورد توجه قرار بگیرد و مخاطب با چالش های فنی ساخت راه آهن سراسری ایران آشنا شود. مستندی که می تواند برای مخاطب خارجی هم جذاب باشد و با فرایند و فراز و فرودهای ساخت راه آهن در ایران در روند تاریخی اش آشنا شوند. ضمن اینکه در ساخت این راه آهن شرکت های مختلف خارجی هم مشارکت داشتند و از این حیث می توان نگاهی بین المللی به آن داشت.یک همکاری بین المللی شگفت انگیز. به طوری که نزدیک به ۳۰ شرکت خارجی در ساخت آن سهیم بودند. یکی از تمهیدات جالب مستندساز برای روایت این ماجرا تصویری از سنگ قبر افرادی است که از سراسر دنیا به ایران آمده و روی ساخت این پروژه عظیم کار کرده‌اند.

فارغ از سویه های فنی ماجرا که به ابعاد صنعتی ساخت راه آهن مرتبط می شود، جغرافیا هم در این مستند برجسته شده و در واقع بافت جغرافیایی ایران در روند ساخت راه آهن مورد توجه قرار می گیرد. از جمله دو رشته کوه البرز و زاگرس که در کانون چالش و مناقشات فنی متعددی قرار داشت و به نوعی تقابل و تعامل بین طبیعت و صنعت در ساخت این راه آهن به تصویر کشیده می شود. از سوی دیگر و از منظر جامعه شناسی، این مستند را می توان روایتی از شکل گیری مدرنیته یا مدرنیزاسیون در ایران دانست که با ساخت راه آهن سراسری گره خورده است. بر این مبنا مستند «رم. شهبازان» مخاطب را با برهه مهمی از تاریخ معاصر از طریق روایت قصه راه آهن ایران مواجه می کند و به نوعی شناخت تاریخی از این دوره را افزایش می دهد. شناختی از جز به کل. با فهم چگونگی ساخت راه آهن به فهم مخاطب از آن دوره تاریخی می رسد.