هنروتجربه-سعیدحضرتی: محمدرضا فرطوسی نویسنده و کارگردان «من یوسفم مادر» می‌گوید چه اشکالی دارد فیلم‌هایی برای سلیقه‌های مختلف و با زبان‌های کردی، ترکی، و … تولید کنیم و آن مخاطبان را هم جذب کنیم، همانطور که «آتابای» در مناطق ترک‌نشین فروش خوبی دارد. تنوع زبانی و لوکیشنی به نفع سینما است و به رشد آن کمک می‌کند.

محمدرضا فرطوسی نویسنده و کارگردان فیلم سینمایی «من یوسفم مادر» که این روزها در سینماهای هنروتجربه روی پرده است درباره ساخت فیلم به خبرنگار سایت هنروتجربه گفت: از سال ۸۰ که مستندسازی را شروع کردم به این موضوع فکر می‌کردم که گاهی برخی قصه‌ها و روایت‌ها نیاز به درام بیشتری دارد و  باید آنها را در قالب سینمای داستانی به تصویر بکشم. در ابتدا قرار بود «من یوسفم مادر» را به صورت مستند کار کنم اما به نظرم رسید، موضوع فیلم که برگرفته از یک داستان واقعی و مستند است، ظرفیت یک فیلم داستانی را دارد و بالاخره برای اولین بار فیلم داستانی بلند خودم را ساختم.

وی با اشاره به اینکه داستان فیلم درباره یک جوان عراقی است که تصمیم می‌گیرد که وارد جنگ بر علیه ایران نشود و در ادامه مصائبی برای او پیش می‌آید اضافه کرد: در این فیلم سعی کردیم نگاه متفاوتی به مقوله جنگ داشته باشیم. سینمای دفاع مقدس در ایران تجربه‌های بی‌نظیری را پشت سر گذاشته اما ما می‌خواستیم بخش ناگفته و جدیدی را به تصویر بکشیم و جنگ تحمیلی را از زاویه دید یک عراقی روایت کنیم.

کارگردان مستند «کودکی نخل» با بیان اینکه برای من سینمای مستند و داستانی تفاوتی ندارد و بهتر است این دو گونه سینمایی را جدا نکنیم افزود: همانطور که در فستیوال‌های معتبر جهانی همچون کن، ونیز و برلین مرسوم است هیچکدام بخش جداگانه‌ای با عنوان مستند ندارند و در بخش اصلی مسابقه، فیلم‌های مستند هم شرکت دارند و گاهی مستندها هم برنده جوایز اصلی این جشنواره‌ها شده‌اند. گاهی قصه‌ای به ذهنم می‌رسد که فکر می‌کنم در قالب مستند مناسب کار کردن است و برخی سوژه‌ها و قصه‌ها مناسب سینمای داستانی. انتخاب ژانر بر اساس سوژه صورت می‌گیرد و به عبارتی سوژه قالب خودش را تحمیل می‌کند. بر همین اساس بعد از «من یوسفم مادر» فیلم مستندی ساختم و اکنون مشغول نگارش فیلمنامه سینمایی هستم.

«من یوسفم مادر» با وجود گذشت سالها از زمان تولید فیلم همچنان «من یوسفم مادر» دیدنی است. فرطوسی در پاسخ این سوال که به این موضوع که داستان فیلم مشمول گذر زمان نشود فکر کرده بودید؟ این وقفه طولانی تا رسیدن به اکران به چه دلیل بود و آیا خللی به لحاظ مادی و معنوی در روند فیلمسازی شما ایجاد کرد؟ توضیح داد: حتما به لحاظ مادی و معنوی در فعالیت هنری من وارد کرده است. به لحاظ مادی مشخص است که وقتی فیلم اکران نشود بازگشت سرمایه‌ای هم رخ نداده است. خسارت معنوی زیان‌آورتر از مادی است به این دلیل که منِ فیلمساز همچنان فکر می‌کنم پروژه قبلی تمام نشده که وارد پروژه جدیدی شوم و تا بازخوردی از مخاطب نگیرم نمی‌توانم پروژه تازه کار کنم و تجربه قبلی را به کارم اضافه کنم. همه اینها باعث شد که پس از ۵ سال، به تازگی دومین فیلم بلند داستانی را شروع کنم.

کارگردان مستند «ایران جنوب غربی» تصریح کرد: خوشحالم که به گفته شما و بسیاری از منتقدان، فیلم همچنان دیدنی است. قطعا من همچون فیلمسازان دیگر انتظار داشتم پس از تولید فیلم، مخاطبان روی پرده آن را ببینند اما به دلایل زیادی این اتفاق رخ نداد. مسئله به اکران نرسیدن فیلم‌ها ضرر مادی و معنوی زیادی به فیلمسازان زده است. «من یوسفم مادر» از سال اول تولید در کشورهای مختلفی نمایش داده شد و مورد استقبال فستیوال‌های زیادی بود و جایزه‌‌هایی هم بدست آورد‌ اما مطلب مهم این است که هر فیلمسازی آرزوی اکران فیلم خود را در کشور و مملکت خودش را دارد. خوشبختانه با مساعدت و پیگیری امیرحسین علم‌الهدی این اتفاق رخ داد که از او‌ تشکر می‌کنم.

کارگردان مستند «چشم‌ها» درباره انتخاب زبان عربی فیلم اظهار کرد: سوژه، زبان فیلم را تحمیل می‌کند و فکر می‌کنم بهترین کار این است که کارگردان متعهد به سوژه باشد. قصه «من یوسفم مادر» در عراق و بغداد می‌گذرد و دیالوگ‌ها به شکل طبیعی عربی هستند و اگر فیلم با زبان فارسی بود حس واقعی آن فضا در نمی‌آمد و شبیه فیلم‌هایی می‌شد که ممکن بود درامی را روایت کند اما ارتباط مخاطب با سوژه از دست می‌رفت. در کشورهای مختلف فیلم با زیرنویس اکران شد و مخاطبان هنروتجربه صبر و حوصله و دقت بیشتری فیلم می‌بینند فکر نمی‌کنم زبان فیلم خللی در ارتباط با تماشاگر پیش بیاورد.

این نویسنده و کارگردان در پاسخ این سوال که به عنوان اولین فیلم سینمایی به دوبله فارسی فیلم فکر می‌کردید و انتخاب زبان عربی برای مخاطب ریسک محسوب نمی‌شود؟ عنوان کرد: به دوبله فیلم فکر کردیم اما در نهایت منصرف شدیم. به شخصه فکر می‌کنم در سینمای ایران به تنوع فیلم‌ها حتی در مقوله زبان نیاز داریم. مخاطبان ایرانی فیلم‌های اروپایی و آمریکایی و عربی را با زیرنویس می‌بینند و این موضوع حل شده است ضمن آنکه تنوع زبان باعث می‌شود مخاطب جدیدی وارد سینما شود. همین فیلم در شهرهای جنوب ایران مخاطبان زیادی را به سینما کشانده چرا که برای آنها تجربه دیدن فیلمی با زبان عربی جالب است. چه اشکالی دارد فیلم‌هایی برای سلیقه‌های مختلف و با زبان‌های کردی، ترکی، و … تولید کنیم و آن مخاطبان را هم جذب کنیم، همانطور که «آتابای» در مناطق ترک‌نشین فروش خوبی دارد. تنوع زبانی و لوکیشنی به نفع سینما است و به رشد آن کمک می‌کند.

محمدرضا فرطوسی در پایان بخش اول گفت‌وگو با اشاره به اینکه گسترش هنروتجربه و در اختیار داشتن سینماهای بیشتر در شهرهای مختلف موضوع مهمی برای حیات سینمای هنری ایران است گفت: «من یوسفم مادر» مناسب اکران در سینماهای هنروتجربه است به این دلیل که وقتی فیلم در این موسسه اکران می‌شود مخاطب پیش‌زمینه‌ای از فیلم‌های نمایش داده شده در هنروتجربه را دارد و توقع دیدن روایت متفاوت، لوکیشن متفاوت، زبان متفاوت و … را دارد. همین امر باعث می‌شود کار ما به عنوان فیلمساز راحت‌تر باشد و مخاطبان با فیلم‌هایی از این دست ارتباط خوبی بگیرد. اینگونه فیلم‌ها امکان نمایشی جز هنروتجربه ندارند. تبلیغات و جذب مخاطبان بیشتر از جمله مواردی است که باید گسترش بیشتری پیدا کند.